Bize düşen, hepsine büyük başarılar dilemek. Tüm eşbaşkan adaylarına, özellikle de kadın eşbaşkan adaylarına, içine girdikleri tarihsel yolda büyük başarılar diliyorum.
Eşbaşkanlık sistemi, Türkiye için oldukça yeni bir uygulama. Hem Kürdistan’da hem Türkiye’de büyük değişimleri beraberinde getirecek bir proje.
İlk bakışta, projenin sadece feminist yanı göze çarpıyor gibi. Ancak eşbaşkanlık projesi ve uygulaması, feminizm ötesi bir proje ve uygulamadır. Kadınla ilgili yanı yani feminal yanı öndedir. Ancak bir toplumsal özgürlük projesidir. Bir toplumsal demokratizasyon projesidir.
Kadın, toplumun doğurucu ve sürdürücü gücüdür. Dolayısıyla toplumun temel oluşturucu gücüdür.
Ancak kadın, toplumu oluşturucu rolünden uzaklaştırılalı binlerce yıl oluyor. Bu rolünü karşılıksız bir emekle, hapsedildiği ev sınırları içinde de hep oynadı aslında. Ancak toplumsal yaşamın özel ve kamusal alanlar olarak parçalanması, kadını sadece özel alanla sınırlandırdı. Kamusal alan, binlerce yıldan beridir kadının yüzüne kapatılmıştı.
Ta ki, yaklaşık iki yüzyıl önce kadının örgütlü mücadelesinin, kendisini tarihe yeniden yazdırmaya başlamasına kadar. Yaklaşık iki yüzyıl önce, dünyanın batısından başlayan bir kadın kıpırdanışı gelişti. Kadının batıdan başlayan bu eşitlik özgürlük mücadelesi, çağımız kadını için önemli bir miras oluşturdu. Ancak bu miras, Mezopotamya’da binlerce yıl öncesinin yaşanmış kadın çağıyla, kadın modernitesiyle karşılaştırıldığında daha yürünecek çok çok uzun bir yolun olduğu görülmektedir.
Kürt kadınları da, binlerce yıldan sonra, son iki yüz yıldır dünyada gelişen bu kadın kıpırdanışının meşalesine binlerce yıllık orijinal mirasını da katarak, son otuz beş yıldır onurla taşımakta ve ucundaki özgürlük alevini gün geçtikçe gürleştirmektedir.
Eşbaşkanlık projesi, Kürt kadınlarının özgürlük mücadelesinde geldiği yeni aşamayı ifade etmektedir. Otuz beş yıllık özgürlüğe mücadeleci yürüyüşün, yol alışın ortaya çıkardığı bir aşamadır. Bu anlamda, son iki yüzyıla yakındır, batıdan gelişen kadın mücadelesinin ortaya çıkardığı kota uygulaması, pozitif ayırımcılık gibi uygulamaları aşan çok ilerisine geçen bir proje.
Bu açıdan dünya nezdinde de ilk defa bu düzeyde uygulanıyor. Bazı parti başkanlık sistemlerinde, bazı sivil toplum kurum ve kuruluşlarının başkanlıklarında eşbaşkanlık uygulanıyor olabilir. Ancak bir partinin, bütün teşkilatlanmasında bunu uygulaması, bilindiği kadarıyla ilk kez gerçekleşiyor. Özellikle de belediyeler gibi oldukça önemli olan yerel yönetim alanında ilk defa uygulanıyor.
Bu anlamda yepyeni bir model. Sadece yeni bir model de değil. Yepyeni bir cesaret. Yepyeni bir güven. En önemlisi de yepyeni bir ruh ve zihniyet.
Evet, eşbaşkanlık yeni bir ruh ve zihniyet olayıdır aynı zamanda. Kadın özgürlüğü konusunda, oldukça ağır ve yavaş ilerleyen mücadeleyi alabildiğine canlandıracak, hız kazandıracak, ivme kazandıracak, yarışanı da az bulunacak bir projedir.
Klasik anlamda erkekle kadının aynı zeminde, sadece matematiksel eşitlik sağlaması değildir. Yapısal yanıyla beraber anlamsal yanı daha öndedir. Anlamsal yanı anlaşılmadan sadece yapısal bir uygulamadan ibaret bakılması projenin ruhuna aykırı olur.
Bu projeyle, toplumun zihnine erkek lehine ama kadın aleyhine yerleştirilmiş bütün eski cinsiyetçi kodlamaların çözülmesine yol açacak niteliktedir. Uygulama tabii ki buna hizmet edecektir.
Eşbaşkanlık, toplumun zihnine yerleştirilmiş cinsiyetçi kodlamalarla birlikte milliyetçilik, dincilik ve bilimcilik kodlamalarını da çözmeyi kapsayabilen bir anlama sahip.
Kadın bilimi olan jineolojinin hayata geçmesidir. Bu pratiğin içinde yer alacak her adayın, anlam derinliğiyle sorumluluklarına yüklenmesi halinde toplumda büyük demokratik dönüşümlere ve ciddi rahatlamalara yol açacaktır. Çünkü toplumun yaşam alanlarına yeni bir akıl girecektir.
Gönül gözü olan yeni bir akıl… Kadın aklı… Vicdanlı akıl…
Kürdistan’da eşbaşkanlık heyecanı
BDP önümüzdeki yerel seçimlerde aday göstereceği eşbaşkanlar listesinin önemli bir kısmını açıkladı. Seçimlerde BDP’yi ve HDP’yi destekleyen DÖHK’de (Demokratik Özgür Kadın Hareketi), kadın eşbaşkan adaylarının hazırlanmasında pay sahibi.