Cumartesi görüşülecek
AKP Çankırı Milletvekili İdris Şahin ve Niğde Milletvekili Alpaslan Kavaklıoğlu'nun Devlet istihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı kanununda değişiklik yapılmasına dair 15 maddelik kanun teklifi Cumartesi günü Meclis İçişleri Komisyonu'nda görüşülecek. Teklifte dikkat çeken maddeler şöyle:
Görüşen MİT'e koruma
* MİT, gerekli görürse 'terör örgütleri'yle bile ilişkiye geçebilecek. Teklifteki ilgili madde şöyle: MİT mensupları görevlerini yerine getirirken ceza ve infaz kurumlarındaki tutuklu ve hükümlülerle önceden bilgi vermek suretiyle görüşebilir, görevinin gereği terör örgütleri dahil olmak üzere milli güvenliği tehdit eden bütün yapılarla irtibat kurabilir.
* Savcılar, MİT "görev gereği yaptılar" derse, MİT mensuplarına karşı soruşturma açamayacak
TIR'lara güvence
* MİT mensuplarına yargılama konusunda getirilen bu unsur, teklifte şöyle yer aldı: Cumhuriyet savcıları, MİT görev ve faaliyetleri ile mensuplarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde MİT ile temasa geçerler. Konunun MİT'in görev ve faaliyetlerine ilişkin olduğunun anlaşılması veya belgelendirilmesi üzerine adli yönden başkaca bir işlem yapılmaz ve herhangi bir koruma tedbiri uygulanmaz.
Bilgi ve belgeye erişim hakkı
* MİT, tüm kamu kurumları ve bankalardan istediği her türlü belge/bilgiyi alabilecek. Buna ilişkin yasa değişiklik ifadesi teklifte şöyle yer aldı: Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlar ile diğer tüzelkişiler ve tüzelkişiliği bulunmayan kuruluşlardan bilgi, belge, veri ve kayıtları alabilir, bunlara ait arşivlerden, elektronik bilgi işlem merkezlerinden ve iletişim alt yapısından yararlanabilir ve bunlarla irtibat kurabilir. Bu kapsamda talepte bulunulanlar, kendi mevzuatlarındaki hükümleri gerekçe göstermek suretiyle talebin yerine getirilmesinden kaçınamazlar.
* MİT mahkemelerden de belli suçlara ilişkin soruşturmalarda, her türlü belge ve bilgiyi talep edip, alabilecek. Bu konuda öneride yer alana ifade şöyle: 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci KitapDördüncü Kısım Dört, Beş, Altı ve Yedinci bölümlerinde yer alan suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda ifade tutanaklarına, her türlü bilgi ve belgeye erişebilir, bunlardan örnek alabilir.
* MİT, her türlü elektronik dinleme ve izlemeyi yapabilecek. Bu konuda MİT'e verilen yetki, yasa teklifinde şöyle yer alıyor: Telekomünikasyon kanallarından geçen dış istihbarat, milli savunma, terörizm ve uluslararası suçlar ile siber güvenlikle ilgili verileri toplayabilir.
Patrona da ceza
* MİT belgesi yayınlandığında, sadece gazeteci ve editör değil, medya patron da en az 3 yılla yargılanacak. Buna ilişkin teklifte yer alan ifadeler şöyle:
Milli İstihbarat Teşkilatının görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri, yetkisiz olarak alan, temin eden, çalan, sahte olarak üreten, bunlar üzerinde sahtecilik yapan, bunları yok eden, tahrip eden veya geçici de olsa tahsis olundukları yerden başka yerde kullanan kişiye dört yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarına ilişkin bilgi ve belgeleri ele geçiren, sahte olarak üreten, bunlar üzerinde sahtecilik yapan, bulunduran, kaydeden, bir başkasına veren veya yayan kişiye üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir.
Birinci ve ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin; radyo, televizyon, internet, sosyal medya, gazete, dergi, kitap ve diğer tüm medya araçları ile her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim araçları vasıtasıyla yayımlanması, yayılması veya açıklanması halinde süreli veya süresiz yayın sahibi, içerik sağlayıcı, eser sahibi, muhabir, yazar, sorumlu müdür, yayımcı ve basımcı ile yayanlar hakkında üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezası verilir.
Yurtdışında dinleme
* MİT, yurtdışında da dinleyebilecek. Gerekirse, yurtdışında ankesörlü telefondan yapılan konuşmalar bile dinlenecek. Teklifte bu konuya ilişkin maddede şu ifade kullanıldı: Önleyici istihbarat elde etmek ve analiz yapabilmek amacıyla yukarıdaki hükümlere ve diğer kanunlardaki düzenlemelere bağlı kalmaksızın; MİT Müsteşarı veya yardımcısının onayıyla yurt dışında veya yabancılar tarafından gerçekleştirilen iletişim ile ankesörlü telefonlarla gerçekleştirilen iletişim ve MİT mensuplarının, MİT'te görev almış olanların veya görev almak üzere başvuranların iletişimi tespit edilebilir, dinlenebilir, sinyal bilgileri değerlendirilebilir, kayda alınabilir.
* MİT hem mevcut elemanlarını, hem de MİT'e yeni başlayacakları yalan makinesine sokabilecek. Bu konu teklifte şöyle yer aldı: MİT'te görev alan veya alacak kişilerin güvenilirliklerini ve uygunluklarını belirlemek için yalan makinası uygulaması dahil test teknik ve yöntemlerini kullanabilir.
* MİT Müsteşarı hakkında aynı konudan ikinci soruşturma açılamayacak.
* MİT, yabancılara ilişkin her türlü işlemde "talepte" bulunabilecek. Bu konu, teklifte şöyle yer aldı: Yabancıların ülkeye giriş ve çıkış ile vize, ikamet, çalışma izni ve sınır dışı edilmesi gibi konularda, ilgili kurum ve kuruluşlardan talepte bulunabilir.
Görev alanı genişletiliyor
Meclis'e sunulan yeni teklifle, MİT'in görev alanı da genişletiliyor. Teklifle, MİT'in mevcut görevlerine şunlar da eklendi:
* Dış güvenlik, terörle mücadele ve milli güvenliğe ilişkin konularda Bakanlar Kurulunca verilen her türlü görevi yerine getirmek.
* Dış istihbarat, milli savunma, terörle mücadele ve uluslararası suçlar ile siber güvenlik konularında her türlü teknik istihbarat ve insan istihbaratı usul, araç ve sistemlerini kullanmak suretiyle bilgi, belge, haber ve veri toplamak, kaydetmek ve analiz etmek.
* İstihbarat kapasitesini, niteliğini ve etkinliğini artırmak amacıyla, yabancı istihbarat teşkilatlarının kullandığı usul, yöntem, imkan ve kabiliyetleri ile teknolojik gelişmeleri takip etmek, uygun görülenleri temin etmek, kullanmak veya uygulamak.
KİM NE DEDİ?
MİT'in yetkilerini genişleten yasa teklifi nasıl karşılandı:
Eski MİT müsteşar yardımcısı Cevat Öneş mevcut yasanın darbe dönemlerinden kalma ve kısıtlayıcı olduğu görüşünde. AlJazeera'ya konuşan Öneş, "Yetkinin sınırları yasada açık seçik gösterilmeli. İstihbaratın denetlenmesi için Meclis komisyonu kurulabilir. Ama MİT kanunun mutlak acele ele alınması gerekliydi. Demokratik mekanizmalar için gerekliydi… Yurt dışında operasyon yetkisi her ülkede var ama faaliyetlerinin takibi önemli. Yine de acil ve tartışılmadan geçmesi yanlış olur" dedi.
Gazeteci-yazar Avni Özgürel benzer yetkilerin Amerikan İstihbarat Teşkilatı CIA’de de olduğunu ve bu yasa teklifinin gerekli olduğunu söyledi. Özgürel, "Bu değişiklik doğru. Uluslararası gelişmelerin ardından görevler mevcut yasayla yerine getirilemez. Yasa yadırganmamalı. Önemli olan nasıl kullanıldığıdır. Türkiye’de sorun yetkinin kötüye kullanımı ve sert kullanımından kaynaklanıyor. Uygulamaya bakmak lazım" diye belirtti.
Ceza Hukukçusu Profesör Doktor Köksal Bayraktar ise MİT’in bambaşka bir yapıya ve fonksiyona kavuşacağını belirterek, "MİT’in fonksiyonları aşılıyor. MİT devletin güvenliği ile ilgili istihbarat toplayan organdır. MİT ülkenin ve vatandaşlarının içişlerine karışıyor. Olağanüstü yetkilere ulaşıyor. Bunu hukukun zorlanması ve aşılması olarak görüyorum" dedi.
Zaman Gazetesi Yazarı Mümtazer Türköne’ye göre ise, yeni teklif devletin "karanlık tarafı"nı genişletiyor. Türköne, "Haziranda medyaya bir MİT kanun tasarısı yansıdı. Yeni teklif de onun istikametinde hazırlanmış gibi görünüyor. Bu teklif, MİT'i haber toplamak olarak tanımlanan asli görevinden uzaklaştırıyor. Teklifin ne getireceği bana göre hazırlayanalar tarafından da hesaplanmadı. Bu, devletin hukuk dışı, karanlık bölgesini genişletiyor. Suç ihtimali doğuyor. Türkiye geçmişte bu işlerden çok çekti. Ders çıkartıp şeffaflığa riayet edilmesi lâzım. Hukuk kazanır, hukuk dışılık kaybeder" dedi.
ANKARA