1965 yılında İmam olabilmek, hutbe verebilmek için İHL mezunu olmak şart koşuldu. Kürdistanlı mela’larda (melle) Diyanet İşleri Başkanlığında kadro alabilmek için ilk ve orta öğretim diplomalarını dışarıdan bu okulların sınavlarına girerek aldılar, Türk dilini de bu şekilde öğrendiler.
AKP iktidarı şimdi birde “Mela açılım”ı oyunu çıkardı. Türk Devlet Bakanı Bozdağ’ın açıklamalarına göre ‘medreselerden yetişmiş 1000 Mela için kadro açılacak.’ Böylece bugüne kadar mağdur edilmiş olan Mela’ların mağduriyetleri bir nebze olsun giderilecekmiş. Mela’lar akil adamlarmış, Kürdistan’da sözleri dinlenen insanlarmış. Kürt Özgürlük Mücadelesi sen nelere kadirmişsin. Senin sayende yüzlerine din maskesi takmış neo-Kemalistler bir çırpıda Kürdistan medreselerinden icazet(diploma) almış mela’ları da hatırlayı verdiler.
Hiç kimse kendisini kandırmasın, özellikle “yetmez ama evetçiler”. Bu Kemalist devlet eğer Kürdistan’daki Mela’ların mağduriyetini telafi etmek istiyorsa ilkönce Kürdistan’daki Medreselerin kapısına vurulan kirli, paslı kilitleri açmak zorundadır.
Kürdistan’daki Medreseler Kürt çocuklarının dini eğitim yanında astronomi, matematik, felsefe, mantık, tarih, coğrafya, belagat v.s gibi dersleride aldığı Kürt eğitim kurumlarıdır. Eğitim dili Kürtçe’dir. M.Kemal’in TBMM’den “Tevhid-i Tedrisat” yasasını çıkartırken ilk hedefi Kürtçe eğitimin önünü, Kürt dilinin kılcal damarlarını kesmekti. Böylece Kürtleri dilsiz, ilimsiz, kültürsüz, edebiyatsız, tarihsiz bırakmaktı. Sevgili Beşikçi’nin deyim ile “Kürtlerin iskeletini darmadağın” etmekti.
Kürdistan’daki medreselerin kuruluşu 10.yy dayanır. Kürdistan’da ilk medreseyi Baba Tahir Hemedani, Kürdistanın doğusundaki Hemedan şehrinde kurmuştur. Baba Tahir Hemedani Kürtçe’nin Luri, Lek, Kurmanci lehçesindeki şiirlerini burada yazmıştır. Daha sonraları ise Kürdistan’ın dört parçasında dini ve tabii ilimler üzerine ders vermek üzere çeşitli medreseler(Diyarbekir, Medreseya Sora Cezirê, Medreseya Bazıd, Medreseya Şehrezor(Silemani), Medreseya Şemzinane, Medreseya Bedlise(İhlasiye, Katibiye, Şukriye, Şerefiye, Şemsiye, Hızan, Mutki, Norşin) Müküs, Fındık, Van, Gımgım (Varto), Farqin, Seert, Hasankeyf, Palo, Okhin ve daha adını sayamadığım yüzlerce medrese.
Bu medreselerden klasik Kürt edebiyatının dehaları yetişmiştir: Şex Eli Heriri, Mela Ehmed Hüseyin Batey, Mela Ehmedê Cizirî, Faqiyê Teyran, Feqî Reşidê Hakkari, Şerefxanê Colemerge, Selim Süleyman, Mela Xelilê Seerte, Pertev Bege Hakkari, XarisêBedlisê, Mela Yunusê Herqetani v.s. gibi.
Yine bu medreselerde Kürt ulusalcılığının mihenk taşları Mela Ehmedê Xanî, Murat Xan Beyazidî, Mela Mehmudê Beyazitê, Mela Seidê Kurdi(Bediüzaman), Mela Şeyxmus Hesari(Cegerxwîn) yetişmiştir.
Yine bu medreselerde Kürt direnişlerinin önemli isimleri Şex Ubeydullah Nehri, oğlu Seyid Abdulkadir, aslen Çewlik’in Kanireş kazası Ezinan köyünden Mela Selimi Hizani, Şex Şehabed din, Şex Eli, Şex Seidê Pirani, Mela Mistefa Barzani gibi tarihi kişilikler bu medreselerde yetişmiştir.
Medreselerin neden kapatıldığını yukarıda saydığım örnekler anlatmaya yetmiştir sanıyorum. Medreselerin kapatılması ile Kürdistan’ın diline, tarihine, edebiyatına, Kürt ulusal önderliklerinin yetiştirilmesinin önü kesilmiştir.
Şimdide neokemalist AKP iktidarı bu medreselerde yetişen saygın, akil Mela’ları kendi halkına karşı kullanmak istiyor. Kemalizmin ve neokemalist AKP iktidarının oyunlarını boşa çıkartmak boynumuzun borcu olmalıdır.
KÜRDİSTAN TARİHİNDE BU HAFTA:
* Kürt halk müziğinin ölümsüz sesi Eyşe Şan 18 Aralık 1996’da İzmir’de vefat etti. Vasiyeti olan Diyarbekir’e gömülmesi halen gerçekleştirilmedi.
* Kürt aydını, yazarı, politikacısı Mahmut Baksi, 19 Aralık 2000 tarihinde Stockholm’da yaşamını yitirdi.
* Özgür Gündem gazetesine yapılan baskında gözaltına alınan şehit Gurbeteli Ersöz ve Ali Rıza Halis DGM tarafından 20 Aralık 1993 tarihinde tutuklandı.
* 24 Aralık 1978 tarihinde Maraş’ta kontgerilla ve MHP’lilerin yarattığı bir provakasyon sonucu Kürt Alevilere soykırım uygulandı. 111 Kürt Alevisi katledildi, binlercesi yaralandı.