Pîsporê ekonomîye Çeleng Umer dîyar kerd ke Surîye de krîzê ekonomîye girêdayê krîzê sîyasîyî yo, eke rejîmê Surîyeye û Rayberîya Xoser mîyanê xo de pêameyişêk bivîrazî do krîzê ekonomîye biqedîyo.
BASIL REŞÎD / ANHA/QAMIŞLO
Sûrîye de her ke şono krîzê ekonomîye xorîn beno, Lîraya Surîyeye piyasaya Dinya de erjîyeyîya xo vînî kena, krîzî ser o zî fîyatê îxtîyacê bingeyî zî bi lezî vaye benê. Babete ser o pîsporê ekonomîye Çeleng Umer qise kerd û seba çareserîya krîzê ekonomîye ser o zî pêşnîyazê xo ard ziwan.
Pîsporê ekonomîye Çeleng Umer vat ke Surîye de krîzê ekonomîye girêdayê şerê 9 serrî ke Surîye de domyeno yo û wina vat: “Şer ser nika Surîye de karê citkarî nîno kerdiş, çimkî Dewleta Tirk taybetî citkaran ra hêriş kena, çeteyê Dewleta Tirk zî dizdeyî, talan û wêran kenê, no ser zî krîzê ekonomîye aver şono. Nika heme rayîrê baziganîye ser o şer estî û krîz zî aver şono.”
Ekonomîya Surîye teng bena
Pîsporê ekonomîye Umer aşkera kerd ke rezervê ekonomîya Surîye 50 mîlyar Dolar o la belê peynîya şeran nika rezer bîyo 20 mîlyar Dolar yanî ekonomîya Surîye seyî ra 60î tepa şîya û wina vat: “Tengbîyayişê ekonomîye taybetî ambargoyan ra qewimyeno. Nika Surîye de zafin şar koçber o, no ser zî seba averşîyayişê ekonomîye nêxebityenê. Surîye de rewşa şarî zaf bi xirab o. Bêkarî persgirêka tewro gird o. Verê şerî, yew Dolar nêzdî 50 Lîraya Surîye bî la nika yew Dolar bîyo 20 hezar Lîraya Surîye. Nika bankayê Surîye nêeşkenê bixebitê, çalakîyê Lubnan û Iraqî zî kewtişê erjîyeyîya Lîraya Surîye de tesîr kenê. Rejîmê Îranî hetanî nika 5 mîlyar Dolar hetkarî bankayê Surîyeye ra kerdê û rejîm zî mintiqayî ke çeteyan ra pank bîyê, nê mintiqayan ra xizmet berd û no zî bî semedê krîzê ekonomîye.”
Hem rejîmî rê hem Rayberî Xoser rê hawil o
Umer aşkera kerd ke nika îmkananê Rayberîya Xoser, hukumata Surîye ra hîna bi hera ya, mintiqa de bi îmkanan eşkîyeno rewşa ekonomîya Rayberîya Xosere çareser bibo û wina dewam kerd: “Sektorê citkarîye mintiqa de zaf bi muhîm o, Rayberîya Xoser eşkena randimanê citkarîye bi hêz bika. Bi îmkananê karî eşkîyeno şar krîzî ra tesîr nêvîno. Ganî sektorê petrokîmyewî zî aver şîro, no zî encax bi hetkarîya Rayberî Xosere eşkîyeno bibo.”
Tewro peynî Umer pare kerd ke mîyanê rejîmê Surîye û Rayberî Xoser de pêameyişêk seba di hetî zî hawil o û wîna qedîna: “Cayê karî taybetî bajarê Şam Û Halepî de yê, mal û mamulî ke yenî hilberînkerdiş do bazarê bajaranê Rayberî Xosere de eşkîyenî bêrî rotiş. Şarî rê hetkarîdayiş şert o. Bi komun û kooperatîfan xebat zaf bi muhîm a û encax bi no rayîrî eşkîyeno ambargo bişikyo û vera şerî zî têkoşîn bêro dayiş.”