SEYÎT EVRAN / ANF
Referandumo ke Başûrê Kurdistanî de ame viraştiş ser ro hewteyêkî derbaz bî, labelê êdî êdî vejîyeno orte ke referandum bitaybetî seba Başûrê Kurdistanî û seba pêroyîya kurd û Kurdistanî do çi bîyaro. Ambargo, padîyayîşê berê sînorî, qedexeyê firîyayîşî û tehdîtî nîşan danî ke do ameyoxe seba Başûrê Kurdistanî xeylê zehmetin bibo.
Îran Berê Başmaxe ke mabênê Merîwan û Pencevînî de yo, Berê Pervîzxanî ke mabênê Kasri Şîrîn û Kelarî de yo û berô ke mabênê Haci Umran û Pîranşehîrî de yo, heme hîrê berî zî padayî. Reyna vilawekêka ke îmzeya 210 parlamenteran binê ci de estbî, weşêna. Vilaweke de ameybî vatiş ke ‘ma do herême de destûr nêdî projeyê Israîlî rê’. Heto bîn ra Îranî referandum ra hewteyêkî verê tatbîqatêko leşkerî viraşt û referandum ra dima zî nê hêzanê xo tepîya nêant. Ser de bajarê sey Pîranşehîr, Serdeşt, Bana û Merîwan ser de zî sewqîyatêko leşkerî viraşt. Nê heme nîşan danî ke Îran amadekarîyêka girde keno.
Tirkîya zî vera şarê Başûrê Kurdistanî, Mesûd Barzanî û keyeyê Barzanîyî de heqaretanê giranan kena û tehdît kena. Heto bîn ra welatê sey Lubnan, Misir, Qatar û Dubaî zî warê xo yê teyarayan padayî. Berê sînorî yê Xaburî roja sifteyîne ra nata ameyo padayîş. Reyna Tirkîya hetê dîplomatîkî de zî gamêk eşte; temsîlkarê PDKyî yê Anqara ra va ‘heta ke ma to nêgêrî, meagêre’ û agerayîşê temsîlkarê PDKyî vindarnaye.
Iraq zî rasteyê teyarayan yê Hewlêr û Silêmanîye seba seferanê mîyanneteweyîyan pada û seba leşker erşawitişê Kerkûk û bajaranê bînan tezkereyêkî Meclîs ra derbaz kerd. Referandum ra çend rojî verê leşkerî erşawitî Kerkûk. Heto bîn ra qerarê birnayîşê budçeya Başûrê Kurdistanî zî girewt. Çi ecêb o ke Amerîka zî bi îzehetêkî aşkere kerde ke referandumî nas nêkeno. Tena Îsraîl piştî dano referandumî û o zî nika bêveng o.
Hîna referandum ser ro hewteyêkî derbaz bîyo, labelê no fotografo ke vejîyayo raşte, nîşanê herkesî dano ke tehlukeyê cîddîyî paweyî şarê Başûrê Kurdistanî yî. Hîna 2 rojî derbaz nêbî, tesîrê ambargo dîyar bî; vayîya benzînî ca de qasê 200 dînarî zêde bîye. Wina aseno ke no zêdebîyayîş do çîyanê bînan de zî bibo. Bêvengîya çapemenîya PDKyî
Herçiqas ke hende prosesêko zehmetin yeno cuyayîş, reyna zî çapemenîya PDKyî bêveng a. Kanalê televîzyonî ke heme hetê cîhanî ra weşanê ganî kerdêne, ewro nê averşîyayîşan nêvînenî. Bitaybetî şero ke heta berî ameyo ser o çîyêk nêvano û ambargo nêvîneno. Kesê ke vanî ‘referandum ra ver lazimî bi yewîye esta’ sey îxanetkar nîşan daybî. Reyna xeylê nuştox, roşnvîr, pisporê sîyasetî û dîplomatî zî referandum ser o qisey kenî û vanî ke ‘PDK û Mesud Barzanî hesabêko şaş kerdo’. No het de zî fikrî vejîyenî. Referandum nê, yewîye lazim bîye
Sîyasîyî dîyar kenî ke no proses de referandum nê, yewîye ma rê lazim bîye. Referandum ra ver û dima mi prosesê referandumî taqîp kerd. Zafaneyê înan vanî ma texmîn nêkerdêne ke do wina bibo. Heto bîn ra zafaneyê înan vano ‘ma nika fam kerd ke heta ke yewîye nêbo, netîceyê waştişê statuyî giran beno. Mi no het de mi fikrê YNK, Goran, Hereketê Îslamî û PDKyîyan zî girewt. Yê ke mi fikrê înan girewt, hemînan zî vatêne wextê referandumî şaş bî û ganî referandumî ra ver Kongreya Yewîya Neteweyî ya Kurdan biameyêne viraştiş.
Mîyanê nînan de YNKyîyêkî va ‘Barzanîyî waşt, çinêbîyayîşê Mam Celalî ra feyde bivîno. Eke Mam Celal weş bibîyêne, referandum nêameyêne viraştiş’û bi no hawa bale ant şert û mercê referandumî ser.
Tevgerê Goranî ra sîyasetmedarêkî wina vatêne: “Mesela vatişê ya yan zî nê nêbî. Xora ti kurd çîyêko winasî ra nêvano nê. Labelê çîyo ke yeno waştiş, çiqas kurd û Kurdistanî temsîl keno. Labelê çarpemenîya PDKyî ke nika rolê 3 meymunan kay kena, wina kerde ke yê ke vera nêyî de vejîyayî, sey îxanetkarî nîşan da. Cok ra herkesî kerdî ortaxê na şaşî. Ma do senî mîyan ra bivejyî, ma do bivînî…”
Tayê PDKyîyî zî vatî ‘herhalde ma cayêk de şaşîyêk kerd’û bi no hawa nîşan dayî ke ê hema zî ferqê şaşîya girdî de nîyî. Her ke şono şert û mercî giran benî. Hetê tayînan ra îzehetê çareserkerdişê probleman yeno, labelê hetê tayînan ra vatişê vindarnayîşê referandumî zî yeno vatiş. No mektubê ke muxatabî nuştî de zî vejîya orte. Do ameyoxe de dîyar bibo ke do se bibo.