Temsîlkarê rêxistinanê alewî aşkere kerdî ke AKP bi qampê penaberan wazena çeteyanê DAIŞ Kurdistan de bi ca bikero û îtiqatê sûnnî-hanefî-selefî vilayê pêrokîn heremî bikero.
Alewiyan aşkere kerdî ke na plana AKP ya vera kurdan û alewiyan nêtepşiyena û veng day pêrokîn welatijanê alewî ke bikewê hereket. Hikûmeta AKP wazena herema Terolar ya ke mavêna 8 dewanê Gurgum de ca gêna de qampê penaberan (AFAD) rono. La kurdê alewî ke talokeyê qirkerdenê newî ra tersenê dûştê ronayişê qampî vejyenê. Nûmayişo ke welatijanê alewî cemxaneyê Terolar de destpa kerd rameno.
Koçgîrî de zî kamp virazenê
Hikûmeta AKP planê sûnnîkerdişî gam bi gam vilayê pêrokîn Kurdistan kena. Badê Terolar AKP nika zî qezayanê Koçgîrî, Dîvrîgî, Îmranli, Dara, Zara, Hafik û Yildizelî ke welatijê alewî cuwyenê de qampê penaberan ronena. Vera nê hewldayenan komel û welatizanê alewî nêrazîbiyenî damusnay.
Hemseroka Şûbeyê Stenbol yê Komeleyê Alewî yê Demokratîk (DAD) Satîye Çakmak vera qampanê AFAD’î nêrazîbiyen damusna û vist vîrî ke çiyo ke waziyeno Gurgum û Koçgîrî de bîro kerdiş leteyê werdî yê kaya girdî yo. Çakmak da zonayen ke AKP polîtîkayê (lete bike û îdare bike’ yê dewleta Tirk ke bi serano rameno hona jêde hera kerd.
Alewî mazlûman het de yê
Satîye Çakmak vist vîrî ke AKP wazena fahmkerdişê niya akero ke ‘alewî penaberan nêwazenê’ û diyar kerd ke herkes zano ke hometa alewî 72 mîletî ra eynî niyadena, leyê mazlûman de ra. Çakmak vist vîrî ke hedefê sifte noyo ke, wazenê hetkaranê DAIŞ bi ca bikerê û herbo ke Kurdistan de yeno ramiten bikirêşê Gurgum û Koçgîrî.
Hemseroka DAD’î aşkere kerd ke dewlet wazena herbê miyanî akero û niya dewam kerd: “Yeno zonayiş ke Gurgum û Koçgîrî de canê ma veşiyayî. Eke ma vera na cehalet xo tenzîm bikerê ma êşkenê wayrê cananê xo bivezyê. Çakmak peynî de veng da pêrokîn alewiyan û va, bi keye de roniştiş nê kayî veng (tol) nînê vetiş, ganî ma xo rêxistin bikerê, quwetê xo bikerê jû û nê kayan vindernê.
Operasyonê tesfiye kerdiş o
Îdarekarê Navendê Cipersyayiş yê Dersim Huseyîn Ayrilmaz’î kî vist vîrî ke veriya coy kî AKP serva ke alewiyan zereyê xo de bivilêşno xêlê projeyî kerdî hadre. Ayrilmaz’î aşkere kerd ke ‘alewiyan roniştişê sofreyanê herramî tercîx nêkerd û niya dewam kerd: “No jew operasyonê tesfiye û goçkerdişê alewiyanê Gurgum o. Operasyonekê serva vîrkerdişê kulturî yo. No serva Kurdistan kî vêreno ra, cok ra vesnenê û rijnenê. La na plan ne ser kurdan, ne kî ser alewiyan nêtepşêna.
‘Ganî alewî bikewê hereket’
Huseyîn Ayrilmaz’î aşkere kerd ke serva tol (veng) vetişê na plana AKP ganî alewî ser xeta polîtîk yê hereketê kurdî de ray bigîrê û niya dewam kerd: “Ganî pêrokîn keyeyê cem û hereketê alewî dekewê hereket. Serva wayirvejyayişê biyayiş, ziwan û îtiqatê xo, ganî bi quwet vinderê.
Serokê Komeleya Kultur û Alewî Sûltan Hûbyar Aydin Denîz’î kî vist vîrî ke bi Gurgum de bi ronayişê qampî hewl danê îtiqatê sûnnî-hanefî û selefî vilayê pêrokîn heremî bikerê. Denîz’î da zonayen ke hedefo bîn kî serva çeteyanê DAIŞ yê ke Sûriye de yê rê dayişê destegê lojîstîk o û qiseyê xo niya ramitî: “Senî ke Artvîn Cerattepe pêrokîn Tirkiye de bi jû vengî peyser gam da eştiş se, alewî kî êşkenê qîrayişê Gurgum vilayê pêrokîn Tirkiye bikerê û plana hikûmeta AKP vindernê.
‘Alewiyan dinya ra pak kenime’
Welatij Sevîm Yalincak’î zî hayr ant bi ca kerdişê çeteyan ser û niya va: “Eke ma bizanê raştî kî dewlet kesê ke herbî ra remenê wazena bi ca bikero, veriya herkesî ma înan virarden kenê û wayrê ci vejyenê. Çeteyê ke her ca de qîr kenê û vanê ‘ma dê alewiyan dinya ra pak bikerê’ Sûriye de alewî, êzidî, suryanîyan qirkerdî. Yalincak vist vîrî ke AKP nê kesê ke dişmenê alewiyan ê, cayanê alewiyan de bi ca kena.
Siyaseta AKP zey yê Emewîyan a
Sevîm Yalincak vist vîrî ke mesele, polîtîkayê asîmîlasyon, û kayê herbî yê. Bi nayî fermanê merdişê alewiyan danê. Yalincak da zonayen ke AKP wazena bi jû sî (kemer) di mirîçikan bikişo û va jî hetî ra paşt dana çeteyanê DAIŞ, heta bîn ra siyasetê tehdîtkerdişê alewiyan ramena. Na siyaseta Emewiyan a.
DÎHA/STENBOL
Hedef tol kerdis o
Osmanijan ra heta Komara Tirkiye, vera homet û îtiqatê alewiyan, her tim polîtîkayê qirkerdis û asîmîlasyonî amey ramiten. No durum dewrê hukmê AKP de kî nêvûrniya, him bi. AKP vera alewiyan bi çeteyanê zey DAIŞ û El Nusra ra piyakarî kena û hewl dana hegemonya ya ‘Îslama Sûnnî ya Kiho’ vila bikero. Kurdê alewî kî hedefê nê qirkerdisan de yê.
Hewl danê kurdê alewî estarnê
Mereş û dormê ci de ca wo ke alewî tey estê, tehdîdanê newe yê dewleta têriye. Werte dewanê alewî de qampê gorê 27 hazar muhaciran yeno virastene. Deşta Pazarcik hem wayirê hardê hewl a, hem kî nifusa ci pêro piya kurdê alewî ye. Na rî ra dewleta tirk bi plananê ciya ciya wazena na deştî tol bikero.
1960 ra na het dewlete Gurgum de vera kurdanê alewî planê ciya ciya ramit. 2006 de serva tol (veng) kerdişê heremî, dest kerdê viraştişê fabrîka çîmonto. Dime ra ke copê sûke waste hereme de ca bikerê. Nika kî wazene serva muhacîran qamp virazê û nifusê hereme bivûrnî. Kurdê ke qetlîamê 1978 ra na het hona nêame xoser, na reye ke planê niyanen yê dewletî ra têrî mendî. Ronişteyê heremî anê zon ke teyna jû armance esta, a kî kurdî alewiyan na hereme ra estarnayena. Şarê hereme bi çalakiyana verra na polîtîka AKP vejîno.
Alewî hedefê asîmîlasyonî de yê
Farqîn ra hata Sûr, Cizîr, Nisebîn, Gurgum, Koçgîrî namê na herbe newe: Nijadperwerîya Îslamê Kiho yo. Herbê AKP verra kurdan niya yeno ramitene. Qampê muhaciran kî no çarçove de yenê virastene. Nî qampan de DAIŞ û komê bîn yê Selefiyan rêxistin benê. Iyê ke sereyê alewiyan birnenê, kurdan bombe kenê, êzîdiyan kole kene, nî qampan de jê pasa yenê ca kerdene.” Nayê ra avê ke serva asîmîlasyon taybet ke ca wo ke kurdê alewi weşiye kenê hedef ceriyayî bî.
Dewlet zêdyayişê nifûsa kurdan ra tersena
Erzingan û Bêdlîs de tirkê Ahiska ameyî bi ca kerdene. Onca yeno zonayene ke 20’ê Kanûne 1996 de jû kombiyayisê MGK de no qerar ceriyayî bî: ‘’Ca wo ke kurdî nisenê ro ê cayan de nifuse her ke şî jede bena. Nifusa kurdan 2025 de pêro nifusan ra beno ke se ra 50 jede bibo. No, ser parlamento de kî tesîr keno. Demê derg de serva Tirkîya taloke yo. Hereme de gunê bi seferberî planê nifuse bero kerdene.’’
No qerar, herîşê ke nika Kurdistan de yenê ramitene bi kamcî armancî benê, rafîneno ver çiman. Hukumata tirk wazeno kurdan kurdistan ra veco kurdistan bê mordem bikero. Bi asmano herbê xo Bakûrê welatî de ramitî, kuceyan welatizan rê kerdî tomete. AKP seweta kurdan, Kurdistan de biqedîno tay cayan de tang û topana erzena kirmancan ser, wazena kurdan îmha bikero. Tayê cayan de kî bi ca kerdena mûhacîran polîtîkayanê asîmîlasyonî ramena. Nika tewr peynî de kî vîneme ke Qoçgîrî de kî wazenê qampê AFAD’î virajerê ke tarix û kulturê kirmanciye biveleşiyo.
MERAL KUÇUK / BRUKSEL