Rojava'da, 1 Haziran'da genel seçimler yapılacak. Rojava halkı tarihinde ilk kez kendi temsilcilerini Suriye rejiminin tehdidi altında olmadan özgürce seçecek. Böyle tarihi bir öneme sahip seçimlerden önce Norveç'in başkenti Oslo'da Rojavalı Kürt partileri, Norveç ve İngiltere Dışişleri Bakanlığı temsilcileriyle gün boyu süren bir görüşme gerçekleştirdi. 19 Mart tarihli bu toplantıyı önemli kılan başka bir noktaysa PYD ve El Parti'nin kendi aralarındaki sorunları da konuşmuş olmaları.
Etraf sivil polis kaynıyor
Rojavalı parti temsilcilerinin kaldığı Oslo'daki Hotel Bristol çevresinde ve otele çıkan yollarda sivil polisler fark edilecek kadar çok. Özellikle PYD Eşbaşkanı Salih Muslim'in güvenliği için ciddi önlemler alınmış. Muslim'in kaldığı odanın önünde iki sivil polis 24 saat nöbet tutuyor. Öyle ki, röportajları yaptıktan sonra otelden çıkarken Norveçli sivil polisler hangi gazeteden olduğumu sorduktan sonra "haberi misafirlerimiz gittikten sonra yayımlarsanız güvenlikleri için daha iyi olur" dediler. Belli ki Norveç Emniyeti, güvenlik önlemlerini sıkı tutuyor. Rojavalı parti temsilcileri otelin dinlenme salonunda farklı masalarda oturmuş sohbet ediyorlar. Salondaki diğer masalarda oturanların hemen hepsi Norveçli ve turist. Otel sakinleri yanı başlarındaki masalarda oturan Kürt siyasi parti temsilcilerinin her gün onlarca insanın öldüğü bir ülkeden geldiklerinden habersizler.
Rojava heyetinde kimler vardı?
PYD Eşbaşkanı Salih Muslim ve Rojava Halk Meclisi Eşbaşkanı. Sînem Mihemed salonda yoklar. Daha sonra ikisi de röportaj için geldiler. Salonda bulunan diğer parti temsilcileriyse; El Parti Genel Başkan Yardımcısı Mihemed Xelil, Cizre Kantonu Dışişleri Bakanı aynı zamanda Kürt Demokrat Sol Parti Genel Sekreteri olan Salih Gedo, Suriye Kürtleri Demokrat Partisi Genel Sekreteri Nisreddin Îbrahîm, Kürt Sol Partisi Genel Sekreteri Mihemed Musa ve Rojava Kantonları'nın Kürdistan Bölgesel Hükümeti Temsilcisi Hoşeng Derviş.
Davet Norveç ve İngiltere'den
İlk olarak Cizre Kantonu Dışişleri Bakanı Salih Gedo'yla konuştum. Salih Gedo, 70 yaşlarında deneyimli bir siyasetçi. Gedo'ya toplantıda Kürt siyasi partilerinin dışında kimlerin olduğunu ve hangi konuların görüşüldüğünü sordum. Toplantıya, Norveç ve İngiltere Dışişleri Bakanlığı'ndan temsilciler de katılmış. Zaten bu görüşmeler her iki devletin resmi daveti üzerine gerçekleşmiş. Yukarıda saydığım partilerin dışındaki partilere de davetiye gönderilmemiş.
Avrupa'nın yakın ilgisi
"Avrupalı devletler Rojava Kürtler’ini tanımak istiyorlar. Rojava’daki son gelişmeleri birebir siyasi temsilcilerden dinlemek istiyorlar" diyor Salih Gedo. Kantonların son durumunu, sınır kapılarının ticari ilişkilere kapalı olmasından dolayı yaşadıkları sıkıntıları anlatmış Gedo. Ayrıca Rojava’daki kanton yönetimlerinin tüm partilere açık olduğunu ve sadece Kürtlerin değil Araplar'ın Süryaniler'in Aleviler'in Rojavalı herkesin temsilcilerinin olduğunu söylemiş. Kanton yönetimlerinde yer almayan partilerin de özerklik sistemine katılması için çalıştıklarını belirtmiş.
Yakında Rusya ziyareti var
Cizre Kantonu Dışişleri Bakanlığı, Salih Gedo'nun da içinde olduğu bir heyetle önümüzdeki haftalarda Rusya’ya gidecek. Rusya’da Dışişleri Bakanlığı temsilcileri ve bazı sivil toplum örgütleriyle görüşecekler.
Cizre'de petrol üretimi yok
Salih Gedo'ya Cizre Bölgesi’ndeki petrol yataklarının son durumunu da sordum. Cizre Bölgesi’ndeki tüm petrol yataklarının kontrolü Kürtlerin ellerinde ama şuan için üretim yapılmıyor. Üretimin tekrar başlaması için çalışmalar var. Deneyimli siyasetçi, kısa zamanda sonuca varmak için ellerinden geleni yaptıklarını söylüyor.
Barzani'nin temsilcisi de oradaydı
Salih Gedo’dan sonra, El Parti adına toplantıya katılan partinin genel başkan yardımcılarından Mihemed Xelil'in yanına gittim. Xelil, Mesud Barzani'nin Rojava’daki temsilcilerinden birisi diyebiliriz. Bunu kendisi de inkar etmiyor. PYD'yle aralarındaki sorunları sorduğumda "Bu konuda Öcalan ve Barzani'nin rolü önemli" diyor.
PYD'yle El Parti'nin ortak noktaları
Xelil'e "PYD'yle hiç mi ortak bir noktanız yok" diye soruyorum. "Var tabi ki! Kürt meselesinin Suriye sınırları içerisinde çözülmesi gerektiği ve Rojava'ya en uygun yönetim biçiminin federasyon sistemi olduğu konusunda hemfikiriz" cevabını veriyor ve şöyle devam ediyor: "YPG’nin şehidi bizim de şehidimizdir, Qamişlo'daki intihar saldırısında şehit olanlar bizim de şehitlerimizdir." Ayrıca Salih Muslim'le "Suriye rejiminin ilk başlarda Kürtler arasında çatışma çıkarmaya çalıştığını bunu başaramayınca şimdi de Kürt-Arap savaşı çıkarmaya çalıştığı" konusunda hemfikir olduklarını vurguluyor.
Kararı halk verecek
El Parti, Rojava'da tüm kritik noktaların başına ne PYD'den ne de kendilerinden birilerinin geçmesini istiyor. Xelil'e göre, iki taraftan da olmayan bağımsız kişiler bu noktaların başına geçmeli. Buna karşılık PYD'yse iki ay sonra bölgede seçimlerin yapılacağını, buna halkın karar vereceğini söylüyor.
El Parti seçime katılacak mı?
"El Parti seçime katılacak mı" diye soruyorum, Mihemed Xelil "Parti olarak seçimlere katılıp katılmama konusunda şu an bir yorum yapamam, partim adına o kararı veremem" diyor. Mihemed Xelil’in yorumlarından anladığım kadarıyla El Parti seçimler konusunda PYD kadar rahat değil. O nedenle bu konuyu seçimlerin dışında bir yöntemle çözmek istiyor. "Ya Öcalan ve Barzani ya da Kandil-Hewlêr-Süleymaniye çözmeli" diyor.
Arap ve Süryaniler’den destek
Salih Muslim gün boyu süren toplantılardan sonra odasına çıkmıştı, röportaj için salona geldiğinde etraftaki sivil polisler de hareketlenmeye başladı. Rojava’nın Avrupalılar tarafından merak ediliyor olmasının Kürtler’in Rojava’daki başarılarıyla doğrudan ilgisi var.
Muslim görüşmeleri anlattı
Salih Muslim, Oslo’daki bu görüşmeleri olumlu ve faydalı buluyor. "Avrupalılar, Rojava’daki gelişmeleri merak ediyorlar. Biz de onlara anlatıyoruz" diyor. "Bu görüşmeler hem Kürt partilerinin biraraya gelip sorunlarını tartışabiliyor olması açısından olumlu hem de Avrupalı devletlerin Rojava’yla ilişkilerini böylece geliştirebileceği için olumlu" diyerek de bu görüşmeleri önemsiyor.
YPG'ye destek artıyor
Muslim, son zamanlarda bazı Arap ve Süryani grupların Kürtlerle birlikte hareket etmeye başladığını söylüyor. Salih Gedo da bazı Arap ve Süryani grupların ilk başlarda Kürtler’e ön yargıyla baktıklarını ama zamanla gerçekleri gördüklerini ve Kürtler’le birlikte hareket etme kararı aldıklarını dile getirmişti. Muslim, Kobani’ye yönelik yapılan IŞİD saldırılarında Özgür Suriye Ordusu'nun da YPG’ye destek verdiğini söylüyor. Muslim bu konuyla ilgili ANF’ye açıklama yapmıştı. Bir hafta içinde 100'e yakın çete mensubunun öldürüldüğünü, cenazelerin bir kısmının ellerinde, geri kalanınınsa çeteler tarafından toplandığını söylemişti.
İç savaş kısa sürede bitmez
Salih Muslim'e son olarak Suriye’de iç savaş bittikten sonra Beşar Esad'ın Rojava'ya yönelik bir saldırısı olabilme ihtimalini soruyorum. Yanıt olarak "Suriye'deki iç savaş kısa sürede bitecek gibi görünmüyor. Savaştan sonra kimsenin takati kalmaz. Şimdi zaten bu çeteleri üzerimize salıyorlar; ama kaybediyorlar. Biz kaybetmeyeceğiz, kazanacağız" diyor.
Avrupa Kürtlerin gücünü görüyor
PYD ile görüşen Norveçli ve İngiliz temsilciler şuan için bu toplantılarda isimlerinin anılmasını istemiyor. O nedenle görüşmelere basına kapalı olan yerlerden girip çıktılar.
Sonuç olarak bu toplantılar şunu gösteriyor ki, Avrupalı devletler Kürtler'in Suriye'deki gücünü kabul ediyor ve daha iyi tanımak, anlamak istiyor.
Rojava'nın desteğe ihtiyacı var
Yine bu tür vesilelerle bir araya gelen Kürt partileri arasında da diyalog gelişiyor. Örneğin, yemek molalarında parti temsilcileri aynı masa etrafında oturuyorlar. Salih Gedo’nun suyu bitince, Muslim suyu uzatıyor. Muslim'in ekmeği bitince, Xelil ekmek uzatıyor. Bu tür ayrıntılar küçük ama önemlidir. Her üç siyasi temsilcinin de üzerinde durduğu bir başka nokta da şuydu: Rojavalı Kürtler tarih boyunca Kürdistan'nın tüm parçalarına her anlamda destek olmuşlardı. Bugün, Rojava’nın desteğe ihtiyacı var. Avrupalı Kürtler başta olmak üzere tüm Kürdistanlılar’ın Rojava için seferber olmaları gerektiği talepleri var.
BARAN ADIYAMAN/OSLO