Hollanda’da emeklilik yaşını yükselten yasa referandumla kabul edildi. Mezarda emekliliği dayatan yeni yasa tepki topluyor.

ALİ SOLMAZ*

Hollanda’da ilki 18 Mart 2019’da 24 saat, ikincisi 29 Mayıs 2019’da yapılan 24 saatlik genel grev, ülkede hayatı ciddi yönde ekonomik olarak etkiledi, sosyal yaşamı felç etti. Temel talep, emeklilik yaşının 66’da tutulması ve 40 yıl çalışma süresinin esas alınmasıydı. Sendikaların öncülüğünde gerçekleşen genel grev etkili olunca hükümet görüşmeleri kabul etti ve masaya oturdu.

Hollanda Sendikaları Konfederasyonu (FNV) ve Hollanda Hıristiyan Sendikaları (CNV) ve Hükümet, 5 Haziran 2019’da prensipte anlaştıkları emeklilik yasası tasarısının referanduma sunulacağını kamuoyuna duyurdu.

15 Haziran’da referanduma gidildi

Referandum öncesinde yeni emeklilik yasasını FNV ve CNV işçi sendikaları ile işveren sendikası Metal Federasyonu Birliği (FME) ile Hükümet konuyu çeşitli maddeler halinde medya alanlarında tartışmaya sundu. Bölgelerde yapılan işçi toplantıları ve işyerlerindeki toplantılar tartışmalar ve hararetli bir şekilde ilerledi. 15 Haziran’da referanduma gidildi.

Sendikalar üyelerini internet üzerinden oylarını kullanmaları için teşvik etti. FNV üyesi 375 bin 823 kişi referanduma katıldı, yüzde 76’si ‘EVET’, yüzde 23’ü ‘HAYIR’, yüzde 1’i de GEÇERSİZ oy kullandı. CNV üyelerinin yüzde 79’u ‘EVET’, yüzde 21’i ‘HAYIR’ dedi.

Yapılan referandumda Hükümet ile sendikaların üzerinde anlaştığı emeklilik yasası kabul edildi.

Yasanın kabulü işçi sendikaları üyeleri arasında tartışmalara yol açtı. Bu tartışmalar hayırcı sendika üyelerini yeni bir sendikal haraket arayışına yöneltti. Sendika yöneticileri ise ”Ret oylarını ciddiye alacağız ve gereken hassasiyeti göstereceğiz” yönünde açıklamalarda bulundu.

Yasa ne getiriyor?

Peki tartışmalı emeklilik yasası neyi kapsıyor? Yeni tasarı neyi öngörüyor?

Bu yasayla emeklilik yaşı henüz sabit bir yaşta tutulmadı. Kesin olan şey ilk 1,5 yıl, emeklilik yaşı 66 yıl 4 ayda tutulacak (Haziran 2019’dan 31 Aralık 2020’ye kadar). Bu süre içinde söz konusu yaş grubunda olanlar süreçten yararlanacak. Daha sonraki dönemde ise emeklilik yaşı yükselecek. Emeklilik yaşının kaç olacağına ilişkin ise tarafların tartışması sürüyor. İş sektörlerine göre emeklilik yaşını belirleme yönünde araştırma ve tartışmalar devam ediyor. Bazı ağır iş sektörlerinde çalışanların 3 yıl erken emekli olmaları yönünde taraflar ortak çalışma yürütüyor.

Tartışmalara göre; emeklilik yaşı yükseltilirken, örneğin 2040 yılında hafif iş sektöründe çalışan bir kişi ancak 71 yaşını 8 ay geçtikten sonra emekli olabiliyor. Ağır iş sektöründe olan kişinin ise 3 yıl önceden yani 68 yaşında emekli olabileceği belirtiliyor.

Yasaya karşı çıkanların talepleri ise emeklilik yaşının 66’da tutulması, ağır iş sektöründe çalışanların ise 4 yıl önceden yani 62 yaşında emekli olması yönünde. Yasayla ilgili detaylar ise tartışmalar sonuçlandığında kamuoyuna duyurulacak.

Yangından mal kaçırır gibi

İşçi sendikalarında hayır oyu kullananlar, çoğunlukla  sendikal hareketin sokaktaki, eylemlerdeki üyeleri. TİS süreçleri, diğer tüm eylem ve gösterilerde bu üyeler sendikal faaliyeti omuzluyor. Aynı zamanda taban insiyatifini de elinde tutan ve sürükleyen işçiler.

Genel grevler ve referandum döneminde ciddi tartışmalar yaşandı. Sendika yöneticilerine ciddi uyarı ve eleştiriler yapıldı. İşçiler kendi aralarında oluşturdukları sosyal medya ve işyerlerinde kurdukları platformlarda sorunlarını paylaştı. Ancak, yürütülen çalışma emeklelilik yasasının reddine yetmedi.

5 Nisan’da prensipte anlaşılan konular, emeklilik yaşı kaç olacak, hangi sektörler ağır-normal-hafif iş sektörü olarak kabul edilecek, kaç vardiya çalışanlar erken emekli olabilecek gibi tartışmalar bir çerçeveye kavuşturulmadan, sendikalar ve hükümet, yangından mal kaçırırcasına yasayı referanduma götürdü.

Yasaya karşı mücadele sürecek

İşçi ve emekçilere mezarda emeklilik sunan yasa tasarına tepkiler ise devam edecek gibi görülüyor. 2008’de imzalanan ve emeklilik yaşını 67 olarak düzenleyen yasa ancak 11 yıl varlığını korudu. İşçi ve emekçiler yıllarca verdikleri mücadele sonucu bunu yasayı çöpe attı. Yeni yasanın da çok uzun sürmeyeceği, işçi ve emekçilerin yeniden mücadele alanlarına ineceğinden kuşku duyulmamalıdır.

Bilinçli işçiler süreci tartışır, gündemi oluşturur örgütlenir mücadele alanlarında söylevlerine uygun davranır. Pasif ve bilinçsiz işçiler süreçle sürüklenir. Sadece ilgi alanına giriyorsa oyunu kullanır. Küçük kırıntılara razı olur. Daha ileri kazanımlar elde etmek için işçi sınıfı içinde sınıfı bilinçlendirme ve sınıfı ileriye taşıma görev ve sorumluluğu halen orta yerde duruyor. Boş çuval dik durmaz..! misali bilinçli politik bir işçi sınıfı hareketi yaratmak için görev başına…!

 

* Eindhoven FNV-DAF İşyeri İşçi Temsilcisi