Kilisede çevre düzenlemesi ve kazı çalışmaları arkeologlarla değil, İŞ-KUR’dan temin edilen geçici işçilerle kazma kürekle yapılıyor. Êlih Merkeze 5 km uzaklıkta Dêra Qêre Köyünde bulunan Mor Kiryakus Manastırı, 3. Yüzyılda Hristiyanlık Aleminin ilk döneminden kalan en stratejik manastırlarından biri. Binatlı ovasına hakim bir alanda inşa edilen ve Kêre Dağının siyah bazalt taşı ile yapılan kilise, Yukarı Mezopotamya’nın ilk eğitim manastırı olarak kabul ediliyor.
1915 Ermeni Katliamı sırasında Kêre Dağı eteklerinden sürülen Süryanilerden sonra, çevrede bulunan Müslümanların yerleşmesiyle tarihi manastır ahır olarak kullanılmaya başlıyor. Şimdi ise, hayvan gübresi deposuna dönüştürülmüş. Diğer taraftan kazı çalışmalarının da olduğu manastırda, İŞ-KUR’dan temin edilen geçici işçilerle, ‘tarih araştırma’sı yapılıyor.
‘Kazma kürekle tarih araştırması’
Konu ile ilgili bilgi veren Batman Turizm Derneği Başkanı Emin Bulut, binlerce yıllık tarihi yapıtın İŞ-KUR işçileriyle yapılması tarihe saygısızlık olarak değerlendirdi. Bulut, “Kazı sonucunda hafriyattan kitabeler, taş lahitler, su kuyuları çıkıyor. Sözde bir koruma çalışması yapılıyor. Oysa arkeologlar, bilim adamları tarafından yapılması gerekmektedir. Ancak Batman Müze Müdürlüğü tarafından, kazma kürekle kazı yapılmaktadır”dedi.
Yıldızlı Kubbe’nin tek örneği
Mor Kiryakus Manastırının ibadethane bölümünde yıldızlı kubbesinin Hz. Davut yıldızından esinlendiği ve son yüzyılın sembol kubbesi konumunu taşıdığını da sözlerine ekleyen Bulut, şöyle konuştu: “Burası 100 yıl önce terk edilmiş ve çok önemli altın kaplama çanı vardı. Şu an çan ve eski İnciller Mardin Deyrul-zaferan Manastırında bulunmaktadır. Mardin, Hasankeyf, Bitlis ve Van bölgesinin merkezi manastırı maalesef bir süre öncesine kadar ahır olarak kullanıyordu. Yıldızlı kubbesi son yüz yılın ayakta kalan sembol kubbesidir. Bu yapının Mezopotamya’da tek örneği Mor Kiryakus Manastırında bulunmaktadır.”
ANF/ÊLIH