Öncellikle bu köşede verdiğiniz bilgilerle bizlere yardımcı olduğunuz için teşekkür ediyorum. Almanya’da 4 seneden bu yana süreli oturum hakkına sahibim. Uzun süren işsizlikten sonra kendi işimi yapmayı düşünüyordum. Ancak kaldığım şehirdeki görevli daire bana işletme ruhsatı verilemeyeceğini ve gerekçe olarak ise sahip olduğum süreli oturumu (AufenthG,md: 25/3) göstedi. Bu konu hakkında kısaca bilgilendirirseniz, sevinirim. (T. Aydın / Almanya)

***
Sayın okurumuz sorunuzun cevabı mevcut ‘Alman Oturma Yasası’nca (AufenthG) net olarak belirlenmiştir. Bu yasayla; Almanya’da bir yabancının kendi işyerini kurmasının veya kendi işini yapmasının hangi koşullarda izin verileceği açıkça düzenlenmiştir. Almanya’da kendi işini kurmak isteyen kişin bir AB ülkesinden gelen veya AB ülkesinden gelmeyen birisi olarak işleme tabi tutlacaktır. Bundan dolayı mevzuatta değişmektedir. Alman Oturma Yasası’na göre:
Avrupa Birliği ülkesi vatandaşları: Avrupa Birliği üye devletleri içinde ‘serbestlik ve ticari özgürlük’ ilkesine göre hareket ederler. Bundan dolayı AB-vatandaşları, tüm üye devletlerde çalışabilir ve kendi işyerlerini açabilirler. Bunun için ikamet edeceki şehrin nüfus işleri dairelerine başvurmak yeterlidir.
AB-ülkelerinden gelmeyen kişiler: Yerleşim izninizin (Niederlassungserlaubnis) bulunması durumunda, istedikleri an kendi işyerlerini açabilirler. Serbest çalışmayı düzenleyen ya da benzeri bir uğraşı özellikle kapsayan bir oturma izni yoksa, yetklili yabancılar kurumuna özel başvuruda bulunmak yeterli olacaktır.
AB-ülkelerinden gelmeyip, bir Almanla evli bulunan kişiler:
Üç yıllık bir evlilik süresinden sonra yerleşme izni alabilirler. Bundan sonra istenilen serbest meslekte çalışmakta mümkündür.
Yukarıda verdiğimiz bu genel bilgilerden hareketle sayın okurumuz sorusuna tekrar dönecek olursak: Serbest çalışma veya İşyeri Açma Ruhsatı veren makam Almanya’da Gewerbeamt’tır. Buraya yapılan her başvuru incelendikten sonra ruhsat izni verilir veya red edilir. Okurumuzun sahip olduğu oturum türü, Almanya’da yabancılara insani gerekçelerden (AufenthG,md: 25/3) verilen süreli bir oturum türüdür. Bunun uzatılıp uzatılmayacağı belli olmamasından dolayı kişinin kendi başına bir işletme açmasına müsade edilemez.
Bir yabancı Almanya’da kendi işletmesini açması için mutlaka süresiz oturma müsadesi olan ‘Yerleşme İzni’ne (Niederlassungserlaubnis-AufenthG,md 9): sahip olması gerekmektedir. Bunun şartlarıda şöyledir:
- Beş yıldan beri oturma izni sahibi olmak,
- Geçimini güvence altına almış olmak,
- Son 3 yıl içersinde kasten işlediği bir suç nedeniyle en az 6 aylık bir gençlik veya hapis cezasına ya da en az 180 günlük hapis cezası karşılığı para cezasına çarptırılmamış olmak,
- Kazanç sağlayıcı bağımsız bir işi devamlı yapabilmesine ilişkin gerekli diğer izinlere sahip olmak,
- Yeterli derecede Almanca bilgisine sahip olmak,
- Almanya’nın hukuk ve toplumsal düzeni ile hayat şartları hakkında temel bilgilere sahip olmak,
- Kendisi ve birlikte yaşadığı aile fertleri için yeterli büyüklükte bir konutu sahip olmak.

Ek Bilgi:
Alman Oturma Yasası, Madde 25: İnsani Nedenlerle İkamet İzni Verilmesi
(...)
(3) Bir yabancıya, 60. maddenin 2., 3., 5. veya 7.fıkraları hükümlerine göre sınırdışına sürmenin ertelenmesine ilişkin şartların mevcut olması halinde oturma izni verilmelidir. Yabancıya; başka bir devlete gitmesinin mümkün ve beklenebilir olması, katılım yükümlülüklerini tekraren veya ciddi bir şekilde ihlal etmesi veya,
a) Barışı ihlal, savaş veya insanlık suçlarına ilişkin hükümlerin belirlenmesi amacıyla ikmal edilmiş olan uluslararası sözleşmeler anlamında bir barışı ihlal suçu, bir savaş suçu veya bir insanlık suçu işlemiş olmasına,
b) Ağır derecede bir suç işlemiş olmasına,
c) Birleşmiş Milletler Temel Sözleşmesi’nin Önsözü ile 1. ve 2. Maddelerinde belirtildiği üzere Birleşmiş Milletlerin amaç ve temel ilkelerine aykırı düşen fiiller nedeniyle suç işlemiş olmasına,
d) Toplum için veya Almanya Federal Cumhuriyeti’nin güvenliği için bir tehlike teşkil etmesine ilişkin varsayımı haklı çıkartan önemli nedenlerin mevcut bulunması hallerinde oturma izni verilmez. (...)

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454