Mazıdağı’nın Karataş köyünde maden ve gübre çıkarmak için çabalayan Eti Bakır şirketine tepki gösteren yurttaşlar, “Geçim kaynağımız olan topraklara el konulmak isteniyor. Hukuk ve iktidar onların yanında yer alıyor. Ama buna karşı çıkacağız” dedi.

Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı Karataş köyünde, gübre ve maden çıkarmak için yurttaşların ekip biçtiği arazilerde çalışma yürütmek isteyen Cengiz Holding’e bağlı Eti Bakır Araştırma Şirketi çalışanları, üç gün önce halkın tepkisi üzerine geri çekilmek zorunda kaldı. Daha önce kazı yapılan araziler ile köy merkezinin arasında bulunan bölgede çalışmak için gelen şirketin amacının 2018 yılına kadar köyü tamamen boşaltıp şantiye alanına çevirmek olduğu belirtildi. 

Yaklaşık 400 kişinin yaşadığı köyde, hükümete yakınlığı ile bilinen şirketin çevre köylerde de benzer çalışmalar için harekete geçtiği ifade ediliyor. Tek geçim kaynağı olan arazilerinin ve evlerinin bulunduğu alanların ellerinden alınmaması için mücadele edeceklerini ifade eden yurttaşlar, şirkete ve ona destek veren kamu yetkililerine tepki gösterdi.


Kaymakam: Arazileri boşaltın

Yıllardır maden ve gübre için yürütülen çalışmaların sonucunda köylerinde oluşan tahribata değinen Veli Araç, arazilerinin Etibank şirketinin ardından Eti Bakır şirketi tarafından ellerinden alınmak istendiğini vurguladı. Konu hakkında görüştükleri ilçe kaymakamının kendilerine “2018 yılına kadar arazileri boşaltın” dediğini aktaran Araç, büyüdüğü toprakları terk etmeyeceklerini söyledi. 


'Burası Cengiz Holding’in; yani Reisi Cumhur’un’

Kepçelerin köye sokmaya çalışılmasından sonra tesise gidip tesis müdürü ile görüştüklerini söyleyen Muhtar Mehmet Ali Araç, yaşanılanları şöyle anlattı: “Biz tesise gittik. Holdingden biri de vardı orada ama o bizimle görüşmek istemedi. Daha sonra tesis müdürü ile görüştüm. ‘Neden köye kepçeleri sokuyorsunuz?’ dedim. Bana ‘Bu ormanda benim, köyde benim, evler ve hazine de benim. İstediğimi yaparım’ cevabını verdi. Ben de ‘evlerini satmayan insanların evlerini neden yıkıyorsunuz bizi mağdur edeceksiniz’ diye sorduğumda ise bana ‘Sen buranın kimin olduğunu biliyor musun? Burası Cengiz Holding’in; yani Reisi Cumhur’un. Hepiniz evinizi satıp paranızı almışsınız, daha ne istiyorsunuz’ dedi. ‘Parayı aldığımıza dair belge göster’ dedim ‘Beni ilgilendirmezsiniz’ dedi. 

İnsanlar evlerini satmadığı halde holding onlara evini satmış ve paralarını almış gibi gösteriyor. Bize ‘Bunu biz devletten aldık, sizden mi alamayacağız’ diyor, başka bir şey demiyorlar. Eğer kepçeler evleri yıkarsa insanlar çok mağdur olacak. İnsanların yaşam alanı kalmayacak. Evleri bedavaya devletin eline geçmiş olacak.” 


Burası bizim toprağımız

Ahmet Araç adlı yurttaş ise, söz konusu şirketin hiçbir hukuka kulak asmadığını ifade etti. Hukuk ve iktidarın şirketin yanında yer aldığını dile getiren Araç, “Burası bizim toprağımız. Devlet kadar gücümüz olmayabilir ama bir irademiz var. Elimizden ne gelirse yapacağız” dedi. 

Şirketi savunan pozisyonda yer alan kaymakama tepki gösteren Araç, “Nasıl olur halkı savunmak yerine şahsi bir şirketi savunur? Ben batı illerinden geldim. Köyde bu sıkıntının olduğunu duyunca akrabalarıma destek olmak için geldim” diye konuştu.


Dünden bugüne neler oldu?

1970 yılında M.T.A Tarafından Mardin’in Mazıdağı ilçesine bağlı olan Karataş köyünün sınırları içinde bulunan gübre ham maddesi olan fosfat tespit edildi. Bunun üzerine 1973’te Etibank Genel Müdürlüğü’ne ait Eti Bakır A.Ş. burada faaliyete başladı. 1976’da Etibank, köylülerinin 1. parseldeki bazı tarlalarını istimlak etti ve bu güne kadar o istimlak paraları ödenmedi. Daha sonra 1980’li yıllarda köylülerden anlaşma yoluyla bir kısım ev ve tarlaları daha istimlak edildi. Paraları ödendi ancak yine istimlak amacına uygun yapılmadı.

Daha sonra 1994’te zamanın Bakanlığı tarafından işletme zarar ediyor, diye faaliyeti durduruldu. Oysa İşletme 1974’te faaliyet geçmiş, dekopaj çalışmaları yapılmış, dağlar devrilmiş, bütün fosfat yatakları gün yüzüne çıkarılmış, 1982 yılından itibaren büyük bir tesis kurulmaya başlanmış ve bütün bu çalışmaların değeri yaklaşık devlete maliyeti 4 milyar dolardır.

Yine 80’li yıllarda bu madene karşı paralarını alıp evlerini satan yüzlerce yurttaş oldu. 2000’de Eti Bank madenin bir kazanç getirmediği gerekçesi ile madeni kapattı. Şimdilerde madeni gizlice Cengiz Holding’e satması ile yeniden gündeme gelen ve çalışmasına başlanan maden, köy arazisine kaydırıldı. 80’ler dahi evlerini satmamalarına rağmen, evlerinin maden sahası içinde gösterildiğini söyleyen yurttaşlar hukuksuzluğa karşı mücadele ediyor.


 MARDİN