Macaristan’da iktidarda olan merkez sağ Fidesz Partisi 15 sayfalık anayasa değişikliği yaptı. Değişiklik, Başbakan Victor Orban liderliğindeki Fidesz’in üçte iki koltuğa sahip olduğu Macaristan Parlamentosu’nda 265 evet oyuna karşı 11 hayır ile kabul edildi. Tepki çeken anayasa değişikliği şunları içeriyor: Anayasa mahkemesi anayasal değişikliklerle ilgili içerik değil sadece usul incelemesi yapacak. Cumhurbaşkanı anayasa değişikliklerini veto edemeyecek. Aile “erkek ile kadın arasındaki evlilik” olarak tanımlanıyor. Üniversite daha fazla hükümetin kontrolüne giriyor. Üniversite eğitimi boyunca devleten burs alan bir öğrenciye mezuniyetinin ardından Macaristan’da çalışma zorunluluğu getiriliyor. Seçimlerde partiler sadece siyasi propaganda için devlet medyasını kullanacak. Özel kanallarda kampanya yapmak yasak. Birleşmiş Milletler verilerine göre otuz bin civarında olduğu belirlenen evsizler kanuna göre sokakta uyumak suçuyla hapse atılabilecek.


Cumhurbaşkanı’na veto çağrısı
Pazartesi günü yapılan yasa değişikliği hem Macaristan’da hem de uluslararası kamuoyundan sert tepkiler aldı. Ana muhalefetteki Sosyalist Parti, anayasa değişikliğini boykot ederek oylamaya katılmadı. Başkent Budapeşte’de sokaklara dökülen binlerce kişi de Cumhurbaşkanı Janos Ader’e anayasa değişikliğini veto etme çağrısında bulundu. Halk özellikle yüksek öğrenimi düzenleyen yasalar, evsizlere yönelik yasalar, seçim kanunu ve aile kanuna yapılan değişikliği protesto ediyor.

AB de tepkili
Avrupa Parlamentosu da Macar hükümetine sert çıktı. Yapılan açıklamada Macaristan hükümeti tarafından meclisten geçirilen yasanın kabul edilemez olduğu ifade edildi. Avrupa Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso ile Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland da hukukun üstünlüğünün çiğnendiğine dair endişelerini dile getirirken, AB’nin hukuk komisyonunun Venedik Komisyonu’ndan inceleme istediği belirtildi. AB Komisyonu sözcüsü Brüksel’de yaptığı açıklamada, gerekli görülmesi halinde, hukuki yollarla Macaristan’da yeni bir yasal değişiklik yapılması üzerinde çalışılacağını açıkladı. AP’deki sosyalistler ve Yeşiller de Macaristan’daki anayasa reformunun demokrasiyi tehlikeye attığı eleştirisinde bulundu

Çoğunluk demokrasisi
Almanya Başbakanı Angela Merkel de Macaristan’a tepki gösterdi. Sözcüsü, Merkel’in değişiklikten endişe duyduğunu ve Macar hükümetinin meclisteki üçte ikilik çoğunluğunu sorumluluk bilinciyle kullanması gerektiğini düşündüğünü ifade etti. Orban ise AB demokratik ilkelerine bağlı olduklarını anayasada “birkaç teknik değişiklik” yaptıklarını savundu. Orban ayrıca parlamentodaki çoğunlukları sebebiyle halkı temsil ettiklerini ve bu değişiklikleri yapacak meşruiyetleri olduğunu ifade etti.

Hukuk devleti uyarısı
İnsan hakları örgütleri de Macaristan’daki gelişmelere tepkili. İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), “Son yasal değişiklikler, Macar hükümetinin hukuk devleti ilkesini kabul etmediği konusunda hiçbir şüpheye yer bırakmamaktadır” açıklamasında bulundu. Örgüt, AB’nin bir an öne harekete geçmesini istedi.

BUDAPEŞTE