Goreyê raporê UNESCO ra dinya de nêzdîyê 6500 ziwanî estî. Ê ziwanan ra tena 300 ziwanî fermîyet de ameyê qabulkerdiş.  Onca goreyê raporî ra pêroyîya dinya de wazîyetê 3500 ziwanan rind nîyo. Goreyê cigêrayîşan ra Tirkîya de zî ziwan ya zî zarawayî estê. Mîyanê înan de zî wazîyetê 18 ziwanan rind nîyo.  Zarawaya kurdî kirmanckî zî mîyanê ê 18 ziwanan de ya. Eke kirmanckî nêra pawitiş, a zî sey ziwananê bînan helîyena û qedîyena. Polîtîkayê asîmîlasyonî kirmanckî ser o dewam kenê. Seserra peyênî de bandorê dewlete de di tewir hegemonya estê. Jenosîd û etnosîd. Jenosîd, seke neteweya ermenîyan ser de ma dî, estbîyayîşê yew netewe bin ra hawanayîş o, yanî qirkerdiş o. 

Etnosîd zî kultir û ziwanê neteweyêk mîyanî ra hawanayîş o. Şarê kurdî, nê her di hegemonyayan ra barê xo girewto. Kurdî, se serre ra nata seba estbîyayîşê xo qir benê û ziwan û kulturê înan raştê asîmîlasyonî ameyê.

Na yew polîtîkaya dewlete ya. Arşîv û raporanê dewlete de na raştî qeydkerde ya. Dewlete bi polîtîkayê etnosîdî, nêverdaya ke şarê kurdî kultir û ziwanê xo aver bero. Dewlete bi na polîtîka waşta ke şarê kurdî mîyanê kamîya tirkan de bihelîno. Na polîtîka bi metodanê îdeolojîk û bi zordarî ramîyaya. Ma çend finekan bidî. Nameyê mintiqa û hereman bîyê tirkî, ê ke kurdî qisey kerdî cezayê pereyan dayê înan, ê ke ziwanê û kultirê kurdan ser o xebitîyayî erzîyeyî zîndanan û zaf zilm dîyî. Her çî bi na polîtîkayê dewlete ra beste yo. Seba nê zî dewlete hem jenosîd hem etnosîd kurdan ser de daya ramitiş û waşta ke kultir û estbîyayîşê kurdan werte ra wedarna. Heya peynîya seserra newêsinî bi kirmanckî nuşte û pirtûkî çin bî. Serra 1898 de Mewlîdê Kimanckî bi destê Melayê Xasîyî ameyo nuştiş.

Mewlîdê Kirmanckî, kirmanckî de bero tewr verên o. Heya peynîya seserra vîstin zî tayê xebatî bîyê la standardîzekerdiş û arêkerdîşî ra heya gramerî xebatê bi perîyodîk nêameyî kerdiş. Sifte Rojnameya Azadiya Welatî de rojnamegerîya kirmanckî dest pê kerd. Ez zey xebatkarê rojnameya Azadiya Welatî, wazena tikeya Rojnameya Azadiya Welatî ra behs bikera. 


Wendoxê Azadiya Welatî, 

Azadiya Welatî zey wendegehêk vînenî 

Rojnameya Azadiya Welatî, desan reyde ame girewtiş û heqê xebatkarê na rojnameya şarî de bi hezaran serrî cezaya zîndanî ameya waştiş û bi desan xebatkarê ameyî qetilkerdiş. Na gam zaf xebatkarê rojnameya ma zî zîndanî de yê. Teda û zordarîyê ke rojnamegerîya kurdan ser o 2010 de resa asta xo ya tewr berz la serra 2011 de binçimkerdişî zaf bîyî û hewna zî ser xebatkarê Azadiya Welatî taybet polîtîkayê zilmî domyeno. Çimkî wendoxê Azadiya Welatî, Rojnameya Azadiya Welatî zey wendegehêk vînenî. Azadiya Welat Tirkîya de yewin rojnameya bi kurdî û ya ke verê zextan û asîmileyî têkoşîn dana zî a ya. Rojnamegeranê ma, vilakerdoxanê ma, nuştoxanê ma amey qetilkerdiş. Di her xêza nuşteyanê ma de sûc gêrayî û ma ra ceza birnayî. Bi seyan dozî ameyû akerdiş.

Serî ra hetanê no demî semedê ke ma raşteyî ra tavîz nêda her tim desthelatdarî ma ser o tedayê xo pê anî. Her serre bi desan rojnameger û vilakerdoxê ma ameyî binçimkerdiş û înan rê gefa kiştiş yena werdiş. Cezaya sifteyin mudirê ma yê îmtîyazî Ozan Kiliçî ra ame birnayiş. Ozan Kiliçî ra bi îdiaya ‘propogandaya’ rayvistişî kerdo ra 21 serre û 3 aşmî ceza dayî. 


Rojnameya ma ra tersenê?

Bi serrana ke rojnameya ma semedê ke bi kurdî ya nêverdanê ke bikewa zîndanî. Cayê ke destûr danê bibê se zî çend rojan erey danî. Yanî bi kêfîyeta rayîrberan no hal yeno meydan. Hinî bîyo ke arêkerdiş an zî qedexekedişê rojnameyî çin o zî arê danî. Yanê ziwanê dayîke bi kêfî yeno qedexekediş. Wazenê ke asîmîlasyon hîna zêd bibo û xebatanê dijî asîmilasyonî wazenê bi zextanê xo yê bêqanûn pey de bifinî. Zîndanî de kesê ke dijî nê zilmê rayîrberan yenî zî yenî sûcdarkerdiş ya heqê înan ê telefonî ya zî yê pêvînayişê înan a akerdeyî, qedexe kenê.


Rojnameya ma nêgirewtî Îmralî zî

Tedayê tewr gird Îmralî ser de estî. Rojnameyê ke bi halê paket bî, ma eşrawit Îmralî la nêgirewtî zerre. Dozê ke ma ra abîyê cayê xo dîrok de girewt. Mudirê Rojnameya Azadiya Welatî Vedat Kurşunî ra bi temamî 103 rayan cezaya bi îdiaya propogandaya ‘Rayvistişî’ ra 525 serre ceza amebi waştiş. Bi temamî 166 serre ceza ame birnayiş. Tirkîya û dinya de cezayêk winayine rojnamegerêkî ra nîyamebî birnayiş.

Xebatkaranê azadîya welatî yê tewr peynî ame qetilkerdiş Kadrî Bagdu bî û bi hetkareya hêzanê tarî ame qetilkerdiş. Zaf rayan bi gefwendişê hêzanê tarî ra rû bi rû mendbi. Derheqê kesanê ke qetilkarê Bagdu û xebatkaranê bînan de hetanê ney gamî çîyeke zî nîyameyo kerdiş. Heme qetilkerişî qetilkaran ra mendo û nêameyî cezakerdiş.


Weşana Rojnameya Verrojî 

Min waşt tay dîroka Azadiya Welatî ra behs bikera, çimkî Azadiya Welat de rojnamegerîya kirmanckî serrê 90’î de dest pê kerd û 15’ê Gulana 2012 de zî resa asta cor, çimkî zey kertêkê Rojnameya Azadiya Welatî de Rojnameya Verrojî weşanê xo ra dest pê kerd. Na rojname 8 rîpelî ra pêameynî, rîpela yew zey manşet, rîpela diyin zey forum, rîpela hîrêyin cenî, rîpela çarin panoroma, rîpela pancin zey vengûvaj (xeber), rîpela şeşin zey portre, rîpela hewtin zey kultir û huner û heştin zey komel resa wendoxê xo ra. 

Bi na rojnameyê kirmancan verênanê xo zey Seyîd Riza, Şêx Seîd, Nurettîn Zaza, Ehmedê Xasî û zey bîn şinasnayî. Na rojname seba standîzekerdişî û yewbînan ra famkerdişê hereman hawila ke gird da qezenckerdiş. Kirmancî fam kerdî ke eke kirmanckî nênusî, nêeşkenî ziwanê xo domanê xo ra zey mîras verabidî. Hewna na rojname kesê ke waştî bi hetkarîya dewlete mîyanê kurmanc û kirmancan toximê nîfaqî bierzî û yewbînan ra cîya bikerî ra bî asteng. Na rojname de hem dêrsimij hem zî hêniyij yewbînan ra fam kerdî la problemê ekonomî ser no kertek weşanê xo peynî kerd. 


Vernîyazê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî

Yew pêvînayîşê xo de Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan vat bi ke ganî Azadîya Welat de di rîpel bi kirmanckî bibî ma zî bi persfektîfê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan Serra 2013 de Azadiya Welat de kerd hîrê rîpel. Nameyê yew rîpel bî Verroj zey mîrasê Rojnameya Verrojî, diyin bî Kirmanckî û hîrêyin zî bî Rîpela Domanan. Nika rîpela Verroj zey wendegeh, kirmancan ra rayberî kena. Rîpela Domanî zî domanan ra seba musayîşê kirmanckî hawil dana. Kirmanckî zî seba zanayîşgirewtişê kirmancan rolê xo kay keno. Seba xebatê ma, Rojnameya Ozgur Polîtîka ke Ewropa de weşan keno dest pê weşanê kirmanckî kerd. 


Yeni Ozgur Polîtîka rojnamegerîya kirmanckî ra reng da

Nika na rojname zî averşîyayîşê kirmanckî ser rolê xo kay kena. Seba ke mîyanê ma û edîtorê kirmanckî ya Yeni Ozgur Polîtîka de têkilî esta, no ser zî ma seba serkewtişê rojnamegerîya kirmanckî xebat kenî. Ez zey xebatkarê kirmanckî wazena, wa heremê kirmancan de rojnameya Azadiya Welat bêro wendiş, belkî rojnameyake xoser kirmanckî lazim a la hetanî na rojnameye ganî kirmancî rojnameya xo ra wayîr bivejî û domananê xo ra bidî wendişî. 

Ziwanê ma, huyayîşê ma yo. Ma çiqas bi ziwanê xo bifikrî ma do ewqas bi raştîn bihuyî.