Meclis’te dün ‘en yaşlı milletvekili’ sıfatıyla CHP milletvekili Deniz Baykal’ın geçici Meclis Başkanı olarak yönettiği birleşimde, 7 Haziran’da seçilen milletvekilleri yemin ederek göreve başladı.
Meclis Başkanlık Divanı’na en genç üyeler sıfatıyla HDP’li Dilek Öcalan, Tuğba Hezer ve Enise Güneyli ile AKP’li Fatma Gaye Güler, Abdurrahim Boynukalın ve Sena Nur Çelik dönüşümlü olarak katip üye sıfatıyla görev yaptı. Yemin töreninin ilk kısa bülümünü Türk Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan da izledi.
Kutuplaşmanın
şartları kalmadı
Deniz Baykal açılış konuşmasında, hiçbir partinin tek başına iktidar olamadığını vurgulayarak, “Uzun bir tek parti yönetimine dayanan iktidar döneminin sonucunda milletimizin kararı, uzlaşmak el birliği, işbirliği yaparak yönetmek doğrultusunda olmuştur… Geçmişte yaşanan gerginliklerin çatışmaların dayatmaların sonucunda ortaya çıkan kutuplaşmayı sürdürmenin şartları artık kalmamıştır. Meclis yapısı birbirimizi anlamanın, birbirimize saygı göstermenin işbirliği yaparak katılımcı bir demokrasiyi hayata geçirmenin bir fırsatı olarak değerlendirilmelidir” dedi.
Yeni Meclis yemin etti
Baykal konuşması ardından yemin etti. Meclis’in engelli AKP’li Bursa Milletvekili Bennur Karaburun’a öncelik verildi, kürsüye tekerlekli sandalyeyle gelen vekil yeminini etti. Ardından illere göre ve alfabetik sırayla vekiller kürsüye çağrıldı. Adana HDP Milletvekili Meral Danış Beştaş’la başlayan yemin töreni geç saatlere kadar devam etti.
HDP’li 80 vekilden 3’ü ise yemin edemedi. HDP Adana Milletvekili Rıdvan Turan geçirdiği operasyon, Muş Milletvekili Ahmet Yıldırım kayınpederinin vefatı, Bitlis Milletvekili Mizgin Irgat’ın ise annesi ve kızkardeşinin geçirdiği trafik kazası nedeniyle törene katılamadı. Yemin edemeyen vekiller Meclis’e geldikleri ilk gün yemin ederek göreve başlayacak.
HDP’liler aynı tonda
HDP’li vekillerin tümünün, yemin metnini önlerindeki kağıttan hızlı ve düşük ses tonuyla okumaları dikkat çekti.
HDP’yle Meclis renklendi
25. dönem Meclisinde AKP 258, CHP 132, HDP ve MHP ise 80’er sandalye ile temsil buluyor. HDP, parlamentodaki milletvekili sayısını 36’dan 80’e çıkarırken, Meclis’in yapısını da değiştirdi. HDP, farklı kimlik, inanç ve toplumsal yapıları temsil eden milletvekilleriyle Meclis’in yeni bileşimini de renklendirdi.
İlkler gerçekleşti
Mardin Milletvekili Süryani Erol Dora Meclis’e ikinci kez girdi. Êzîdîler de ilk kez HDP vesilesiyle Meclis’te yer edindi. HDP’nin Êzîdî vekillerinden Feleknas Uca Amed, Ali Atalan ise Batman’dan seçildi. Meclis’te 3 Ermeni milletvekili de yemin etti. HDP İstanbul Milletvekili Garo Paylan’ın yanısıra CHP ve AKP’nin de birer Ermeni milletvekili bulunuyor. Mihelmi halkından Mehmet Ali Aslan ve Arap Mithat Sancar, HDP’nin Mardin milletvekili olarak Meclis’te yerini alıyor. Romanlar da ilk kez Meclis’te temsil hakkı buldu. CHP İzmir Milletvekili Özcan Purçu kürsüye çıkarak yemin etti.
Alevileri temsil edecekler
HDP Alevi temsilcileri de Meclis’e taşıdı. İstanbul Milletvekilleri Turgut Öker ve Ali Kenanoğlu ile İzmir Milletvekili Müslüm Doğan, Mersin Milletvekili Çilem Öz HDP’yle Meclis’e giren Alevi temsilcilerden.
HDP kadın rengini taşıdı
HDP, Meclis’teki kadın temsiliyetini de artırdı. 2011’de 79 kadın vekilin olduğu Meclis’te bu dönem kadın vekil oranı da artış gösterdi. AKP’den 41, CHP’den 21, MHP’den 4 ve HDP’den 32 olmak üzere 89 kadın milletvekili Meclis’e girdi. HDP’de milletvekillerinin yaklaşık yüzde 40’ı kadın. AKP’de yüzde 16.27, CHP’de kadın temsil oranı yüzde 16, MHP’de ise yüzde 5.
En genç grup HDP
Meclis’te en genç parti grubu HDP. HDP’nin 20’li yaşlarda dört genç vekili Meclis’e girdi. HDP’nin ve Meclis’in en genç vekili, 26 yaşındaki Van milletvekili Tuğba Hezer. HDP vekilleri Enise Güneyli ve Burcu Çelik Özkan 29, Dilek Öcalan 28 yaşında.
Başörtülü ilk yemin
Meclis’te bu dönem başörtülü milletvekili sayısı da arttı, 21 milletvekili başörtüyle yemin etti. HDP’li İstanbul Milletvekili Hüda Kaya, Erzurum Milletvekili Seda Akçınar Bayar ile Siirt Milletvekili Hatice Seviptekin de başı örtülü vekiller arasında yer aldı.
Sosyalist hareket Meclis’te
HDP listelerinden Rıdvan Turan, Saruhan Oruç, Sırrı Süreya Önder, Ertuğrul Kürkçü, Levent Tüzel, Figen Yüksekdağ gibi çok sayıda sosyalist, HDP milletvekili olarak, 1965 seçimlerinde Meclis’e giren Türkiye İşçi Partisi deneyiminden sonra ilk kez bu düzeyde temsil hakkı elde etti.
‘Sayın Öcalan’ devri başladı
PKK kurucularından Karadenizli Kemal Pir’in yeğeni Ziya Pir ile Kürt Halk Önderi Öcalan’ın yeğeni Dilek Öcalan HDP ile birlikte Meclis’e taşınan önemli isimler arasında yer alıyor. En genç vekillerden olan Urfa Milletvekili Öcalan, Başkanlık Divanı’nda da görev yapmaya başladı. Uzun yıllar Abdullah Öcalan’a “Sayın Öcalan” denildiği için açılan davalar göz önüne alındığında, bizzat Meclis kürsüsünden “Sayın Öcalan” hitabının duyulmaya başlanması yeni bir döneme işaret ediyor.
Katliamların hesabı sorulacak
Türk savaş uçaklarının katlettiği Roboskîli ailelerden Ferhat Encü de HDP Şırnak Milletvekili olarak Meclis sıralarında yerini aldı.
Katliamcılar da Meclis’te
MHP ise katliamcıları Meclis’e taşıdı. Bahçelievler Katliamı sanıklarından Mustafa Mit, MHP Ankara milletvekili oldu. MHP, daha önce de Maraş Katliamı sorumlularından Ökkeş Şendiller’i (Kenger) Meclis’e taşımıştı. Ergenekon davasında yargılanan Dursun Çiçek, Tuncay Özkan ve Mustafa Balbay da CHP listelerinden Parlamento’ya girdi.
Meclis Başkanı seçimi
Meclis’in yeminden sonraki ilk işi 26’ncı başkanını seçmek olacak. Başkan adayları, 23 Haziran Salı gününden başlayarak 27 Haziran Cumartesi saat 24.00’e kadar başvurularını Başkanlık Divanı’na yapacak. Sonraki 5 günde ise başkanlık için seçim turları yapılacak. Danışma Kurulu’nun toplanarak seçim turlarının ne zaman yapılacağını belirlemesi bekleniyor. Başkan seçimi gizli oyla yapılacak. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte ikisi (367) ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu (276) aranacak. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılacak; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye başkan seçilecek.
HDP, adayının Dengir Mir Mehmet Fırat olduğunu açıklarken, AKP’de Nabi Avcı ve Mustafa Şentop, CHP’de Deniz Baykal, MHP’de ise Murat Başesgioğlu’nun adaylık için adları geçiyor.
Meclise giren HDP’li vekiller
Adana: Rıdvan Turan, Meral Danış Beştaş
Adıyaman: Behçet Yıldırım
Amed: İdris Baluken, Nursel Aydoğan, Nimetullah Erdoğmuş, Feleknas Uca, Altan Tan, Çağlar Demirel, Ziya Pir, İmam Taşçıer, Sibel Yiğitalp, Edib Berk
Antep: Celal Doğan, Mahmut Toğrul
Ağrı: Leyla Zana, Berdan Öztürk, Dirayet Taşdemir, Mehmet Emin İlhan
Ankara: Sırrı Süreyya Önder
Antalya: Hakkı Saruhan Oluç
Ardahan: Taşkın Aktaş
Batman: Ali Atalan, Saadet Becerikli, Ayşe Acar Başaran
Bingöl: Hişyar Özsoy
Bitlis: Mizgin Irgat, Mahmut Celadet Gaydalı
Bursa: Asiye Kolçak
Dersim: Alican Önlü, Edibe Şahin
Erzurum: Seher Akçınar Bayar
Hakkari: Selma Irmak, Nihat Akdoğan, Abdullah Zeydan
Iğdır: Mehmet Emin Adıyaman, Kıznas Türkali
İstanbul: Selahattin Demirtaş, Hüda Kaya, Erdal Ataş, Turgut Öker, Filiz Kerestecioğlu, Sezai Temelli, Pervin Buldan, Garo Paylan, Abdullah Levent Tüzel, Ali Kenanoğlu, Emine Beyza Üstün
İzmir: Ertuğrul Kürkçü, Müslüm Doğan
Kars: Ayhan Bilgen, Şafak Özanli
Kocaeli: Ali Haydar Konca
Mardin: Mithat Sancar, Gülser Yıldırım, Erol Dora, Mehmet Ali Aslan, Enise Güneyli
Mersin: Dengir Mir Mehmet Fırat, Çilem Öz
Muş: Burcu Çelik Özkan, Ahmet Yıldırım
Siirt: Kadri Yıldırım, Hatice Seviptekin
Şırnak: Faysal Sarıyıldız, Leyla Birlik, Ferhat Encü, Aycan İrmez
Urfa: Osman Baydemir, Dilek Öcalan, İbrahim Ayhan, Leyla Güven, Ziya Çalışkan
Van: Figen Yüksekdağ Şenoğlu, Lezgin Botan, Yurdusev Özsökmenler, Adem Özcaner, Tuğba Hezer, Selami Özyaşar, Remzi Özgökçe
ANKARA