Eynî yî Rojhilatê Mîyanên ke zey zîyayîşê merdimatî yeno zanayîş de hetê qetilkerdişê merdiman de qetilkerdişê dîrok, çand û xoza zî domyeno. Hêrişêy ke çeteyanê DAIŞî ser Nînova û Palmîra ke seyî şaristanî dîrokî yenîy zanayîş kerdîy hîna vîra merdimantî de yî. Heto bîn ra zî înşaatê kalekol-qerekolan, HES, ocaxê qum û kerran, bîrêy gazê zinaran û bendawan reyde xozaya Kurdistanî yeno talankerdiş. Ekolojîstîy biryar girewt ke do hemverê nê qetlîyaman bivejîy. No babet sero aktîvîsta Tevgera Ekolojî ya Mezopotamyayî Nesîme Atli qalî kerd.
Koçkerdişek newe
Nesîme Atli ard ziwan ke: “Tewr zaf cayo ke texrîbat xo nîşan danîy bendaw, HES, veşnayîş û vengkerdişê dewan û bi no hawa koçkerdişê merdiman o. Taybetî HES û bendawêy ke rojhilat de yenîy viraştiş semeda desthilatdarî rantî ra vîşêr manayek bîn ya înan çin o. Bi nê projeyanê qetlîyaman wazenîy awka ke her cayê hilberanî de yena xebetnayîş bigîrî binê kontrola xo. Awka ke demo verê cotkar semeda awdayîşê hêgayî ardênê ti pere nêdaynê la nika wina bîyo ke êdî semeda awk zî yew bedel yeno dayîş.”
Atli ard ziwan ke verê ra dewlet polîtîkayanê qirkerdişî xebetnaynê la nika nê polîtîkayî bi awayo ke bîn berdewam kenîy. No awayo bîn zî bi viraştişê bendawan xirakerdişê çand û dîrokî yo.
Bi bendawan hêrîş
Atli ard ziwan ke bi viraştişê bendawan merdimîy benîy êmê kapîtalîst modernîteyî û wina berdewam kerd: “Desthilatdarîy nê projeyanê qirkerdişî reyde merdiman lawaz kenîy. Hasankeyf endamê Listeya Mîrasê ya Dinyayî yê UNESCOî yo, la eyro bi bendawê Ilisu wazenîy no cayê dîrokî binê awkî de veradîy. Heman awayî bi viraştişê bendawa Farqînî zî wazenîy Godernê ya ke seyî qadê dîrokî yeno zanayîş bidekî binê awk. Bi no hawa zî armanc kenîy ke merdiman koçî metropolan kenîy.”
atli aşkera kerd ke xirapkerdişêy ke Nînova, Nemrut û Palmîra de bi destê çeteyanê DAIŞî yenîy kerdiş û xirapkerdişêy ke Heskêf û Godernêyî de yenîy kerdiş, encamêy heman zîhnîyetî ra yî û wina vat: “ Êdî şar vurîyayo û nîno xapenayîş. Dewlet zî no dîyo ke sereyê her bendawî hetî de yew kalekol virazeno. Înşaatê nê kalekolan zî bi destê qoricîyan yeno pawitiş.”
Merdimatî ra yeno
Atli derheqê pawitişê karê înşaatê bendaw û qerekolan sero zî wina: “Semeda xirapkerdişan xebetnayîşê hêzêy paramîlîter a dewletî rewşek şiknayîşê rûmetî yo. Nê hêzanê paramîlîteran vetişê hemverê şarê kurd serê xo bê exleqî yo. Çîyo ke eyro yeno cuyayîş, bi polîtîkayê teda û asayîşî eslê xo de erdnîgarîya Kurdistanî de îmhakerdişê merdimatî yo. Ma verba înan de do bi çalakîyanê demokratîk bivinderîy.”
Xoverdayîşêy Kurdistanî
Atli ard ziwan ke: “Bendawa Farqînî ke qaşo semeda awdayîş û enerjî yeno viraştiş la demo ke şeqnayîşê zinaran de gazê zinarî yeno gêrayîş. No gêrayîşê gazê zinaran zî zaf zirarê gird dano ard û awe, xora gazê zinaran zî madeyê kanserê mîyanê xo de hewêneno. Finakek no hawa Amerîka de ame cuyayîş û weyra de heywanîy merdîy û rayedarê Amerîkayê nêverday ke no hedîse sero cigêrayîş bêro kerdiş. Bi vetişê gazê zinaran him ard bêro awdayîş û him zî heman ard bêro jehrkerdiş.”