Ji wan berhemên dîrokî yêk jî Dêra Surp Hovhannes e. Dêra Surp Hovhannes a ayîdî ermeniyan ku li Çiyayê Kardêkê yê nêzî gundê Arek ê navçeya Gêxî ya Çewlîkê ji 45 dêrên ermeniyan yek e. Dêr di sala 1800'an de hate înşakirin. Dêrê berî şerê cihanê yê yêkemîn li gundê Arekê ji 170 malbat û hezar 165 kesan re xîzmet dikir. Dêra ligel taxrîbata nêzîrvanên zêran û xemsariya rayedaran li ser xwe ye. Dêra ligel di sala 2011'an hate parastin heya niha tu karên restorekirinê li ser nehatine meşandin. Lijneya Parastina Berhemên Çandî ya Erziromê jî di sala 2013'an de biryara ocaxa madenê ya 100 metre nêzî dêrê bê avakirin da. Dêra di nav gel de weke Dêra Vangê tê zanîn tê gotin bi avakirina ocaxa madenê dê hilweşe.

Keyayê gund Zeynel Edeş, diyar kir ku dêr di sala 2011'an de ji aliyê Midûriyeta Turîzm û Çandê ya Çewlîkê ve biryara parastina wê hate dayîn û ligel 3 sal berê hate tomarkirin hê tu xebatên restorasyonê nehatin kirin. Edeş, anî ziman ku texrîbata di dêrê de beşekî mezin ji aliyê nêçîrvanên defîneyê ve pêk hat û hemû kevirên li ser wêne heyîn hatine jêkirin.
Erdeş, da zanîn ku şîrketekî madenê 100 metre nêzî dêrê ji bo xebata madenê bike destûr girt û şîrket hem zirar dide dîrokê û hem jî zirarê dide xwezayê û wiha axivî: "Em teqez naxwazin li herêma me maden bê derxistin." Erdeş da zanîn ku ew dê serî li riyên hiqûqî bidin.
Alîkarê Midûrê Turîzm û Çandê yê Bajar ê Çewlîkê Fahrettîn Onalan jî diyar kir ku di sala 2011'an de bi arkeologan re dê tomar kirin û biryara dêr bê parastin girtin. Onalan, anî ziman ku lê ji bo bê çêkirin û ji îbadetê re bê vekirin pere tuneye xebatan bikin.
Onalan, da zanîn ku li Çewlîkê gelek berhemên din ên wisa yên dîrokî hene û piranîna wan hatine tomarkirin lê ji bilî wê tu xebatên din nehatine kirin. 

DÎHA/ÇEWLÎK