Sindoqê Tirkîya seba raydayîş ame akerdiş. 53 mîlyon ra zêde weçînitoxî ray şuxulnayî. Raydayîş saeta 08:00 de dest kerd ci û heta saeta 17:00 dewam kerd. Resmî, 20 partîyê sîyasîyî lîste de estbî. Pêro pîya 550 parlamenterî yenê weçînitene Meclîsê Miletî yê Girsî yê Tirkîya. Bendê partîyan %10 yê pêro rayan o ke dekewo parlamento. Yanî, beno ke ke partîyêk yew mintiqa de partîya tewr pête bo, labelê eke %10 nêvîyarena, fayde nêkeno. Komara Tirkîya de 85 mintiqayê resmîyî estê.

Weçînitişo emserrên bitaybetî seba kurdan muhîm o. Texmînan ra gore Tirkîya de 20-25 kurdî ciwîyenê – yanî 1/5 yê nusufî yê. Partîya Demokratîk a Şaran (HDP) ke heqanê kurdan temsîl kena, emser bendê vîyart. Duştê ney de partîya hukmdare AKP esta. Planê AKP ya ke 330 qoltuxan bicêro. Nîya AKP besebikero bi zafêrîya rayan qanûnê bingeyî yê Tirkîya bivurno.

Dezgehê Weçînitişî yo Berz saeta 19:30 de derheqê netîceyê weçînitişî de xeberan da weşanayene. 

10:30: Hemserekê HDP Selahettîn Dermîtaşî taxa Sultangazî ya Îstanbulî de, wendegehê Mevlana de raya xo da sindoqa bi nr. 1114. Hemsereke Fîdene Yuksekdag kî Wan de sindoqa bi nr. 2178 de ray da.

10:40: Wendegehê Evlîya Çelebî ya Îzmît de seba sindoqa bi nr. 2124 380 weçînitoxî estê. Labelê turik ra 315 zerfî û 390 pisûleyî vejîyayî.

10:45: Yew dibistana Enqere de 1 karmendê polîsî ceribna ke hîrê reyî ray bido. Bi têkoşînamuşahîdan ra ray nêameya hesibnayene.

10:45: Sindoqa bi nr. 1242 ya Lîseya Emlak Konutî ya Îstanbul Bahçelîevlerî ra pisûleyê ke ser o xora mohrî estbîyê, vejîyayî.

11:15: Dibistana Soma Altintaşî yê Manîsa de serekê sindoqa bi nr. 1154 muşahîdanê HDP ra va ke “Tîya ez qanûnan nana ro. Şima besenêkenê bêrê zere.”

11:45: Wan, Colemêrg û Bedlîs de xeylê weçînitoxî şîyê sindoqan ser. Verê sindoqan de şar vindeno ke ray bido. Wan de 596.809 weçînitoxî 2.012 sindoqan ser ray danê. Colemêrg de 507 sindoqan rê 154.705 weçînitoxî estê. Bedlîs de kî 188.176 weçînitoxî 804 sindoqan rê ray danê.


Sewrêg de hêriş

12:20: Taxa Yenîkoyî ya Riha de di muşahîdê HDP nêameyî zere girewtene.

12:25: Sewrêg de HDPijanê duştê rayanê rakerdeyan de protesto kerd, ezab dî. Cerdewanan hêrişê terefgiranê HDP kerd. Kesê dirbetinî ameyî berdene nêweşxaneyê dewlete.

Melumat ra gore cerdewanan bi çekan na hewa ra, dima pê kardî HDPijî kerdî dirbetinî. Dirbetinî ameyî berdene nêweşxaneyê Sewrêgi ke tedawî bivînê. 

12:30: Erzirom de yew kesê ke waşt 10 hebî zerfanê seba AKP bido, ame pêgirewtene.

12:35: Dibistana Bogazkoyî ya Îstanbul Başakşehîrî de serekê sindoqa bi nr. 2119 sebebê zordarîya polîsî ra wezîfedarê rayan eşt teber.

12:45: Taxa Kulturî ya Çewlîgî de AKPijan bi pereyan rayî waştî. Xortanê çewlîgijan ke mudaxele kerd venga polîsî da. Hîrê cenîkanê ke pere pêşkêş kerdo, nika binê nezaretî der ê.

13:00: Îzmîr de gerek 8 sindoqî estbê la tena 7 hebî tespît bîyê. Muşahîd û pawitoxan veng da ke sindoqî bêrê hûmaritene.

13:05: Sêrt de Mehmet Eseno ke vatenan ra gore 130 serrî yo, raya xo daya. Esenî vat ke “Ez raya xo seba aştî û birayîye dana.” Mehmet Esen dewa Êrsî ya Dihê ra yo. Bi hetkarîya tornanê xo Esen ame sindoqan ser.


Dirbetinê zî şîyê

13:25: Mêrdin de muşahîdê HDP raştê hêrişî bîyê. Dîya zanayene ke muşahîdanê AKP bi raştkerdişê polîsî waşt ke muşahîdê HDP bierzê teber. Pê reaksîyonê taxe muşahîdê HDP ancîya ameyî sindoqan ser.

13:35: Dêrxasê Mûşî ra xebere ameya ke namzedê AKP Ebdulselam Er bi merdim û cerdewanê xo de pîya şîyo ray daya. Berpirsîyarê sindoqan mecbur bîyî ke mudaxele bikerê. Parlementerê Mûşî yê HDP Bucu Çelîk Ozkan û Ehmed Yildirim bi muşahîd, rojnameger û pawitoxan de pîya şîyê cayê sindoqan ke mesele bigêrê. Îfadeyan ra gore nê kesî hetê merdimê Erî û pawitoxan ra rastê hêrişî bîyê. Cerdewanan dest de çekî kî estê. Lejkerê ucayî mudaxele nêkerd. Cerdewanan destûr nêda ke HDPijî bikewê zereyê mektebî.

13:40: Verê Lîseya Anadolî ya Îmam Hatîbî ya Îstanbul Sarîyerî de erebeyê bêplakayî vindertê.

13:45: Navenda Pêroyî yê Komela Heqanê Merdiman (ÎHD) lîsteya îhlalanê weçînitişî weşana. Tede tayê serebûtê ke ewro qewimîyayî, rêz benê. Lîste dewam bena. Muhtewaya ci ra tayê nuqteyî:

Sêrt de muşahîdê ÎHD hetê polîsî ra nêameyî girewtene zereyê mektebî. Dewa Karaoglan a Enqere de muşahîdê HDP yê sindoqanê bi nr. 1129 û 1130 rîyê tehdîdan ra sindoqan ra bîyê dûrî. Enqere Lalahan de muşahîdê HDP ameyî fetilnayene.

Aydin de 3 muşahîdê HDP ameyî asteng kerdene. No sebeb ra yew saete sindoqa bi nr. 2774 de ray nêame dayene.

Reşqelas de sindoqa bi 350 rayan, seba ke pisûleyan ser o mohr çin bî, ame îptal kerdene. Melumatan ra gore zafêrîya weçînitoxanê ucayî yê HDP yê.


 Baydemirî zîyaret kerd

14:00: Sîyasetmedarê kurdî Osman Baydemîrî muşahîdê HDP ke Sewrêgi de bîyo dirbetin, o nêweşxane de zîyaret kerd.

14:20: Qayîtkerdoxê danîmarkayijî yê HDP seba Sêrt hetê cendirme ra destûr nêgirewt ke weçînitiş nêzdî ra taqîb bikerê.

14:30: Xeylê qezayan de sindoqan de pisûleyî kêmî vejîyayî. Pawitoxê HDP ke mewzû de eleqedar ê, muracatê Dezgehanê Weçînitişî kerd. Hûmara pisûleyan û hûmara kesanê ke ray danê, tayê cayan de yew nîyê.

14:45: Muşahîdê HDP mekteban de hetê mudirê mektebî yan polîsî ra asteng benê. Dibistana Dumplupinarî ya Îstanbul Pendîkî de muşahîdî nêameyî zere girewtene.

15:00: Hûmara dirbetinanê Riha bîya 10. Muşahîdê ke Riha de binê çimanê cendirme de rastê hêrişî bîyê, nika nêweşxane de tedawî vînenê.

15:10: Sariyer de di wezîfedarê mektebî rastê hêrişî bîyê.

15:25: Eskîşehîr de muşahîdê HDP hetê grûba terefgiranê MHP ra teda dîye. MHPijan vat ke “Nê bêbextan mekteb ra bierzê”, dima pêrodayîşo qij vejîya.

16:00: Îzmîr de yew kesê ke fotografê pisûleya bi mohrê AKP ant, ame pêgirewtene. Kolejêde Gazîemîrî yê Îzmîrî de yew kesî fotografê pisûleya bi mohrê AKP ant. Serekê sindoqe ke no ferq kerd, venga polîsî da. Antoxê fotografî va ke o seba fotografê xo hetê AKP ra pere gêno.

16:10: Zêtka (Agirî) de sindoqanê nr. 1031 û 1032 de pisûleyî de mohr çin ê. Nêzdîyê 150 weçînitoxî ray da la goreyê ÎHD ra Dezgehê Weçînitişî yê Qeza pisûleyî mohr nêkerdî.

16:20: Qezaya Bêgir a Wanî de terefgirê AKP HDPijan tehdîd kenê. Weçînitoxê HDP  ke bi saetan seba raydayîş vindenê, hetê terefgiranê AKP bi çekan tehdîd benê.

16:35: Amed ra dîmenê renginî: Kuçeya Ekîncîlerî ya Amedî ra yew cite wasitaya xo bi keskûsûre xemilnaye û ser o nuşt “Dîlane û Serkan. Vevye û Zama Ver bi Veyve, Ma Kî Ver bi Meclîs”

17:25: AKP panc mektebanê Eskîşehîrî de pê nameyanê merdeyan ray da. 15 rayî bi nameyanê kesanê ke merdê, ameyî dayene. Hîna kesanê ke no kerd, yenê cêrayene.

17:45: Dezgehê Weçînitişî yê Tirkîya da zanayene ke pêro netîceyê sindoqan ke saeta 19:00 ra ver yenê neşr kerdene, nênê hesibnayen.

18:00: Google Trends çekuyanê cigêrayîşî Google ser o tesbît keno. Ney ra gore aşma hezîrane de “HDP” partîyanê bînan ra hîna zêde ameye gêrayene.

18:15: Seba ke kontrol û qayîtê weçînitişî bikero, sereka şaredarîya Stockholmî (Swêd) Ann-Margarethe Lîvh ameya Çewlîg. Lîvh va ke nê weçînitişî de “eşkera-eşkera hîle yeno kerdene”. Çewlîg de di muşahîdê weçînitişî “hetê eskeran ra bi çekanê otomatîkan ra” tehdîd bîyê.

18:30: Qezaya Mêrdinî Şemrex de kî elektrîk birîya.

18:45: Netîceyê verênî yê neresmîyî hetê ajansanê xeberan ra weşanîyayî. Ney ra gore mabênê %30 û %35 de yê sindoqan bîyê ra. HDP %8-8,8 der a.

19:00: HDP Amed: Ma sindoqanê xo nêteriknenî.

19:05: Taxa 8. Tebax a Bedlîsî de, verê dibistane de, di mînîbusê bêplakayî ameyî dîyene. Leyê mînîbusan de polîsê resmî û sîvîlî estê.


HDP RÊ %13

19:30: Ajansê Reutersî seba netîceyê weçînitişî 3 senaryoyî dano. Nê senaryoyan de bellî beno ke seba vurnayîşê qanûnê bingeyî AKP rê çi lazim o.

19:45: Tirkîya û Kurdîstanê Vakurî ra netîceyê nêresmîyî yê ajansan benê vila. Eke nê reqemî rast ê, HDP Kurdîstan xeylê rayî girewtê. Bitaybetî Amed de tayê çimeyan HDP rê %81 rayan nîşan danê. 

Netîceyanê verênan ra gore Qezaya Amedî Licê de HDP %98 yê rayan girewt. Wan de %53 yê sindoqan bîyê ra. Ney ra gore HDP %70,45, AKP kî %22,29 der a. Eke nê reqemî nîya manenê, HDP Wan ra 6 parlamenteran vet. 


AKP Kurdistanî ra pakbîy


Sûkanê Kurdistanî ra Dersim, Colemerg, Şirnex, Agirî û Îdîr jî, serkewtinê gird vist dest. Enê 5 sûkan, bi temamî qerta sûr mûsinê dewleta tirk. HDP, heme parlementerê Dersim, Colemerg, Şirnex, Agirî û Îdîr qezenc kerdî.

Dersimijan bi reyanê %60,37  her 2 namzedê Alîcan Onlu û Edîbe Şahîn rîştî meclîs û vatena zey “CHP Dersim ra parlementer vejena” pûç veti.

Îdîr jî heme planî pûç vetî bi %56,9’ê rayana her 2 namzedê HDP M.Emîn Adiyaman û Kiznaz Turkelî rîştî meclîs.

Colemerg jî ancî zey hertim hereket kerd, bi sedi 85,64 û bi vetina her 3ê namzedanê HDP, fina bîn ferqê xo mûsina.

Hevseroka KCD’î Selma Irmak, Nîhat Akdogan û Abdullah Zeydan demê newey de Colemerg temsîl bikirê.

Jew cayo ki, qerta sûr mûsinê partiyanê dewleta tirk jî Şirnex bî.

Şirnex jî bi sedi 84,32’yê rayana, her 4 namzedê HDP Faysal Sarıyıldız, Leyla Birlik, Ferhat Encü û Aycan Îrmez  rîştî meclîsa Tirkiye.

Agirî enê weçînayinî de jî îmze eşt binê serkewtinê girdî û fina bîn, qerta sûr mûsinê AKP û dewleta tirk.

Şarê Agirî bi sedi 77,22 her 4 namzedê HDP, Leyla Zana, Bedran Öztürk, Dirayet Taştemir û M. Emin İlhan rîştî meclîsa Tirkiye.


 NAVENDA XEBERAN