Suriye'deki iç savaşa siyasi çözüm bulma iddiasıyla yola çıkan Cenevre 3 görüşmeleri hiç umut vermiyor. Zira Türkiye'nin şantajlarına boyun eğilerek Rojava'nın siyasi temsilcisi Demokratik Birlik Partisi (PYD) yani DAİŞ'e karşı en büyük güç olan ve Suriye'deki savaşı bitirmek için federal ve demokratik bir sistem öneren Kürtler sürecin dışında tutuldu. Hal böyle olunca PYD'nin bileşi olduğu Demokratik Suriye Meclisi (MSD) de görüşmelere katılmama kararı aldı.
Riyad oluşumu şart öne sürüyor
Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan destekli 'Riyad oluşumu' ise şartları kabul edilmedi diye görüşmeleri boykot etti. Oluşum, Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan De Mistura'nın sunduğu planda Esad'ın ülke geleceğinde yer almayacağıyla ilgili garanti istiyor.
Çözümsüzlük üretiyorlar
Bu cephede Rusya’nın karşı Ahrar El Şam ve Ceyş-ul İslam (İslam Ordusu) gibi çete örgütler ile Türk devletinin himayesindeki Suriye Muhalif ve Devimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) ile KDP Başkanı Mesud Barzani'nin güdümündeki Suriye Kürtleri Ulusal Meclisi (ENKS) de yer alıyor. ENKS daha önce de Cenevre görüşmelerine SMDK çatısı altında katılmış ancak kendilerine hiçbir söz hakkı tanınmamıştı. ENKS’nin bu hali Kürt kamuoyunda Birinci Dünya Savaşı sonrası Lozan Anlaşması’na giden Kürtlerin haline benzetilmişti. DAİŞ'e aktif destek vererek Suriye'deki savaşı derinleştiren Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan gibi güçlerin oluşturduğu bu ittifakın Suriye halklarının çıkarlarını esas alacak gerçek bir çözümden yana tavır alması zaten beklenmiyordu.
BM vaziyeti kurtarma peşinde
Buna karşın toplantıyı bir şekilde gerçekleştirip, hiç olmazsa vaziyeti kurtarma peşindeki Birleşmiş Milletler dün akşam saatlerine kadar da Riyad oluşumunu Cenevre’ye gelmeye ikna etmeye çalışıyordu. Ancak baskı saatimize kadar da (18:00) bu konudaki belirsizlik devam ediyordu.
Masa kurulmuş gibi yapılıyor
BM yetkilileri görüşmeleri formaliteden başlatarak, Esad rejimi heyeti ile görüştü. Yani aslında dün Cenevre'de müzakere masası falan kurulmuş değildi. Zira bunun için çatışan taraflardan en az ikisinin karşı karşıya gelmesi gerekir. ABD, Rusya ve BM, kendilerine "Tüm güçlerine rağmen tarafları bir araya getirmeyi beceremediler" dedirtmemek için masayı kurmuş gibi yaptılar.
Bu gidişle ateşkes de zor
Ayrıca Cenevre müzakereleri gerçekleşse bile yalnızca ateşkes koşullarının görüşüleceği bir toplantı olmaktan öteye de gidemeyecek gibi görünüyor.
Sahada savaşan tüm grupların çağrılmadığı bir toplantıdan çıkacak ateşkes kararının uygulanma olasığı da çok düşük görülüyor.
Olan halka oluyor
Uluslararası güçler, savaşı durdurmak için çabalayacaklarına çıkarlarını esas alırken olan yine Suriyelilere oluyor.
Suriye'de yaklaşık beş yıl önce halk ayaklanması zamanla iç savaşa dönüştü. Türkiye, ABD, Rusya, İran gibi güçlerin müdahil olduğu savaşta 250 binden fazla kişi öldü, ülke nüfusunun yaklaşık yarısı (11 milyon kişi) da evlerini terk etmek zorunda kaldı. Suriye'de halen 1 milyondan fazla kişi gıda ve tıbbi yardım malzemelerine ihtiyaç duyuyor.
Daha önce sonuç alınamamıştı
İç savaşı sona erdirmeye yönelik son görüşmeler yine Cenevre'de yapıldı ancak Şubat 2014'te iki turun ardından kesilmişti.
BM o dönem Batı ve Türkiye destekli muhalefetin istifa talebine yanaşmayan Esad yönetimini suçlamıştı. Tarafların pozisyonunda fazla bir değişiklik olmamasına rağmen, ABD ve Rusya, DAİŞ'in yükselişi nedeniyle savaşan tarafları müzakere masasına oturtma çabalarına hız vermişti. Ancak Kürtlerin bu görüşmelere de çağrılmaması "çözüm istenmiyor" tepkisine neden oluyor. Kürtler ile dostları Cenevre'ye çağrılmamaları halinde Suriye'de kendi yollarını çizeceklerini belirtiyor.
CENEVRE