Muhîmîya Şaristanê Reqayî

Hetê cografyaya xo ra Reqa, xetê Bexdad-Musul resneno Heleb-Ezaz û Girê Spî. Naye ra fam beno ke Reqa, xetê Iraq-Sûrîye û hetta Lubnanî zî ano têhet û merdim eşkeno vajo ke cografyaya nê hîrê welatan resneno Anatolîya û Ewropa. Reqa, wayîrê erdanê dewlemendanê ke hetê awbendê pîlî Tişrînî ra yenê awedayîş o. 

Hêna Reqa, Minbicî ser sey berê dekewtişê Cerablûsî yeno namekerdiş û enîyê verîn ê herêmê Deyrê Zor û Humusî yo. Xeta ke Heleb û herêma Cizîrê girêdana ya. Aye ra hetê asayîş û stratejîya leşkerî ra semedê Rojawanî cografyayêka zaf muhîm a. Eke asayîşê şaristanê Reqayî bêro girewtiş, hem asayîşê Kobanê hem zî asayîşê Cizîrê birehetî yenî girewtiş. Na çarçewe fam beno ke; xelesnayîşê Reqayî ra dima pawitişê Federasyonê Rojawanî (Bakurê Sûrîye) hêna rehet beno.

Şaristanê Sûrîye Reqa destpêkerdişê şerê mîyanênî ra tepîya kewt destê DAIŞî û dima ra hetê DAIŞî ra sey ‘Paytextê Xilafetî’ ame namekerdiş. Wexto ke DAIŞî uca girewt binê kontrolê xo dima ra dest pê qirkerdişê kesê ke înan ra bîat nêkerdî kerd û naye ra sehezaran kesî mecbûr mendî ke welatê xo ra koç bikerî. Hetêk de hezaran zilmê DAIŞî ra remayêne heto bîn de zî terafdarê DAIŞî ardîyayêne şaristanî. Nika şaristano ke destê DAIŞî de yo û sehezaran kesî tede cuyenî de, welatî ke nêwazenî binê zilmê DAIŞî de bicuye veng danî dorûverê xo û bitaybetî zî kurdan.

No vengdayîş ser 24’ê gulane de hetê Hêzê Sûrîyeya Demokratîk ke serkêşîyê ci YPG keno ra, operasyonê ‘Xelesnayîşê vakurê Reqayî’ dîya destpêkerdiş. Hêzê Koalîsyonê Mîyanneteweyî, xususî zî DYAyî (Dewletê Yewbîyayeyî yê Amerîka) hetkarîyêka pîle danî no operasyon. HSDî destpêkerdişê operasyonî ra dima erdêko 10-15 kmî destê DAIŞî ra girewto û ver bi bakurê şaristanê Reqayî bi hetkarîya teyyareyê hêzê Koalîsyonê Mîyanneteweyî operasyonê xo domneno. 

Çira Reqa?

Ma cor de cografyaya şaristanê Reqayî ser zanayîşan dabî. Goreyê nê zanayîşan ra fam beno ke Reqa cayêko zaf stratejîk û muhîm o. Reqayo ke DAIŞ tira vano paytextê min, helbet zaf muhîm o, çunkî eke Reqa bêro girewtiş do hîrê hetan ra tevgerê çeteyan biedelyo. Yew, xeta ke resena Cerablûsî. Di, xeta ke resena Mûsil. Nê di xetî û girêdayîya nê xetan ra berî ke benî a bêrê qefelnayîş û şaristano ke DAIŞ tira vano paytextê min, bêro girewtiş do tevgerê çeteyan û bitaybetî zî tevgerê DAIŞî Sûrîye de zaf kêm bo. 

Do çi bibedelîyo

DAIŞ xeta ke Reqayî ra resena Cerablûsî ra kişta Tirkîya ra xo rê lojîstîk peyda kena, hêna xeta ke resena Minbicî zî aktîfbîyayîşê DAIŞî yo şaristanê Helebî qiwetin kena. Na xeta ke resena Helebî ser o, DAIŞ hêrîşê Şêxmeqsûd û herêma ke tede 600 hezarî kurdî tede cuyenî keno. Eke operasyonê Reqayî bireso hedefê xo, do lojîstîko ke DAIŞ Tirkîya ser o xo rê peyda keno bêro edelnayîş û hêrîşê ke herêma Kurdan ra virazîyenî do biqedîyê.

Bedelyayîşêko bîn zî do xeta Mûsilî ser o bivirazîyo. Eke Reqa bêro girewtiş, Cerablûs-Minbic-Reqa-Deyrê Zor-Mûsil yewbînan ra qerefîyenî û naye zî yeno manaya biryayîşê têkîlî û lojîstîkê çeteyan. Hêna nê cayî ke ma behs kenî de do çeteyî bêrê edelnayîş û Kantonê Efrîn û Kobanî zî birehetî biresî yewbînan. Çîyo muhîm û peyên zî naye yo. Do şaristano ke DAIŞ tira vano paytext, destê DAIŞî ra bêro girewtiş û naye zî do semedê DAIŞî bêmoralîyêka pîle bo û hêzê ke vera DAIŞî de şer kenî sere de kurdî û hêzê bînî do moralêko pîl bigêrî.

Ver bi hîrakerdişê federasyonî

Sek yeno zanayîş Hêzê Sûrîyeya Demokratîk, hêzê leşkerî yê Federasyonê Rojawanî (Vakurê Sûrîye) yo. Xelesnayîşê şaristanê Reqayî yeno manaya hîrabîyayîşê Federasyonî. Çunkî çapemenîya dinya wexto ke operasyon name kena sere de nameyê kurdan vana; naye zî nîşan dano ke kurdî û hêzê demokrasî ke semedê xelesnayîşê Reqayî operasyon de yî, helbet dîyarkerdişê aqûbetê Reqayî de wayîrê heqî yê. Pêkî no heq çi yo? No heq ronayîşê sîstemî yo û o sîstem zî xo rê nika şexsê Rojawanî û Vakurê Sûrîye de felîyet de yo. O zî sîstemê federasyonê demokratîk o.