Hikûmeta AKP badê hewldayenê 15ê Tîrmeh rewşê awarte (OHAL) îlan kerd. Verra nayî reaksîyon û nêrazîbîyenî ramenê. Serokwekîlê Baroyê Dersim pawitox Ozgur Ûlaş Kaplanî aşkere kerd ke wextê OHALî do badê 3 aşman bîro derg kerden. Kaplanî da zonayen ke rewşê awarte do Tirkîye de wedarîyo û Kurdistan de dewam bikero.
Rewşê awarte ke kombîyayişê Desteyê Tîvarîyê Mîlî de ame rojdem û Meclîs de qebûl bi 81 sûkan de kewt merîyet. Dûştê OHALî nêrazîbîyenî benê hera. Serokwekîlê Baroyê Dersim pawitox Ozgur Ûlaş Kaplan ke derheqê babed de qisey kerd vist vîrî ke Kurdistan de rîwalê bîyayişê rewşê awarte yê mavêna serranê 1987-2002 şarî dejê girdî antî. Kaplanî da zonayen ke nê serran de xêlê cînayetê kiştişê ci nêdîyar, îşkence, vengkerdişê dewan qewimyayî û va, dewê ma, birrê ma veşnîyayî.
Bi qanûnanê OHALî zilm
Ozgur Ûlaş Kaplanî ard zon ke pêrokîn dewê Dersimî amey tolkerden û nîya va: “Dersim de nifûsa ke 165 hezar bî gina 80 hezarî. Dersim nîmeyê nifûsa xo vindî kerd. Çîyê zey ambargoyê gida zî bi. Nê pêrokînî goreyê qanûnanê OHALî, bin qilifê hiqûqî de kerdî.”
Kaplan ke behsê qewimyayişanê o demî kerd hayr ant binlingkerdişê heqan: “Besekerdî jû sûk de ciwîyayişê jew kesî ya kî grûbî tomet bikerê. Ma nînan dî, ciwîya. Heqê esasî yê weşî wextê OHALî de ame binlingkerdiş. Însanî bi cînayetê kiştox nêdîyar vindî kerdî.
OHAL qet nêwedarîya
Ozgur Ûlaş Kaplanî vist vîrî ke wexto ke OHAL wedarîya rewş nêçarnîya normalî û va bin hiqûqê cîya de OHAL ame ramiten. Kaplanî aşkere kerd ke heta ke zihnîyet nêvûrnîyo pratîkê OHALî zî bin hiqûqê cîya cîyayîn de rameno û qiseyê xo nîya domna: “Ewro qedexeyê vejyayişê kuçeyan, tolkerdişê sûkan, îlanê heremê tîvarîyê lejkerî, rîwalê beyanê fikir û çapemenî binçimkerdişê însanan, bin nameyê azabîyayişê rêxistinî de cezakerdişê welatijan hona dewam keno. Na mane de mesele tenya bi qanûnan zî nêbena. Mesele girêdayê kulturê demokrasî yê zihnîyetê îdareyî ra girêdayî ya. Eke têgînê îdareyê demokratîk yê dewlet estbo, o wext tedbîrê tîvarî kî êşkenê çarçoveyê qaîdeyanê hiqûq de virazê. La welatê ma de heta na roj nîya nêbi. A zihnîyet her tim şiklê tewr xirabîn bî serdest.”
Çarekerdiş demokrasî de ro
Kaplanî hayr ant netîceyanê OHALî yê serranê verên ser û aşkere kerd ke rîwalê îlanê newî bi şik û gumanî yê. Kaplanî vatişanê ‘ma dê şirê ser rêxistina paralel ser’ vist vîrî û nîya va: “Ma fikir kenê ke iyê dê bi rêxistina paralel ra bi sînor nêmanê. Seweta şikitişê îradeyê çormeyanê mûxalîf iyê dê herem de operasyon biramê. Na kiştî de qaxû û tersê ma estê. Çike ma nê çîyan zaf dî. Zey 3 aşmî rewşê awarte îlan kerdî. La ma na fikrî de rê ke iyê dê peycoy zî derg bikerê. Badê wextekê iyê dê Tirkîye de wedarnê û Kurdistan de biramnê. Bi serrano însanan îta de rejîmekê bi hiqûqîn de, çarçoveyê demokrasî de weşîya xo nêramitî.”
Kaplanî vist vîrî ke Kurdistan de şar bi serrano bi qanûnanê rewşê awarte weşî kerd û nika onca bi kerdenanê OHALî ra rî bi rî mendî. Kaplanî bi vatişanê ‘ma emel kenê ke çarekerdiş bi demokrasî û herakerdişê hiqhuqî bena’ qiseyê xo qedînay.
DÎHA/DERSIM