ÇIQMAZ KÛÇE



Her dewrımci xalq sawaşı eninde sonında bi toplımsal sistemi amaçlar. Bu sistemın huquqi, egitım, kültürel, ehlaqi ws yönleri war hema en önemli alani ekonomidır. Ekonomi modeli olmayan hêçbi ideoloji ayaqta qalamaz. Her sistem kendi qaynağıni yaratacaq bi modele sahip olmali

***

1994’un başında sawaşın çoq şiddetlenmesi nedeniyle parti ERNK qadrolarıni kitle cephesınden sawas cephesine çekti. Qatılımlar çığ gibi. Ê tabi sawaşın lojistiği en yaqıci sorın. Köyler yaqıli her yerde xalq perme perişan. İnsanlar partiye destek sunacağına gidıp partiden yardım istiler. Êle bi ortam.

Bigün şehirde ERNK qadrosi bi arqaaş beni görmax istemiş. Yanına gittım. Dêdi Reco heval ben alana cepheye çekıliyem buralar sıze emanet, eyaletın ihtiyacıni qarşılayın. Dêdim heval walla ben ARGK sawasçi adaylariyla ilgileniyem ERNK mılislerine söyle. Dêdi Reco heval parti yeni bir ekonomik modele gêçti artıq her eyalet kendi ihtiyacıni kendisi qarşılayacaq, kendi qaynağıni yaratacaq. Dêdim he walla herşeyi ARGK mılisleri yapsin ERNK milisleri kendıne gezsın kêf onların kêfi. Dêdi olir mi heval êle şey, ARGK-ERNK mılis farqi yoq artıq, qomün emek, qomün qaynaq, qomün paylaşım


Keynesyen doqtrine yaqınam!

Lojistik, acemisi oldığım alandır. Ne yapacağımi bılmiyem. İlk heftalarda qatılım yapacaq genclere diyidım üstünüzdeki parayi vêrın. Diidiler niye? Diidim vêrgi. Kendımi qaptırıp qol saatlerıni filan almağa qadar gittim. En son ERNK mılisi arqaaş beni uyardi dêdi yaw bu şekılde degıl Reco, cewrende tanıdığın warlıqlilardan isteyacaxsan vêrgiyi. Dêdım yaw ben Hezro’da kimden alayım, hêç kimsede bişi yoq hepsi belangaz.

Kendi kendıme dêdım en iyisi Bısmıl’e gideyım. Bısmıl mılisi her sene bütce fazlasi vêri, biz bütce açıği. Gittim yanına dêdım Salih heval hal u mesele bêle bêle, gereki ekonomik qaynak yaratıp sorımli oldığım alanın ihtiyacıni qarşılayayım. Dêdi ma bundan qolay ne war? Dêdim nasıl? Dêdi bax Reco her sawaş kendi ekonomik piyasasıni yarati. Diqqatlice dinliyem. Dewam êtti dêdi TC tarihinin en büyük qrizini yaşi, ekonomideki bu qaos yeni firsatlar doğuri, sen de topladığın vêrgileri dolara çewırıp Bismıl, Silopi we Suruc serbest piyasa tefeciler borsasında yüksek faizden piyasaya sun, bêlece hem faiz gelıri hem de qur farqından maqsimum kâr sağlarsın. Dêdim Salih heval sen qlasik iqtisatçisan? Dêdi yox ben daha çoq Keynesyen doqtrine yaqınam. Dêdım he abê Keynesyen iyi doqtordur.


Mecbur vêrgi kesecağız

Nasıl parayi qatlayacağımi Salih hevalden ögrendım geriye qalan sermaye. Dêdım Sedo’yi bulayım bu qoniyi de hallêdax. Sedo’yi qehwede gördüm Sedo’ya dêdım qalq wula paranın belıni qıracağız. Dêdi nasıl? Dêdım sen oni baan bırax, tüm eyaletin ihtiyaci temamdır, tek sorınımız sermaye bulmaq, mecbur vêrgi kesecağız ki sermaye oluşturax. Qırtasiyeden bi qareli defter aldıx. Ciwarda tanıdığımız herkesin ismini yazdıq yanina da not düşiyıx. Misal xalê Şükri baqqal işletmecisidir orta sınıftır 5 milyon, Heci Meheme (babam) emeklidır 3 aylıq maaşi we Hezro’da tarlasi war 9 milyon, Ferzende abê qehwe isletmecisidır ayrica kiraya vêrdıği bi dairesi war orta sınıf olma heweslisidır 12 milyon... liste bêle dewam êtti. Topladıq vêrgileri 75 milyoni gêçiyıx. 3 ayda 1 vêrgi alacağız

Maqbuzlari dağıtmaya başlamaya sıra geldi. Baqqal Şükri’ye gittım maqbuzi vêrecağım beni görür görmez dêdi Reco 6 aydır borcınizi vêrmemişsız babana söle walla iflas êdiyem. Dêdim abê ma qaçmadıx wê. Ferzende abêye gittıx dêdi sıftah yoq mıllette çay parasi yoq qehweye alışmişlar, caya para vêrmemax için demle şekeri ewden getiriler. Babama gittım daha ona maqbuzi vêrmeden dêdi kendıne iş bul calış benden saan artıq saan para mara yoq.


Mûxtaro lo mûxtaro…

1 hafta sonında elımızde sadece Sedo’nın nenesının Sedo’ya vêrdıği xarçlıq war. Dêdım Sedo bu bêle olmayacaq başqa bi çözüm bulax. Dêdi aqlıma bişi geldi hema risk de war. Dêdım çabuq söle yoqsa ben intihar êdecağım zaten. Dêdi bızım köyün muxtari çoq zengindır, adam hem partinın talimati olmasına ragmen muxtarlıqtan istifa êtmi hem de beyaz torosi war. Dêdım way alçaq Jitemci, ê? Dêdi ona diyax ya 50 milyon vêrecaxsan ya da oni wurax. Dêdim ya vêrmezse? Dêdi Reco yaw sen de herşeyi olımsız düşünisen, sen oni baan bırax. Mecbur qabul êttım.

Sedo gitmiş adamın torosunun her yanına yazi yazmiş. „ARGK ensende. Jitem de seni qurtaramaz artıq, mûxtaro lo mûxtaro mûhra mûxtar lê bû jehro“. Adam qorxidan mahvolmiş. Ertesi gün Sedo ona gitmiş dêmiş belli ki bılêtın kesilmiş hema bi tanıdıq war ancaq o seni qurtarabılır.

Bunlar ikisi baan geldiler. Sedo dêdi Tofan heval muxtarımız pişmandır, işgalci sistemi çözümlemiş, özeleştiri vêrmax isti. Yüzlerıne baxmadan uzağa baqaraq qonışiyam, dêdım xalq mehkemesi qararıni vêrdi yapacağım bişi yoq. Adam dêdi qurbanın olayım, çoq pişmanam, muxtarlıqtan istifa êdiyem soz. Dêdim ya toros? Dêdi ne olmiş ona? Dêdım Jitem’le ayni erabayi qullanisan bu suçtur, gereki oni satıp parasıni vêrgi olaraq vêresen. Dêdi temam soz, onın iki qatıni vêriyem, muxtarlıqtan da istifa êdiyem. Dêdım ben bu özeleştirıni xalq mehkemesiyle paylaşacağım şimdi gidın.


Al bu zarfi bax hele

Onların yanından ayrıldım sewincten hawaya uçiyam. Eyaletın 3 aylıq lojistigınin qaynagıni bulmişam.

Biqaç gün sonra dêdım Sedo hele ona git bax durım nedır? Sedo gitti aqşama doğri geldi surati bi qarış. Dêdım Sedo ne oldi? Dêdi alcaq bizi Jitem’e şikayet êtmiş Hezro’ya warana qadar bütün qaraqollarda fotrafımız war. Dêdim heywax, hadê hemen Mêrsin’e. Bu aniden bi qahqaha atti dêdi yaw senın arqaaşından kim qacmiş ki muxtar qurtulsun, al bu zarfi bax hele icinde ne war? Qoynından bi büyük zarf cixardi içi para doli. Dêdım way kitapsız, qelbime indirdın, quranıma sen fenasan. Zarfta tam 100 milyon war. Sedo’ya êle bi sarılmişam ki az daha qaburğalari qırılidi.

Gittıx paranın tümüni dolara cewırdıx u dogrica Bısmıl’e. Aylıq yüzde 50 parti payından piyasada ihtiyaci olanlara vêrdıx. Bize faiz yaqışmadıği icin sadece parti payi aliyıx. 3 ay sonında kendi giderlerımızi çıxardıq elde 300 milyon paramız olmiş. 200 milyonıni eyalete vêrdıx. Arqaaşlar dêdi banqa qamulaştırdız ne yaptız? Dêdim heval sen al buni dewami geli. Dêdi bu bize çoq fazla ana qarargaha da gönderax.


Piyasayi sarsmişıx xeberımız yoq

Newroz’dan sonraya qadar Bısmil, Silopi, Suruc piyasasında bize borci olmayan qalmadi. Hesapladıx piyasada 900 milyon liraya yaqın paramız war hema dolar üzerınden.

Parti açıqlama yapti dêdi 94 yıli sawaşın zirweleştiği yıl olacaq. Eyalet de dedi elınizde ne warsa getırın. Dêdım Sedo mecbur ic piyasaya döviz arzımızi sonlandıracağız. Sedo dêdi aslında likidite oranımızda istenilen düzeydeyıx, aşamali müdahale mi êtsax piyasaya? Para politiqasi teorileri hawada uçuşi. 4 Nisan 1994’te piyasadaki tüm paramızi dolar olarak çektıx. 5 Nisan’da Çiller hükümeti ekonomik iflas bayraği çekti. Bir günde dolar quri yüzde 200’e çıxti. Piyasayi sarsmişıx xeberımız yoq. Dolari TL’ye çewırdıx paramiz oldi 1 milyar 800 milyon. Hêç unutmiyam 3 un çuwaliylan Hezro’ya götürmiştıx.

Arqaaşların yanına gittıx hepsi sewinçten hawaya uçti. Dêdiler hem tüm eyaletın 1 yılliq ihtiyacıni qarşıladız hem de piyasayi sarstız. Siyah çaydanlıqtan cay vêrdiler bize u bız onların yanından ayrılirken yol parasi vêrdiler sagolsınlar.


Karikatür: İlhami ERDOÐAN