ÇIQMAZ KÛÇE


Özgürlük Hereketının 15 Ağustos qararından sonra en stratejik qarari nedır diye soran olursa Med TV'nin qurulmasi derım. Med TV hem qurulan ilk Kürt televziyoniydi hem de yaqılan binlerce köyden göç êden xurbetteki we diasporadaki Kürtlere nefes aldırtti. Yoqsa çoği delırecaxti. Dengbêj sesi eşlığinde hereket êden erabadan çekılmiş "welat" görüntülerıni, yol kenarında otlayan qoyunlari görüp ağlamayan az xalo we xalti wardi.

***

1995 Şubat'i bitmax üzere. Diyarbaqır'da bızde we belki 3-5 kişinın daha ewınde siyah beyaz televziyon qalmiş. Babama ne zaman dêsax renkli televızyon al her seferınde diyi he wula, hem diyisız mücadele hem de bi süri para vêrıp televziyon alacaxsız u o paraylan dewlet qurşun we bonba alacax, eferım sıze eferım. O buni dêdığınde qaraqolda ilk toqatta çözülmiş biri gibi kendımi köti hissediyem.

Bigün qomşimız xalê Xelef bıze geldi. Xalê Xelef arada köye gidip geli. Eger köyde bi gêrilla gördiyse yandıx, tüm yıl ondan bahsêdi. Sanki anaqarargah qomtaniyla oturmiş partiye stratejik taqtik açılımlari o yapmiş gibi anlati. Diyi ben mılisem hema mılis olduğundan partinın de xeberi yoq.

Neyse, xalê Xelef dêdi yaw bu televziyon nedır êle, qomandoli bi tane alın, qomando televziyoni açsın. Babam dêdi Xelef qomandonun ewımızde ne işi war yaw tobe tobe. Bu güldi dêdi yaw asker olan qomandolardan degıl, bu bi alettır ondaki dügmeye basisan u sen otırırken o qanal degıştıri. Babam teknoloji qullanımında o ewreye gelmedıği gibi, hayal dünyasında da henüz o aşamaya gelmemişti. Dêdi yaw de boşvêr lo, Reco'ya diyem qax TRT2'ye vêr qaxi degıştıri, orda bişi yoxsa gine TRT1'i açi, ma zaten 2 qanal war, qomando momando bıze göre degıl. Dêdi Heci Meheme çoq yaqında büyük sürpriz olacax benden sölemesi, bence qomandoli renkli bi televziyon alın, gêçen hevallerle toplantidaydım baan söylediler, gizli olduğu için şimdi söylemiyem hema gine de hazırlığınızi yapın.

Gêcenın gêç saetıne qadar xalê Xelef ile babam sohbet êtti. Ewden ayrılırken ona soqax başına qadar eşlıx êttım. Elımi tutti dıger elıni omzuma atti dêdi Reco saan bişi diyecağım hema kimseye söleme, parti televziyon qanali açacax u tüm dünyadan izlenecax. Dêdım şaqa yapisan? Dêdi yaw ne şaqasi hema maddi zorluqlar çoq war, inşela onlar da hallêdılır u bizım de artıq bi qanalımız olur. Bu wedalaşti gitti. Diwar dibıne oturdum. Şoqtayam. Partiye heyranlığım bi qat daha artti. Sonra kendi sorumluluqlarım aqlıma geldi daha ewde bi televziyonumuz bile yoq, partinın ihtiyaç duyduği parayi nêrden bulacağım?

Öncelıxla yeni televziyon için plan yaptım. Sabah oldi qahwalti filan yaptıxtan sonra babam dışari çıxti anam da qomşiya gitti. Qardeşım Rıdo daha 3 yaşında. Ewde bi çakuç wardi oni getırdım dêdım Rıdo hele al buni baqayım ne qadar güçlisen. Rıdo çakuci aldi dêdım hele televziyona wur. Bu bi iki tane wurdi bişi olmadi. Dêdım wula ma sen fıseksen, bütün gücün bu kadardır? İmansız Rıdo sinirlendi elındeki çakuci fırlatti televziyonın içine girdi. Dêdım hey senın rebbıne qurban. Baxtım televziyonun içi paxır dolidır onlari da çıqardım dêdım kendıme eskiciye sataram.

Biraz gêçti anam geldi dêdi Reco bu neee? Dêdım walla ana oxlın bunalıma girmiş herhalde herşeyi qırdi. Rıdo dêdi çakuci vêr gereki dolaptaki bardaxlari da qırayım ben çoq güçliyem. Dêdım ana sen buralari topla, bu wahşiyi de sakinleştır ben çıqayım yoxsa beni pıçaxlar. Cakêtımi aldım doğrica qehweye gittım.

Hawa da buz gibi, tükürsen hawada doni. Qehweye gittım baxtım Meheme ile Sedo blöfli pişti oynilar. Qehwenin köşesındeki masasına gêçtıx dêdım arqaaşlar size bi müjdem war, parti çoq yaqında televziyon qanali quracax hem de renkli, tüm dünyadan izlenebilecax hema para qonusunda sıqınti war. Bunlar acayip sewındi baan sarıldilar. Sedo dêdi yani diisen partiye para bulax? Dêdım yani sızce bulabilir miyiz? Meheme dêdi banqa soyax? Dêdım olmaz, o riskli. Sedo dêdi define arayax. Dêdım ê hane nêrde bulacağız? Dêdi yaw diiler Osmanlinın Diyarbaqır'daki xazinesi qayıptır kimse bulamamiş. Meheme dêdi bu bölgenın bütün xazinesıni Osmanli burda saqlimiş. Dêdım Ermenilerle Süryanileri de qatledıp onların altınlarına da el qoydilar. Sedo dêdi xazineyi bulax hem partinın ihtiyacıni qarşılayax hem de zengin olax her yaz Hazar Gölünde yazlığa gidax. Dêdım o zaman biraz araştırma yapax, Meheme sen kütüpxaneye git Osmanlinın xazinesi nêrdeydi araştır, Sedo sen de belediyeye git buldugun en eski xaritayi getır, eger gerçekten xazineye ulaşırsax hem parti qurtulacax hem de bız.

Aqşam ewe gittım anam dêdi baban sinir küpi olmiş. Dêdım niye? Dêdi baban diyi Rido'yi gözüm görmesın gıcır gıcır televziyoni parçalamiş. Dêdım ana ben söylersem qızar bu dewırde televziyonsız olmaz para vêrsın bi televziyon alayım. Dêdi sen qarışma ben hallederem. Babama dêdi Heci bilisen Rıdo çocuxtır ma zaten televziyon da eski siyah beyazdi hele Reco'ya para vêr televziyon alsın. Babam önce dêdi yox filan sonra dêdi üstümde sadece bu qadar war bununla alabilise alsın yoxsa yoq. Anam geldi parayi baan vêrdi dêdım ana bununla radyo alınmaz yaw. Gitti biraz sonra geldi. Poşete sarili parayi çıxardi dêdi al bu parayi, benle babanın kefen parasidır, sonra vêrırsen. Dêdım ana senınkini al babamın kefen parasıni vêr yeterdır. Televziyon parasıni da buldıx, qaldi partinın parasi.

Ertesi gün aqşam arqaaşlarla buluştıx. Meheme dêdi Reco araştırdım, Osmanli zamanında xazine Sarayqapi'daymiş, xazinenın ordan taşındığına dair hêç bi qaynax yoq. Sedo elındeki xaritayi uzatti dêdi eskiden buralar hepsi çayırmiş yaw. Xaritaya baxtım dêdım bu nedır? Dêdi Merwaniler dönemınde Diyarbaqır xaritasi. Dêdım wula ma Merwaniler dönemıni ne yapax? Dêdi ê sen dêdın bulduğun en eski xaritayi getır. Dêdım wula ma ben dêdım 1000 yıl ewwelıne git? 100 yıl öncesıni gösterecax qaynax lazım bize. Dêdi haaa o zaman o iş tamam, bekleyin birazdan geliyem. Dêdım benle Meheme Sarayqapi'ya gidecağız sen de oraya gel.

Mehemeyle Sarayqapi'ya gittıx. Cezaewi war, askeri bölge war, aşağıda Hz.Silêman camisi war, ecaba xazine nêrde? Çoq gêçmeden baxtım Sedo yaşli, qambur bi kâlonun qolına girmiş bıze doğri geli. Dêdım Sedo bu kimdır? Dêdi 100 yıl öncesıni Heci Kamıl dede qadar bilen yox, istedığini sorabilırsın, saan canli qaynak getırdım. Mehemeyle birbırımıze baqtıx, yapacax bişi yoq. Dêdım xalê Heci qaç doğımlisan sen? Dêdi 1897. İstem dışi dêdım bismilla eşşedu enla... Dêdım yaw bunca yıl Azraile görünmemeyi nasıl başardın? Bu anlamadi. Qorxiyam yüzüne baxayım. Sanki yanımızda Hz.Nuh'un torıni war. Dêdım xalê Heci, Osmanli zamanında buralar neydi? Dêdi yegen I.Cihan herbınde ben burda bekçiydım, burasi hep eskeri qışlaydi, buralarda bi yerde sığınaq wardi orasi xazineydi, şu cezaewi de eskerlerın yataqxanesiydi. İstedığımiz cewap buydi. Dêdım xalê Heci Allah saan uzun ömür vêrsın, çoq sağolasan.

Xalê Heci Kamıl'i ewıne bıraxtıq dönerken arqaaşlara dêdım xazinenın yerıni de bıliyıx artıq, saqın kimseye söylemeyın, Qurşunli camisının arqasındaki eski inşaatın altından tünel qazarsax 1 ay gêçmeden xazineye yetışiyıx. Yolda sadece bız warız hema hêcandan yawaş qonışiyıx. Dêdım hadê gidax tünel için gerekli malzemeleri alax. Dêdiler hanê para war? Dêdım ben hallederem.

Çarşiya gittıx qazma, kürek, qowa, el feneri filan ne lazımsa aldıx. Gêce qazmağa başlayacağız.

Ewe gittım. Anam dêdi hanê televizyon? Dêdım sipariş êttım bi ay sonra gelecaxmiş, çoq begenecaxsız. Dêdım ana ben bi ay qadar inşaatta iş buldum bazen ewe gelmesem de meraq êtmeyın, çift wardiya çalışacağım. Dêdi eferım Reco, xaqın qızi qurban olsun oxlıma.

***

Tünel qazacağımız, temel qazısi yarida qalmiş eski inşaat alanına gittıx. Başladıq qazmaya. Bir insanın egılerax ilerleyebilecaği yükseklıxta Sarayqapi'ya doğri tünel qazıyıx. Hawa da çoq soğuq. Bi kişi dinleni, biri arqada el feneriyle aydınlati, dıgerımiz de en önde qazi çalışmasi yapi. Dewriyeli çalışiyıx. Bi ara döndüm baxtım Sedo dinlendıği yerde qalıp gibi donmiş soğuktan.

Neyse bêle günlerce qazdıx. Tünelın içinde dinlenıyıx, yatıyıx filan. Ewe gidiyem arada anam o halımi göri diyi oxlım istisense baban gitsın çalışsın? Diyem yox ana gereki sıze baxayım.

Tam 20 gün tünel qazdıx. Sarayqapi'ya çoq az qalmiş, Newroz'a da bi gün war. Sedo we Meheme'ye dêdım saqın Newroz'a gitmeyın yaqalanma olsa xazineye ulaşamayız u partinın televziyon plani da yatar. Dêdiler temam. 2 gün mola vêrdıx.

Aqşam ewde uzanmişam dinleniyem baxtım qapi gum gum gummm! Dêdım walla polês ewi basti. Rıdo qapiyi açti baxtım xalê Xelef. İceri girdi dêdım xêrdır yaw? Dêdi Reco, ewımızın eyrafında polês çemberi war, ewde de qaraqol qurmişlar herhalde, eger yaqalanırsam partinın televziyon qararıni ögrenirlerse her şey biter. Dêdım ê sen de qonuşma. Dêdi yaw diiler insani soyup soğuq su dökiler, ma bu soğuqta insan soğuq suya dayanır? Dêdım yoq walla dayanamaz. Dêdim ê ne yapax? Dêdi beni acil burdan çıxarman lazım. Biraz düşündüm. Wula harbiden bu yaqalansa, partinın televziyon qararıni söylemaxla qalmaz, beni de ele wêrse xazine de gider. Dêdım sen bi hafta bızde qal ben seni çıqaracağım.

Newrozdan sonraki gün arqaaşlarla tünelde buluştıx. Dêdım hal u mesele bêle, gereki tünelın ucuni Hewsel'e çıqarax u xalê Xelef'i çemberden qurtarax, sonra gıne xazineye yönelırız. Onlar da dêdiler heqlisen.

Hewsel'e dogri tüneli qazdıx üçünci günün sonunda tünel uci Hewsel tarafından dışari açıldi.

Hemen ewe gittım. Xalê Xelef'e dêdım bax seni çemberden çıqaracağız hema saqın nêrden çıqardığımi kimseye söyleme, walla partinin illegal qanalidır birine söylersen cezalandırılırsın. Dêdi eybedisen yaw, yeter ki çıqar beni.

Buni tünele götürdüm şoq oldi. Qorxaraq tünelden ilerlerken baan diyi yaw Reco sen neymişsın êle, Diyarbaqır'ın altıni oymişsan kimsenın xeberi yoq. Dêdım sen asıl sürprizi yaqında ögrenırsen bu daha nedır ki. Oni Hewsel'den çıxardım, dêdım hadê qurtuldun, bundan kimseye bahsêtme saqın. Tam o gitti dehşet bi yağmur başladi. Mecbur tünelın girişıne naylon çekıp qapattıx su girmesın diye. Tam 5 gün aralıqsız yağmur yağdi. Aşıri yağmurdan rögarlar, qanalizasyon borilari filan hepsi tıqandi. Her yerde belediye çalışmasi başladi.

Ewde otıriyam baxtım babam geldi. Anama dêdi bızde şans yox ki, xazinenın yanında yatmişız xeberımız yoq. Qelbım yerınden fırlayacax gibi oldi dêdım walla kesin bu tünelımızi buldi. Anam dêdi ne oldi Heci? Dêdi ne olacax, Sarayqapi'da belediye kepçesi tıqanan su borisıni açmax için qazi yapmiş, kepçenın ağzi altın doli sandoğa degmiş etrafa altınlar saçılmiş polês hepsıne el qoymiş. Dêdım ne neee bızım xazinemız, polês? Dêdi nêrde bızım xazinemız wula, nêrde bızde o şans. Qoşarak Sarayqapi'ya gittım. Baxtım tünelımıze 10 metre uzaqlıxta kepçe durmiş etrafıni polês sarmiş. Yere otırdım ağladım. Baxtım başımda bi yaşli dikildi, Heci Kamıl dede. Dêdi yegen ben saan dêmedım burda xazine wardi, bax buldilar işte.

Aradan biqaç gün gêçti Med TV test yayınına başladi. Ben, Sedo we Meheme televziyoni izlemax bile istemiyıx. Zaten bizim televziyonımız da yoq. Gittıx qazdığımız tüneli de gine topraqla doldırdıx. Onlara dêdim neyse moralınızi bozmayın amacımız o xazineyi bulup partiye vêrmax ve qanali açmax degıl miydi, baxın bulmişlar parayi işte, niye moralımızi bozıyıx ki? Bêle boğazım dügümlenerax qonişiyam. Sedo aglayarax dêdi heqlisen. Meheme de burnıni silidi dêdi parayi partiye ha bız vêrdıx ha başqasi ne farkeder ki.

/**/

O moralsızlıxla ewe gittım. Baxtım xalê Xelef de bızım ewde. Dêdi Reco yaw çoq şükür o polêsler benım için mehleye gelmemişler, mehlede qawga olmiş ona gelmişler, yani bi sorun yoq. Dewam êtti dêdi ben saan dêmedım yaqında partinın qanali açılacax, açtilar işte hema siz daha bi televziyon bile almamişsız, buni saan yaqıştıramadım. Dêdım xalê Xelef sen partiyle çoq görüşisen bilırsın, bi mılis başqa bi mılisın böbregıne cıger şisi batırsa sonra dalağında gêçırıp boğazından çıxarsa parti bişi der ecaba? Dêdi hêç bi mılis parti qararlarının dışında hereket êdemez walla yoqsa en sert şekılde cezalandırilır. Anam dêdi Reco ne oldi televziyon siparişın? Dêdım ana adam iflas êtmiş qaçmiş gitmiş.


İlhami ERDOÐAN