NSA’nın herkesi dinlediğini eski ajan Edward Snowden açığa çıkarmıştı. Snowden, basına verdiği belgelerde NSA’nın aralarında Avrupalı liderlerin de olduğu milyonlarca kişiyi dinlediği ve internet üzerinde yapılan yazışmaların kayıt altına alındığı görülüyordu.
Önce cılız tepkiler verdiler
Skandalın ortaya çıkmasıyla Avrupa ülkeleri cılız bir tepki gösterip dinlemenin ‘kabul edilemez’ olduğunu söylediler. Ancak hiçbir Avrupa ülkesi, ABD’den çıkmak zorunda kalan Snowden’in iltica talebini kabul etmedi. Hatta Avusturya, Snowden’in içinde bulunacağı iddiasıyla Rusya’ya bir konferansa katıldıktan sonra evine dönmeye çalışan Bolivya Cumhurbaşkanı’nın uçağı Viyana’da zorla indirildi.
Temize çıkarma operasyonu
Sonra NSA ile işbirliği yapan istihbaratlar aracılığıyla medyada ‘NSA’nın izlediği internet yazışmalarında El Kaide’nin Avrupa’da saldırı hazırlığında olduğu ortaya çıktı’ haberleri yer almaya başladı.
Belçika Ordusu İstihbarat İdaresi Başkanı Eddy Testelmans, skandalın ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra NSA’nın verdiği bilgiler ışığında üç olası saldırıyı önlediklerini öne sürdü. “NSA bize söz konusu bilgileri vermeseydi hiç bir şeyden haberimiz olmayacaktı“ diyen Testelmans, kendilerinin aldığı bilgileri NSA’ya verdiklerini itiraf etmişti.
Bu haberlerle NSA’nın çalışmalarını kamuoyu karşısında ‘iyi’ göstermeye çalışılsa da İngiliz hükümeti işini garantiye almak için belgeleri yayımlayan The Guardian gazetesini tehdit ederek sözkonusu belgeleri imha ettiği ortaya çıktı.
Belgeleri istediler
Gazetenin web sitesinde Pazartesi editör Alan Rusbridger gazetesinde yayınladığı makalede, bir ay önce Snowden belgelerine dayanarak yayınlanan birkaç haberden sonra, İngiliz bir yetkilinin “Dalganı geçtin. Şimdi belgeleri geri istiyoruz” dediğini yazdı. Rusbridger, The Guardian’ın gizli belgeleri iade etmediği takdirde mahvedilmekle tehdit edildiğini belirtti. Rusbridger’in ifadesine göre, İngiltere hükümeti yazı işlerine gazete hakkında adli kovuşturma açılabileceğini bildirmiş. Bu ‘uyarı’dan sonra istihbarattan sonra iki kişi gazetinin Londra’daki bürosuna gitti ve binanın bodrum katında olan ve Snowden’ın verdiği belgeleri içeren bilgisayarların disklerini gazetenin çalışanlarına paramparça ettirdi.
Haber yapmaya devam
Rusbridger, bilgisayarlar yokedilmeden önce, İngiliz yetkililerle yaptığı toplantılarda, hükümetin taleplerine boyun eğerse, Guardian’ın gazetecilik görevini yerine getiremeyeceğini söylediğini açıkladı. Rusbridger makalesinde, “Snowden belgeleri ile ilgili sabırlı ve itinalı habercilik yapmayı sürdüreceğiz, sadece bunu Londra’dan yapmayacağız” ifadesini kullandı.
9 saat gözaltı
İngiliz hükümeti bununla yetinmedi belgeleri haberleştiren Glen Greenwald’ın partneri David Miranda’yı ‘terörizmle mücadele yasası kapsamında’ gözaltına aldı ve 9 saat boyunca sorguladı. Miranda bu süre içinde bir odada 6 ajanla beraber kapalı kaldığını ve hayatının en ince ayrıntılarıyla ilgili sorularla karşılaştığını söyledi. Brezilya vatandaşı olan Miranda gözaltındayken avuktatıyla görüşemedi ve salıverildiğinde de dizüstü bilgisayarı, flaş bellekleri ve cep telefonunu karakolda bırakmak zorunda kaldı.
Bu arada yargılayabilmek için Rusya’dan Edward Snowden’in iadesini isteyen Washington yönetimi, Amerikan ve İngiliz gizli servislerine ait bilgilerin sızdırılması yüzünden İngiliz basınına baskı yapılmasıyla ilgilerinin olmadığını ileri sürdü.
LONDRA