MUSTAFA MAMAY/ANF/QAMIŞLO
Kuzey Suriye Federasyonu'nda 22 Eylül'de Komün Eşbaşkanları seçimiyle startı verilen üç aşamalı seçimlerini ikinci aşaması, bugün yapılıyor. Seçmenler, bugün belde, ilçe ve konton meclis üyelerini seçip yerel yönetimlerini belirleyecek. Son aşama olan Kuzey Suriye Halk Kongresi seçimi ise Ocak 2018'de yapılacak.
İlk defa seçimlere gidilen Kuzey Suriye Fedarasyonu, 16 Mart 2016'da Rimelan kentinde Kürt, Arap, Süryani ve Êzîdî temsilcilerinden oluşan yaklaşık 200 delegenin katıldığı bir kongrenin ardından ilan edildi. Federasyon Cizîr, Fırat ve Efrîn bölgelerinden oluşuyor. Öz yönetim anlayışı üzerinden yönetilen federasyon, her bölgenin ekonomi, güvenlik ve savunma alanlarında kendi kendisini yönetmesi esasına dayanıyor.
İlanının ardından 28 Temmuz 2017'de toplanan Kuzey Suriye Demokratik Federasyonu Kurucu Meclisi, Kuzey Suriye Federasyonu Seçim Yasası ile İdari Bölgeler Yönetim Yasası'nı onaylayarak, üç aşamadan oluşan bir seçim takvimi belirledi. Buna göre Kuzey Suriye Federasyonu'nda gerçekleştirilmesi planlanan seçim takvimi şöyle açıklandı: 22 Eylül 2017’de Komün eşbaşkanları seçimi. Ardından 1 Aralık 2017'de de Yerel Yönetimler/Meclisler seçimi. Son aşamada ise Ocak 2018’de Kuzey Suriye Halk Kongresi seçimi.
İlk adımı 22 Eylül'de gerçekleştirilen seçimlerde Yüksek Seçim Komiserliği'nin verilerine göre, yaklaşık 728 bin 450 seçmen sandık başına giderek Komün eşbaşkanlarını seçti. İkinci aşaması yarın gerçekleşecek seçimlerde oyunu kullanacak olan yurttaşlar belde, ilçe ve konton meclis üyelerini seçerek, yerel yönetimlerini belirleyecek.
Seçimlerin ikinci aşaması
Demokratik Kuzey Suriye Federasyonu Yürütme Konseyi, 26 Eylül'de yaptığı açıklamayla, Komün eşbaşkanları seçimlerinin başarıyla tamamlanmasını kutlayarak, ikinci aşaması için hazırlıkların başladığını duyurdu. Meclis adaylarının isimlerinin netleşmesi ardından propaganda çalışmalarının başladı. Dün gece saat 24.00 itibariyle seçim yasakları başladı.
Seçmen sayısı ve dağılımı
Komün eşbaşkanları seçimlerinde kullanılan oyların seçim bölgelere dağılımı şöyle:
* Cizîr Bölgesi: 437 bin 142
* Fırat Bölgesi: 135 bin 611
* Efrîn Bölgesi: 155 bin 697
Yüksek Seçim Komiseriliği Eşbaşkanı Ruken Mele İbrahim, 15 Kasım 2017 itibariyle tüm seçim bölgelerinde yaklaşık 808 bin 495 seçmen kartı dağıtıldığını açıkladı. Buna göre bir önceki seçimlere oranla seçmen sayısında yaklaşık olarak 100 bin arttı.
Yüksek Seçim Komiseriliği kayıtlarına göre Yerel Meclis seçimleri için dağıtılan seçmen kartları sayısının bölgelere göre dağılımı:
* Cizîr Bölgesi: 510 bin 500
* Fırat Bölgesi: 137 bin
* Efrîn Bölgesi: 160 bin 995
Oy verme işlemi
Oy verme işlemi, 1 Aralık günü saat 08.00'den akşam saat 20.00'ye kadar sürecek. Yüksek Seçim Komiserliğinin ihtiyaç görmesi halinde oy verme işlemi en geç saat 24.00'e kadar uzatılabilecek. Toplam bin 303 merkezde seçmenler sandık başına giderek oyunu kullanabilecek. Oy kullanma merkezlerinin bölgelere göre dağılımı ise şöyle:
* Cizîr Bölgesi: 841
* Fırat Bölgesi: 256
* Efrîn Bölgesi: 206
Her merkezde 6 asil ve 2 yedek olmak üzere toplam 8 sandık görevlisi bulunacak. Toplam 10 bin 825 sandıkta görev alacak sandık görevlilerinin bölgelere göre dağılımı ise şöyle:
* Cizîr Bölgesi: 5 bin 46 asıl, bin 682 yedek
* Fırat Bölgesi: Bin 535 asıl, 512 yedek
* Efrîn Bölgesi: Bin 640 asıl, 410 yedek
Yarışan listeler ve renkleri
Oy kullanabilmek için sandık başına giden her seçmen, kimlik, seçmen kartı veya pasaportunu sandık başkanına göstermek zorunda. Bu belgelerden hiçbirisini bulundurmayan seçmenlerin oy kullanmasına izin verilmeyecek. Yine bir seçmen, birden fazla oy kullanamayacak. Seçimlerde belde, ilçe ve konton meclis üyelerinin seçimi için ayrı ayrı 3 sandık kurulacak. Ayrıca her bir sandık için 3 ayrı renkten oluşan oy pusulaları bulunacak. Pusulalar, Demokratik Ulus Dayanışması ve Suriye Kürt Ulusal Koalisyonu listeleri ile bağımsız adayların isimlerinin yer aldığı bölümler şeklinde hazırlanmış. Seçmenler, ilçe meclis üyelerine oy vermek için "Mavi", belde meclis üyeleri için "Beyaz", kontun meclis üyeleri için ise "Gri" oy pusulasına oy vermek istedikleri liste veya bağımsız adayların bulunduğu bölümü işaretleyebilecek.
Seçim güvenliği alındı
Seçimlerin sorunsuz bir ortamda geçmesi için Rojava Asayişi, Özsavunma Güçleri ve Sotoro Asayiş Güçleri tarafından tüm seçim bölgelerinde gerekli önlemler alınmış durumda. Rojava Asayişi, seçimlerin güvenlik içinde yapılması için alınan tedbirler kapsamında, 29 Kasım günü saat 08.00’den 2 Aralık günü saat 15.00’e kadar, motosikletlerin kullanılması ve tüm kamyon çeşitlerinin kullanımını yasakladı.
Seçimlere katılım çağrısı
Demokratik Kuzey Suriye Federasyonu Yürütme Meclisi dün yaptığı yazılı açıklamada, federasyon projesinin önemine dikkat çekerek, "Halk, özgür iradesi ile temsilcilerini seçecek ve kurumlarını oluşturacak. Belde, ilçe ve kanton yerel meclis seçimleriyle, büyük kazanımlar elde edeceğiz. Halkımız güçlü irade sahibidir ve demokratik federal Suriye’yi inşa edecektir. Tüm kesimler kendi haklarıyla ve eşitçe kentlerini yönetecek" dedi. Yürütme Konseyi, mevcut kazanımları korumak; özgür, demokratik ve halkların kardeşliği temelinde kurumları oluşturmak için herkese sandık başına giderek özgürce oy kullanmaya çağırdı.
Sıra çözüm mücadelesinde
ERDOÐAN ALTAN/MA/QAMİŞLO
Suriye’de 6 yıldır süren savaş, Reqa’nın DAİŞ işgalinden kurtarılmasıyla birlikte yeni bir sürece evrildi. Bölgesel ve uluslararası güçler “çözüm” adı altında yeni hamleler yaparken, Kürtlerin öncülük ettiği demokratik güçler 'Demokratik Ulus’a dayalı çözümü sunuyor.
Suriye halklarının 6 yıldır ağır faturasını ödediği savaş, YPG öncülüğündeki QSD’nin DAİŞ’in başkenti Reqa’yı kurtarmasıyla çözüm sürecine girdi.
128 silahlı grup
Savaş öncesi 23 milyon nüfusa sahip olan Suriye'de, Kürt, Arap, Türkmen, Süryani, Asuri, Ermeni, Durzi ve diğer azınlıklar yaşıyor. Kuzeyde Türkiye, güneyde Ürdün, doğuda Irak ve Federe Kürdistan, batıda Lübnan ve Filistin'e komşu olan Suriye, her ne kadar 2011'de halk isyanlarıyla sırayı alsa da zamanla ABD, Rusya, Türkiye, Arabistan, Katar, İran ve AB'nin sahaya inmesiyle bu ülkelerin kendi gruplarıyla yönettiği bir vekalet savaşına döndü. Öyle ki 2011’de 128 silahlı grup 180 bin militanla savaşa dahil olmuştu. Milyonlarca Suriyeli yurdundan olurken, yüz binlercesi öldürüldü.
Rojava’da Kürtler, '3. Yol/Çizgi' diyerek, rejim ve muhalefetine mesafeli durdu. Daha sonra Kürtlerin öncülük ettiği 3. Yol, tüm Kuzey Suriye halklarına yayıldı. Kantonlarla başlayan süreç, Demokratik Suriye Meclisi (MSD) ve ordusu Demokratik Suriye Güçleri (QSD) olarak devam etti, ediyor. 3. Yol şimdi de Kuzey Suriye Demokratik Federasyonu’yla siyasi bir forma kavuşurken, Suriye halkları için 'Demokratik Ulus' perspektifiyle hareket ediyor.
98 silahlı grup ve kaos
Suriye'de 6 yıllık süreçte 128 silahlı gruptan bazıları diğerleri içinde erise de halen rejim ordusu ve QSD'nin haricinde 98 silahlı grup faaliyet gösteriyor. Bu gruplardan 63 tanesi El Kaide uzantılı El Nusra'nın öncülük ettiği Heyet Tahrîr El Şam (HTŞ) çatısında birleşti. 13 grup El Kaide'nin ılımlı kanadı olarak adlandırılan Ceyş El Îslam ve Fetîh El Şam çatısında, 12 grup selefi siyasal İslam'ın temsilcisi Ehrar El Şam çatısında, 10 grup ise liberal siyasal İslam çatısında birleşti. Bu grupların tamamı ise Arabistan, Katar, Türkiye ve diğer Körfez ülkeleri tarafından eğitim, lojistik, silah desteği aldı, alıyor.
DAİŞ’in kısa süreli parlayışı
İç savaş, 2012’de Ceyş El Hur'ün (Özgür Suriye Ordusu/ÖSO) Dêrazor kentini BAAS Rejimi'nden almasıyla yeni bir evreye girdi. ÖSO, kenti 2013’te El Kaide'nin en radikal şahsı olarak bilinen Ebû Muhammed El Colanî'nin Cebhet El Nûsra'sına (El Nusra Cephesi) bıraktı. Aynı yıl içinde, Irak'ın devrik lideri Sadam Hüseyin döneminden kalma başlarını Bağdat, Afganistan ve Pakistan'da askeri eğitim almış Irak El Kaidesi'nin lideri olan Îbrahîm Awad Îbrahîm El Muhammed El-Badrî Samara'nın (Ebû Bekir El-Bexdadî) çektiği 15 general kendi politik duruşlarıyla ortaya çıktı. El Nûsra, El Kaide'yi esas alıp bu oluşumu kabul etmedi. Irak'ta ortaya çıkan bu grup, Suriye'ye geçerek Irak ve Şam İslam Devleti’ni (DAİŞ) ilan etti ve Dêrazor'u Reqa'ya kadar olan topraklarıyla Nusra'dan aldı.
Üçüncü Dünya Savaşı
Suriye'nin tamamında kısa sürede yayılıp katliamlar düzenleyen DAİŞ, bir nevi 3. Dünya Savaşı’nın da gerekçesi oldu. ABD ve Batılı müttefikleri de Suriye’ye girdi, Rusya gücünü kapsamlılaştırdı, İran savaşa dahil oldu.
Reqa sonrası arayış
Tüm güçler, QSD'nin Reqa’yı özgürleştirmesiyle yeni bir arayışa girdi. Bu kapsamda Riyad ve Soçi'de ön toplantılar düzenleyerek Cenevre’ye hazırlık yaptılar. Cenevre'de masaya kimlerin oturacağı ve demokratik bir çözümün tartışılıp tartışılmayacağı belirsiz, ancak tüm güçlerin Suriye'de çıkarlarını gözetmek için kalıcı olmak istediği biliniyor.
Kuzey Suriye ne yapacak?
Kuzey Suriye güçlerine öncülük eden QSD, Reqa ve Dêrazor kazanımlarıyla büyük bir zafere imza attı. Son kazanımlarıyla Suriye topraklarının yüzde 30-35'ini kontrolüne alan Kuzey Suriye Federasyonu güçleri ile aynı fotoğrafta yer almak isteyen güçlerin sayısı arttı. Kuzey Suriye güçleri, Türkiye ve destekçilerinin tüm itirazlarına rağmen uluslararası çözüm masalarına davet edilmeyi bekliyor. Bu toplantılara hazırlık yapan güçler, 'Demokratik ulus' paradigmasıyla Suriye'nin bütünlüğünü koruyacak federasyon projesini taşırmayı hedefliyor. Özelikle Türkiye'nin Efrîn kuşatması ve Şehba'daki varlığını işgal olarak niteleyen güçlerin, Türkiye'nin buradan çıkması için diplomasi yürüteceği kaydediliyor. Türkiye'nin girdiği İdlib topraklarından aralıksız Efrîn'e düzenlediği saldırıların bilançosunun da uluslararası alana taşırılacağı belirtiliyor. Bu bağlamda Ezaz, İdlip ve Bab tarafından güvenlik sağlanması talep edilecek. Türkiye'nin tıkanan iç ve dış siyasetini Efrîn saldırılarıyla örtbas etmek istediği, saldırılarını meşru kılmak için de “PYD/YPG'nin sınırlarını taciz ettiği” propagandası yaptığı biliniyor.
Bugün yapılacak seçimlerden sonra Kuzey Suriye partileri ve halkların örgütleriyle projenin uluslararası alanda kabulü için diplomasiye daha fazla ağırlık verecek.