Hîris û şeş serrêy ke Kurdistan, Tirkîya û Rojhilatê Mîyanî de raşteya raşteya PKKî est o. 6 serrîy zî raşteya komeke est o. Koma Kurdistanî 41 serrêy ke bi PKKî cuyayiş keno. Civatbîyişê kurda fikr û ewnîyayişêke newe dano civat û PKKî. Qîmetêy neweyan dano cuyayişî. Çend qirnan pîya dano cuyayiş û têkoşîneke bêhempa vejyayo orte. Taley û weşeyê civatî pîya cûyayê û kultureke newe vejyayo orte. Dîroka kurdan de vejyayê kurtureke wina raya sifteyino ke vejyayo û nêy serran de bîyo. Heme weşeyê kurdan vejyayê meydanî.
Kurdîy bi ney senteza kan û newe kultureke newe viraştêy û têkoşîna xo zî rengîn kerdêy û gedeyê kurdan yên ke yenê ra zî sentezeke teşekerdişo newe vera danêy. Ney mijarî de dîroka PKKî mohra xo dayo civata kurdî ro. Rûpelêy dîrokî de tu ray hintayê bandor nîyamo viraştiş. Hela no 40 serrêy peynî de bedelêy ke ameyêdayiş deneşê bedilyayiş û bi biryara şarî yo…
Vaşûrî bi şantaj xapînenêy
Her dem bi qirkerdişî nêmanêy taktîk û pergala ke kurdan ser de şopnenê zî newe kenêy û herîşêy xo organîze kenêy la hewna zî nêşikyayê ke ma têk biberê. Hewna zî statûya Rojhilatî ser de peyameke de pêjûbînan nêkerdêy… Çîyê ke eyseno est o, o zî raşteya Kurdistanê Vaşûrî yo la no zî kokî ra bedilnayişê polîtîka înkar û îmhayî ra delalet nêkeno. Hêzêy mîyannetewî tîya bi santaj û tewrêy bînan polîtîkayê xo wazeno bidomnêy… Bi ney hawayî zî tikey kurdîy wazenêy ke polîtîka qirkerdişê kurdan mohr kenêy û wazenêy ke biser bikûrêy û ey hesaban pey de yê…
Haw PKK dijî nêy polîtîkayan 40 serrey ke têkoşîn dana û şer kena. Zaf mijaran de sekewtişêy girdan giroto destê xo. Bedilyayişê sîyasî, civatî û kultirî de bedilyayişêy muazam vetê orteyî… La hewna zî hêzêy teberî polîtîkay xo ra dest vera nêdayo. Hewna zî wazenêy ke qirkerdişêy bi her hawayî kurdan ser de bikerê… Weş yeno zanayiş ke bi çi hawayî raşteya PKKî wazenê berteraf bikerê û red bikerê ra têkoşînî miyan de yê… Bedilyayişê ke kurdan miyan de esto nêvînayişî ra yenêy… No tewr tenê PKKî ra nîyo şarê kurdî zî nêvînayiş zî yo… No şaşîyeke zaf xelet o. Wazenêy ke bidê mojnayiş kez ey, ‘PKK dijminê şarê kurd o’ bidê mojnayişî…
Cayeke bîn yê dinyayî de têkoşîneke wina bibîyayê, do zaf alaqeyeke gird bivînaynê. La herêmî de do şaran esas nêgenêy, yê esas genêy netewdeletbîyiş o. Ney semedî ra yo ke têkoşîna kurdan nêvînayişî ra yenêy.
Arşîvan de raştey rakuweno
Tirkîya, Îran, Iraq û Sûrîye hewna zî têkoşîna kurdan ser de red û îmhayî ferz vînenêy û dewam kenêy. Yeno zanayiş ke şerê xoser yê PKKî û şarê kurdî ser de esto. Heme derfetêy xo serferber kenêy ke hêza kurdan teberî de meyro şinasyayiş û kurdîy wa bi ser mekerûrê ra têkoşîneke gird û hevparî mîyan de yê… Bi teybet polîtîka Tirkîyayî û yên bînan no hawayo. Ney ra yo ke roşnvîr û nuştoxêy tirkan zêd xo nêdanê raşteya kurdan ser. Çimkî dewleta tirk înan aforoz keno ra êy zî nêewtenê raşteya qilasorêy kurdan arşîvan ra têbidê û cigeyrayiş bikerê. Eke raştey bivejyo meydan do heme kesîy şaş û maş bimanêy…
Bi tengayey ewnayîşê yew polî ra rasteya komelî û dîrokî, şaş a. Bi ewnayîşê no pola tengayî çîyrê şaş a û giraneya sonûcî çî ya, ma nîyan ra behs nêkenê. Labelê kurdan mîyanî de tebaqaya core ra ewnîyayiş senî yo se PKK zî eynî tewrî ey wenîyon ney tabaeyî. La sebeno wa bibo kurdan edebîyat û kulturê xo ser de zaf çîy bedilnay û zaf serkewtişîy girotê destê xo do bigerê zî. Rixney PKK ser de yê negatîfîy zaf êy…
Tebaxay çorin yê kurdan miyande rayna teberî ra paştî genêy û bi ney hawayî zî kenêy ke polîtîkaya înkar û îmhayî ma kurdan ser de bikerêy. La Şoreşa Rojawanîy ney hemeyan pûçvetişî ra qîm keno… Zatî raşteya Rojawayî ra yo ke ‘Şoreşa Rojawan çîno’ vanêy. No zî bi ma dano famkerdiş ke ruhê serdestan zî Rojawanî ra tersayo…
Edebîyatî de cayê PKKî
Raşteyeke esto o zî heme çîy nuştişî ra ravêreno dîrokî yo. Yanê bi cigeyrayişêy ke do berêkerdiş gere bi edebîyatkî bêrê nuştiş. Lazimo ke têkoşîna edebîyatî gird bibo. Encax raşteya civatî bi edebîyatî reseno gedey ma…
Têkoşîna PKKî her roj yew destan û çîrok o. 40 serrêy ke têkoşîn dayîyeno. Zengîyeke hinî esto ke merdim şikyeno hîn zî zengîn bikero. Eke ney ser de cigeyrayiş bibo se do edebîyatî de teqîneke gird bibo. No hawa cigeyrayişîy do esasê tekoşînî newera bivirazêy. Raşteya weşeya kurdan do bivejo meydan… Do maney newe bêrê barkerdiş û çîyê newe bivejyê meydanî û têkoşîna demokrasî do hîna zî avera bişêro…
Vejyayişê Apogerey ra heta ney gamî kurdîy xo birêxistin kerdêy û resayê ewroyî. Her dim têkoşînî mîyan de cuyayê û xo bi rêxistin kerdêy… Kurdewareya ewroyî zî bi ney hawayî vejyayo…
Edebîyata PKK bi qîmet o
Roja ma de huner û edebîyatêy dinyayî de estêy kerdêy bin banê kapîtalîsteyî û girotiş û dayişî ra nêxelisnayê. Raşteyî de zî kultur û nimiteyê şaran o. No nîno rotiş.
No zî îmha û înkarî ra xizmet o. Yanê lazimo ke edebîyat çîyê tûmî bido mojnayiş eke çîyê tûm nê perçe perçeyî mojneno se qîmetê ey zaf çîno. Lazimo ke civatî heme bigo dest… Şarê kurd serrêy peynîy de qîmetêy zaf weş vetêy orteyî û weşeya xo ardê meydanî. Himakî resayê asta nirxê kurdê herî weşî bivejê. Kurdîy xo sernewera viraştêy. Bedelêy zaf giran dayê û resayê ewroyî. Eke no çîyî bişikyê biberê rûpelêy dîrokî, edebîyatî û hunerî se ey demî de do hewna zî zaf weş bikerê.
Eke kurdîy ney mijarî weş bikerê ser do tenê tirkan ra nê, şarêy Rojhilatê Mîyanînî de bibêy amîneke weş. Do paştîya ci meyro erdî û rayîra azadî û demokratîkbîyişî de zaf rayîr bibo.
Ferqa kurdî verên û ney gamî
Hewna kişta PKKî ya vetişê qîmet û kultirê neweyî ser de cigeyrayişîy nîyameyê viraştiş. Xonewkerdiş edebîya û hunerî ser de zî bîyo. Serrêy 1970 de kurd û Kurdistan çiçî cuyayê? Ciwanîy çiçî fikiryayê? Amayişê xo serde çi planêy înan bîy? Cenî, îxtîyarîy çiçî fikiryay? Nêy çîy vizêrî ra heta ewro senî teşe girotîy? Çiçî bi û senî bedilyay? Cuyayişê verî û nika senî yo? Ewnîyayişê kurdê verî û nikayî de ferqa ewnîyayişê dinyayî çiçî yo? Cıvata vizêrî çicayê sîyasetî de bi? Ewro çicayo û senî ewnîyono dinyayî? Civata kurdî de têkileya malbatêy vizêrî û ney gamî de çiçî bedilyay? Cîraney, dewijey, embazey û tewrêy bîn yê têkiley senî bedilyay? Nêy hemeyan bandoreke senî cenîya û comêrdan ser de viraştîy? Îxtîyaran ser de tesîra kan û newe çîçî bîy? Nêy çîya ser de cigeyrayiş û ewnîyayişan şirovekediş û nuştiş zaf muhîm êy. Encax şerê germin yê ke domyeno de nînan ser de vindertiş na gam bi gan vindertiş nêbîyo.
Kapîtalîstan waştê kurdan çin bikerêy
Semedê ke nêy çîy nîyameyê viraştiş ra yew kurdîy dinyayî ra bi temamî anêbîyê yo la se serra ke ravêrayî de biryarêy ke kurdan ser de ameyêdayiş û vetêy, cuyayişê ke dayê kurdan nêverdayo ke nînan ser de serê xo bidejnê. Nuştoxeke ewropayiş semedê kurdan vano; ‘kurdêy bê pawitox’ no qise veng nîyo. Polîtîka înkar û qirkerdişî hewna z îma ser de virazenêy. Çimê heme kesan qirkedişê kurdan ra giroteyê û vengê xo nêvejenêy. Sekî hemey wazenêy ke kurdîy qir bibêy…
Kurdan kerdêy çar lete. Her yew leteyî de polîtîka asîmile û qirkerdişî domyeno. Tikey kurdêy ke vanê ma kurdêy zî eynî polîtîkayî şopnayê… Kurdistana vaşûrî de no polîtîka hewna zaf o… Şerê serdin yê dinyayî Kurdistanî de zî şopîyeno… Sankî pergal pêjûbînan de par kerdo û peyam viraştê ke kurdan biqedînêy…
Hetê bînî ra bêvengeya kesêy nêy qirkerdişê kurdan vînenenê zî zey ke înan zî peyamî mohr kerdo yo û bêveng manenêy. Belîyo ke dijî kurdan pergal eynî karî keno. Ma semedê ke mijar weş bêro famkerdiş mexbûrî ney ser de tikey vindertîy.
MUSTAFA KARASU