2014 yılı Kürtler açısından özel öneme sahip yıl oldu. Yeni yüzyıl 19 Temmuz 2012 ‘de Rojava devrimiyle Kürtlerin yüzyılı olarak tarihe geçerken, 2014 yılı bu yüzyılda Devrimin kazanımlarının korunması, Şengal ve Kobane direnişleri ve dünyada Kürt özgürlük hareketiyle dayanışma eylem ve duygularının oluşmasıyla özel öneme sahip bir yıl oldu. YPG/YPJ güçlerinin kahramanca direnişi tüm dünyanın dikkatini Kürt özgürleşmesine yoğunlaştırırken, dünyada direnişe sempatiyi de artırdı. Küresel dünyanın yoksulları ve ötekileştirilenleri Rojava’da yükselen devrim ve direnişi sahiplenerek dayanışma duygularını geliştirdi.
Bijî Berxwedana Kobanê
Rojava’da gerçekleşen devrim özellikle de Kobanê ve Şengal direnişi, sanatçıların üretimlerini dayanışma eksenli rotaya yöneltti. Direniş için Kürdistan ve Türkiye’den sanatçılar sanatın farklı disiplinlerinde eserler üretti. Birçok sanatçı Kobanê için direniş nöbetlerinin tutulduğu Pirsûs’a gitti. ‘Kobanê’ye insanlık koridoru aç’ şiarıyla sınıra giden sanatçılar arasında Aslı Erdoğan, Murathan Mungan, Sema Kaygusuz da vardı.Kobanê Kantonu’ndaki tarihi direniş adına ilan edilen 1 Kasım Dünya Kobanê Günü dolayısıyla 41 yazar Riha’da, 4 dilde Kobanê’yi selamladı. Tiyatro, resim ve edebiyat dünyasından birçok eserin halkla buluştuğu görülürken bu anlamda en çok müzikal üretimler dikkat çekti. Pirsûs’ta “Teatra Arîn Mîrxan” grubu, “Kobanê Barcelona Stalingrad” oyununu sahneledi. Müzik alanında ise Heskêf (Hasankeyf) Orkestrası Kobanê direnişini anlatan ‘Ez Kobanê Me’ şarkısını besteledi. İranlı sanatçı Shahin Najafi’nin bestelediği “Kobanê” adlı şarkıya İranlı sanatçı Majid Kazemi eşlik etti. Praksis müzik topluluğu, “Bijî Berxwedan”, Sokak Orkestrası da “Kobanê” şarkılarını bestelerken Bremin Mızıkacıları isimli müzik grubu Kobanê için sokak sokak gezerek şarkılarını seslendirdi.
Avrupa’da Mir Müzik çıkardığı albümlerinde Kürt Özgürlük mücadelesinin Rojava’da yarattığı devrimle, Şengal ve Kobanê‘deki direnişine sahip çıkmayı sürdürdü. Mir müzik bu dönemde Koma Berxwedan’ın ‘Bûka Azadiyê’ , Nûarîn’in ‘Hêvî’, Hekimo’nun ‘Kanê kanê’ ve Şoreşa Waşukani’nin ‘Bijî Bijî YPG’ albümleriyle, Ozan Serdar’ın ‘Klasîkê Dêrsimî-1’ albümünü yayınladı.
Dengbêjlik geleneğini sürdürmek için Kürdistan’ın birçok ilinde köy köy dengbêj divanları kuruldu. Dünyada ilk Kirmanckî kadın korosu olan Dersim Kadın Korosu “Vengê Awe” adlı albümünü Avrupa’da yayınladı. Kemal Kahraman 22 yılın, Koma Berxwedan’ın kurucularından Hozan Serdar da 35 yılın ardından sürgünden ülkeye dönüş yaptı. Kürt müziğinin ustaları da unutulmadı. Kürdistan ve Türkiye’de Aram Tigran, Eyşe Şan, Miradê Kinê, Mihemed Şêxo, Tahsin Taha başta olmak üzere çok sayıda sanatçı anıldı.
Yayınlar ve sinema
Kürdistan, Türkiye ve Avrupa’da Kürtçe basılan eserlerin sayısında önemli oranda artış oldu. Avrupa’da geçtiğimiz yıl basılan Sakine Cansız’ın ‘Hep Kavgaydı Yaşamım’ adlı kitabı Türkiye ve Kürdistan’da okuyucularla buluştu. Mezopotamya yayınları Avrupa’da Kürt Özgürlük Hareketinin yayınlarının okurlarla buluşma adresi olmayı sürdürerek Saadet Ferhat Dersim’in 2 cilt halinde yayınlanan ‘’Bizim Çocuklar’’ını, Murat Türk’ün ‘’Köprülerdeki Düşman’’ını, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın ‘’Kürt Sorunu ve Demokratik Ulus çözümü’’nü, Dilzar Dîlok’un yıllardır büyük direnişlere imza atan PKK’li kadın gerillaların anılarını anlattığı ’’ayıntab üstünde kızıl bir zaman’’ını okurlara sundu. okurlara sundu. Yine Weşanên Serxwebûn, KCK Yürütme Konseyi Üyesi Duran Kalkan’la Medya Savunma Alanları’nda yapılan söyleşiyi ‘Tarihe geri dönüş’ adıyla kitaplaştırdı.
Sinema alanında da Kürdistan’da yaşananları gözler önüne seren çok sayıda film çekildi. Filmler arasında 90’lı yıllarda Kürdistan’da yaşanan savaşı konu alan belgeseller öne çıktı. Sinema etkinlikleri anlamında film festivalleri bir çok filmi halkla buluşturdu.Êlih, (Batman) Yılmaz Güney Kürt Kısa Film Festivali düzenlendi. Birçok ilde de daha çok belediyeler özgülünde film etkinlikleri organize edildi. Uluslararası Antalya Film Festivali’nde Gezi Direnişi’ni anlatan belgesele sansür uygulanması sinemacıların tepkisine neden oldu. Yönetmenliğini Hüseyin Karabey’in yaptığı Were Dengê Min’ (Sesime Gel) filmi Ulusal ve Uluslararası festivallerden ödüllerle döndü.
Katalan asıllı yönetmenler David Meseguer ve Oriol Gracia’nın çektikleri Silent Revolution (Sessiz Devrim) belgeseli ile Rojava’da yaşanan devrimin bütün boyutları gözler önüne serildi.
Yönetmenliğini Yüksel Yavuz’un yaptığı Eren Keskin, Gültan Kışanak, Aysel Tuğluk ve Sakine Cansız’ın hikayesini anlatan Hêvî filmi Avrupa’da gösterildi. Kürt yönetmen Kazım Öz, kendisine ‘’Bir Varmış Bir Yokmuş ‘’filminden dolayı verilen ödülü Paris’te katledilen Sakine Cansız, Fidan Doğan ve Leyla Şaylemez’in katliamı karşısında Fransa’nın tutumu nedeniyle reddetti.
Sırtlarında sahneleriyle sanat
Kürdistan’da organize edilen kültürel etkinlikler arasında Kürdistan’da kültürel soykırıma karşı birçok ilde şölenler ile birlikte doğa ve kültür festivalleri de yer aldı. İlkler arasında ise PKK’nin öncü kadrolarından Mazlum Doğan anısına bu yıl ilk kez Dep’te düzenlenen Mazlum Doğan Festivali dikkat çekti. Kürdistan ve Avrupa’daki edebiyat etkinlikleri arasında Abdullah Duran Öykü Yarışması, Şerzan Kurt Edebiyat Ödülleri, Ceylan Önkol Resim Yarışması, Hüseyin Çelebi Şiir ve Öykü Etkinliği öne çıktı. Kürdistan’da belediyeler ve kültür merkezleri, Türkiye’de ise tiyatro gruplarının sürdürdüğü emekle birçok Kürtçe oyunu tiyatroseverlerle buluştu. Eserlerde anadilin tercih edilmesi Kürt tiyatrosunun gelişimi açısından sevindiriciydi.
Dağ tiyatrosu da yıla birçok eseriyle girdi. Tev-Çand Şehit Sefkan Kültür Sanat Akademisi’ne bağlı olarak çalışmalarını sürdüren Şanoya Çiya’da sırtlarında sahneleri diyar diyar direnişi anlattılar.
Kobanê için söylerken veda etti
Yitirdiğimiz sanatçılar arasında direnişin müziğini söylerken sahnede kalp krizi geçirerek yaşamını yitiren Kürt Sanatçı Bilal Ercan oldu.
KÜLTÜR SERVİSİ