Sîstema camêrdan ya serdest ewil-verikîn herîşê statu û ciwyana komunal yê ceniyan kerd û îxtidarê xo ser nay rona. A roj ra tepya qaînat û merdimî rojê roşn û weşî nêdî. Mavêna cenî-camêrdan de, mavêna pêrokîn civakî de ciyakerdiş destpa kerd û herkesî rê jew statu ame ferz kerdin. O wextî ra tepiya, yanî 5000 hezar serriyo ciwyana hometan de şîdet, kiştiş, gonî, bermayiş, herb, tecawiz, qetlîam nêvindiya, kêm nêbi. Çi ke na sîstema serdest xo ser bingeyê îdeolojiya cinsîyetperwerî, netewperwerî, ol-perwerî înşa kerd. Goreyê na îdeolojî ‘cenibiyayîn heramo, gunayo, suco. Cenî tenya serva xîzmetê camêrdan bikero ameya dinya, xîzmetkara ciya. Hona zî xeylê dewletan de cenî zey ‘namûs’ yena vînayen. Xeylê dewlet ya zî welatan de zî sîstem serva qezencanê xo sektor-bazarê seks akerdiyo, ser bedenê ci ra sermaye yê xo kena gird. Îstismarê cinsî ra piya cenî hetê ekonomîk, sosyal, siyasî, hetê hiqûqî zî yenê mexdûrkerdin. Xo ra hiqûqa jû dewlet çinya ki heqanê ceniyan bipawo, ya zî şîdeta verra ceniyan ceza bikero.
Verra na statu û îdeolojiya serdest serhewadayen û tekoşinê ceniyan tim û tim dewam kerd. Rîwalê ke no nêrazîbiyayiş piyayî û rêxistinkerdî nêbi qiymê vurnayişê sîstem û zihnîyet nêkerd. La cenî serva ke sîstema demokratîk û serbest ya ke hetê camêrdê serdest înar ra amê xespkerdin peyser bigîrê xoverdayişê xo ramenê. Rixmê ke bi mîlyonanê ci amey veşnayen, rişiyay giyotînan, amey kişten û raştê tecawiz amey la ceniyan tekoşînkerdiş ra fek nêviraday.
Zey wayanê Mîrabellan, zey Sakîneyan, zey Arîn Mîrkanan qetlîam, tecawiz û şîdetê camêrdê diriyî, komploger, kiştox û tecawizkar ra nêtersiyay û verdê înan vindiyay. Eksê nay sîstema serdest yê camêrdan ceniya serberz û tekoşer ra tersenê cok ra hêrişê ci kenê. Na ters ra yo ke 25ê Mijdara 1960’î de Komarê Dominîk de dîktator û tecawizkar Rafael Trujîllo’yî wayanê Mîrabel xo rê zey tehdît dî û înan qetilkerd. Hîrê wayê Patria, minerva û maria Mîrabbel veriya ke bîrê qetilkerdin hetê qûwetanê Trûjîlo raştê tecawiz amey. Nika zî bi hezaran dîktatorê Trûjîllo hewna zî ceniyan kişenê, tecawizê ci kenê, şîdet şixûlnenê. Nimûneya nay ya peynî zî Reyhaneh Jabbarî ya. Reyhaneh 2007’î de keso ke hewl da tecawizê ci bikero kişt. Rejîma Îran cayo ke Reyhaneh heqdar bivîno cezayê îdam da ay û veriya jû aşmî ay îdam kerd. Na sîstema serdest ceniyan rê vana heqê to yê ciwyayiş destê mi de yo, ti raştê tecawiz zî bî ra, raştê şîdet û kiştiş zî bîra vengê xo meke. Na zihnîyet ra yo ke peyniya qirkerdiş û şîdetê verra ceniyan nîno. Goreyê îstatîstîkan dinya de her serr 66 hezar cenî yenê kiştiş. Fina dinya de her hîrê ceniyan ra jû ya ci raştê şîdetê camêrdan yena.
La ceniyanê Kurd veriya des serran na sîstem û zihnîyetê serdestîn rê va vinde! Ceniyê Kurd yê ke raya ciwyana demokratîk û serbest xo rêxistinkerdi de vînenê na hetî de gamê girdî erzenê. 2014’î de zî ceniyanê Kurd serva pêrokîn ceniyanê dinya û bi hedefê vurnayişê sîstema serdest tekoşîn û xoverdayişê do gird day. Ceniyanê Kurd cewabê do gird day takîpkaranê dîktator Trûjîllo tecawizkarê DAIŞ yê ke 2014’î de ceniyan xo rê kerdî hedef. Meşaleya wayanê mîrabel nika rojawayê Kurdistan de destê YPJ’yijan de ya û na meşale do gam bi gam rojhelatêmiyanî roşn bikero.
Bi wesîleyê 25ê mijdar verra şîdeta ser ceniyan roja tekoşîn de şîdet zaf yena qiseykerdin. Gerekçeyê şîdet çinyo. Şîdet; suc û şermê merdimî yo, bê-ehlaqiyo. Bê ceniyan civak azad nêbeno. Nayî ra, gerek endî camêrdî û pêrokîn civak şîdetê verra ceniyan vinderno. Gune camêrdê kurd zî çarçoveyê erciyayinanê merdimî de bireso ceniyan û hevaltî bikero, civakê da azadîwaşt, ekolojîk û demokratîk înşa bikero. Zewbîn e ke şîdeta verra ceniyan wina dewam bikero do peynî de açariyo camêrdî bi xo.