• Halkının acılarını, umutlarını ve kadınların özgürlük mücadelesini şarkılarına taşıyan Merziye Feriqi, yalnızca bir sanatçı değil, aynı zamanda direnişin simgesi oldu. Onun sesi hâlâ dağlarda ve şehirlerde  yankılanmaya devam ediyor.

 

Merziye Feriqi, 18 Eylül 2005’te 47 yaşında İsveç’te geçirdiği kalp rahatsızlığı sonucu hayatını kaybetti. Merziye Feriqi, sevenlerinin belleğinde yalnızca bir sanatçı olarak değil; direnişi, halkına bağlılığı ve kadınların özgürlük arayışını sanatına taşıyan güçlü bir kadın olarak yaşıyor.

Merziye Feriqi, çocukluğunun ilk yıllarından itibaren müziğe ve sahne sanatlarına tutkuyla bağlıydı. Dokuz yaşındayken bir okul etkinliğinde ilk kez şarkı söyledi. Sanata duyduğu aşk ve yurtseverlik duyguları, onu halkının hizmetinde bir sanatçı olmaya yöneltti. Küçük yaşlarda tiyatroyla tanıştı; dönemin baskılarını ve toplumsal tabularını sanat aracılığıyla işlemeye başladı. Yaşadığı deneyimleri ve halkının acılarını sesinin tınısına taşıyarak “halkının sanatçısı” olmayı başardı.

Sesini ana diliyle buluşturdu

İran devletinin Kürt halkı üzerindeki baskıları ve eğitim sisteminde Farsçanın dayatılması nedeniyle sanat yolculuğunun ilk döneminde Farsça şarkılar söylemek zorunda kaldı. Zamanla Kürt sanatına ve halkına yönelik yasaklar karşısında sanatı bir mücadele alanı olarak gördü. Kendi diline yönelerek Kürtçe şarkılar söylemeye başladı. Böylece sesini ana diliyle buluşturdu ve sanat yaşamındaki devrimci karakterinin ilk adımını attı. Rojhilat’ta yalnızca şarkı söyleyen değil, halkının dilini ve kültürünü yaşatmaya çalışan genç bir sanatçıydı.

Öğretmenlikten sahneye

1970’li yıllarda Sine’de öğretmenlik eğitimi aldıktan sonra Sine’ye bağlı bir köyde öğretmenlik yaptı. Gönlündeki sanat aşkı sönmedi. Öğretmenlik yıllarında da müziği bırakmadı. Şarkı söylemek onun için bir mücadele biçimiydi. 1977’de Sine’de bir müzik grubuyla ilk kez sahneye çıktı. 1978’de sanatçı Nasir Rezazî ile evlendi. İran’daki halk ayaklanmalarına katılmaları nedeniyle baskıya uğradılar. 1979 protestoları sırasında tutuklandı ve eğitim hakkından uzaklaştırıldı.

Dağlara yol aldı

1980’lerde İran rejiminin Kürt kentleri üzerindeki denetimini artırmasıyla şehirlerde barınamaz hale gelen çift, dağlara çıkmak zorunda kaldı. Pêşmerge saflarında, Komala mücadelesi içinde yer aldılar. Merziye dağlarda da sanatını sürdürdü; kaydettiği şarkılar radyo aracılığıyla tüm Kürtlere ulaştı. “Pêşmerge” adlı eseri kısa sürede halkın dilinde unutulmaz bir ezgiye dönüştü.

Kadın özgürlüğünün sesi oldu

1985’te ailesiyle birlikte İsveç’e göç etmek zorunda kaldı. Sürgün yıllarında Kürt kültürünü, dilini ve kimliğini yaşatmaya devam etti. Güçlü yorumu ve kendine özgü sanat anlayışıyla Kürt müziğine farklı bir soluk kazandırdı. Avrupa’da da  halkının sorunlarını sanatının merkezinde tuttu. Önder Apo ile yüz yüze görüşerek özgürlük mücadelesinin yanında durduğunu gösterdi.

Sesi hâlâ dağlarda…

Merziye Feriqi, 18 Eylül 2005’te 47 yaşında İsveç’te geçirdiği kalp rahatsızlığı sonucu hayatını kaybetti. Vasiyeti üzerine cenazesi Federe Kürdistan Bölgesi’ne götürüldü ve Silêmanî’deki Girê Şehîdan Mezarlığı’nda toprağa verildi.Aradan geçen 21 yıla rağmen sesi hâlâ dağlarda, şehirlerde ve evlerde yankılanıyor. Eserleri, Kürt müziğinin ve kültürel hafızasının önemli parçalarından biri olarak yaşamaya devam ediyor. Merziye Feriqi, sevenlerinin belleğinde yalnızca bir sanatçı olarak değil; direnişi, halkına bağlılığı ve kadınların özgürlük arayışını sanatına taşıyan güçlü bir kadın olarak yaşıyor. NUJİNHA