Nuştox-sînemager Îlhamî Bakirî vera welişnayîşê peykerê Ehmedê Xanî nêrazîbîyayîş damûsna û hêrîş zey hêrîşa vera rûmet, kultur û hunera Ehmedê Xanî hesibna.
Bado ke qeyûmî tayînê şaredarîyanê DBP bî, xeylê sembolê kultur, ziwan û hunera kurdî bî, amey wedarnayîş, rijnayîş û qedexekerdiş. Bi desan sazîyê kulturî û ziwanî zî amey padayîş. Tewr peynî de qezayê Agirî Bazîd de, 22'ê Hezîran de peykerê Ehmedê Xanî bi fermanê qeyûm Ûlaş Akhanî ame rijnayîş. Nuştox-sînemager Îlhamî Bakirî vist vîrî ke no hêrîş netîceyê polîtîkayanê îktîdarîyê.
Bakirî vist vîrî ke bi tayînkerdişê qeyûman firsendo ke seba huner amebi afirnayen, werte ra yeno wedarnayen. Îlhamî Bakirî da zanayîş ke bi vûrnayîşê polîtîka AKP bi konsepteke cidî yê çinîkerdişî verê xo dayo kultur û hunera kurdî û pêrokîn çîyê eleqedarê kurdatî û wina dewam kerd: “Wedarnayîşê peykerê Roboskî, hêrîşa vera peykerê Ahmed Arîf, wedarnayîşê peykerê ver şaredarî ke kulturê asûrî-suryanîyan temsîl kerdî û tewr peynî de wedarnayîşê peykerê Ehmedê Xanî netîceyê no konseptê îmha yê.”
Hunermendî estê, huner esto
Bakirî da zanayîş ke nê pêrokîn hêrîşî belgeyê muhîm ê ke îktîdar wazena se bikero kultur û hûnera kurdî rê û wina va: “Ganî ser nê babedan de bîro vindernayen. La ma wexto ke hunera xo îcra kenê ma îktîdar ra destûrê nêgênê. Ma mîyanê şarê xo de yê û hewl danê bibê hunermendê şarî. Vera kesê ke hewl danê huner çinî bikerê, ganî ma vindernayîşeke muhîm damûsnê. No demî de zî hunermendî estê, huner esto û vera çinîbîyayîşî seba estbîyayişî xover dano.”
'Ziwanê kurdî ziwanê edebîyatî yo
Îlhamî Bakirî ard ziwan ke verî zî dûştê kultur, huner û ziwanê kurdî hêrîşê cidî û tenikî estbî û vist vîrî ke nika bi hewayêko viran û aşkere hêrîşî benê. Bakirî bi persa “Seba çi no prosesî dê hêrîşê peykerê yew keso zey Ehmedê Xanî ke seba kurdan sembol o, kenê” kerd û wina va: “Destana Mem û Zîn dîna de destaneke biname û biveng a. Kesekêko na destan ra kitabeke nuşto. Kesêko zey Ehmedê Xanî vatişanê 'Ziwanê kurdî ziwanêko pûç o, seba edebîyatî guncaw nîyo’ veng vete. Wazenê şexsdê Ehmedê Xanî de erjayeyanê tarîxî vîrê kurdan ra biberê. Nayî ra Ehmedê Xanî xusûsî ameyo weçînayîş.
‘Nêşkenê bi nê polîtîkayan netîce bigîrê’
Bakirî îşaret kerd ke bi rijnayîşê peykerê Ehmedê Xanî ra nêşkenê heskerdişê şarê kurd birijnê û veng da kurdan ke dûştê hêrîşanê Ehmedê Xanî, kurdî biwanê û wayîrê ci bivejyê. Bakirî aşkere kerd ke nê polîtîkayî bi zanabîyayîş yenê kerdiş û wina qedêna: “La iyê dê nêeşkê nê polîtîkayan ra netîce bigîrê. Rijnayîşê peykerê Ehmedê Xanî tenya yew hêrîşeke fizîkî nîyo, hêrîşeke vera rûmet, kultur û hunera ci yo.”
AMED