Şarê Kurd bi serhûmara xo, şaro tewir zaf yê bêdewletan ra yo. Di dinya de belkî tu şarêke bi qasê şarê Kurdî têkoşînê azadîye û di no oxir de bedêlêy girdîy nêdayê.
Şeranê Cîhanî yê 1. û 2. de xeylê fersendîy vecîyayî orte. Rojhelato Mîyanên û dinya de xeylê şaran azadîya xo bi dest viste. La kurdîy nêşikay nê fersendan ra feyde bivînê. Sebebo tewir pîl yê bisernêkewtişê şarê Kurdî, bi ferasetê eşîratî pêhetnêameyÎş, yewîtîya xo pêknêardiş û îxaneto mîyanxoyî bi. Şarê kurd ke şaro tewir kehen û qedîm yê na cografyaye bi, di mîyanê çar dewletan de ame parçe kerdene.
Badê têkşîyîşê Sosyalîzmê Reelî ra, seba newe ra barrekerdiş û dîzaynkerdişê dinya, gamê şerrê 3. yê Cîhanî, ameyî eştiş. Şer Rojhelato Mîyanên, Kendawe ra ame destpêkerdiş.
Hem têkoşînê Têgêrayîşê Azadîya Şarê Kurdî ya Vakûrî ke 35 serrî yo bi awayêko serkewte dewam keno û hem zî di çarçoveya şerê Cîhanî yê 3. de newe ra dîzaynkerdişê Rojhelatê Mîyanênî, seba şarê Kurdî fersendê neweyî vetîy orte. 4ê Temmûza 1992î de Başûrê Kurdistanî de, bi nameyê Kurdistano Federal yê Îraqî, nîmdewletêke amî awankerdiş. Na rayirverîya Herêma Kurdistanî nizdê 25 serran o ke wayîrê hikumat û meclîsêke ya.
Di nêy 25 serran de Hikumatê Herêma Kurdistanî, seba şarê kurdî şikayêne xeylê çîyan bikero. La çi heyf ke bi feraset û menfîetanê malbatî nê di wareyê civatî, nê sîyasî, nê leşkerî û nê zî aborî de tu averşîyişêke pêk nîyard. Verva heme dewlemendîyanê sererd û binerdî, wareyê hilberîne de gamêke nêeşte û zê “mexrîbîyêko mal bivîno” kewtî mîyanê îsrafêkê ecêbî. Di wareyê demokratîkbîyîşî û pêkardişê yewîtîya netewî de tu xebatêke nîyamî kerdene.
Serokê herême Birêz Barzanî, dostanîya tewir pîle bi Tirkîya reyde rona. Bi vatişanê dewleta tirke verva Têgêrayîşê Azadîye kewt mîyanê şerê birakiştoxîye. Di nêy 25 serran de PDK û YNK, di mîyanê xo de zî yewîtîyêke pêk nîyarde û rixmê heme hetkarîya mîyannetewî nêşikay hêzêka yewbîyî ya leşkerî zî awan bikerê.
Barzanî bêke yewîtî û menfîetanê neteweyî bifikirîyo, bi dişmeno tewir pîl yê şarê Kurdî, dewleta Tirke dir, kewt mîyanê tekilîyanê tewir qilêrinan yê sîyasî û aborîyan. Kurdistan hem hetê aborî û hem zî hetê eskerî ra kerd cayê pîngolanê dewleta Tirke. Pereyê Şarê Kurdî kerdî sermîyanê xo yo arizî û Tirkîya de şîrketîy akerdîy.
Meclîso ke îradeyê şarê Başûrî temsîl keno pada û seba îqtîdarê xo, demokrasî binling kerd. 2 serrîy ra zêde yo ke bi awayêko nêmeşrû serokdewletîye keno û nêeftareno şêro weçînayîş.
Di hêrişanê DAIŞî de, bi bazarê qilêrinan yê Tirkîya, Siûdî û Qatarî reyde Şarê Şengalî bêke pêşmergey fişekêke biteqnê, teslîmê hovanê DAIŞî kerd. 5 hezarî cînî û domanê Şengalî ameyî qetilkerdiş, bi hezaran ameyî rotiş û bi des hezaran koçber bîyî.
Verva Şoreşê Rojawanî bi Erdoganî reyde neyartîya şarê Kurdî kerde û tewrê ambargoya ro ser Rojawanî bi. Di referandûmê Serokdewletîya Erdoganî de verva heme qetlîamanê ro ser kurdan yê Vakurî bêveng mend û propogandaya Erdoganî de ca girewt.
Verva heme hewldananê Yewîtîya Netewî bi asteng û tewrê Şêwrê Neteweyî ke Silêmanîye û cayanê bînan de pêk ameyî nêbi.
Tewr peynî zî verva heme heşyarîyanê hereket û partîyanê Kurdan û hêzê mîyannetewîyan, seba domnayîşê îqtîdarê xo paştîye bi Erdoganî girê da û referandûmêko bêmana eşt orte.
Barzanî yo ke qaşo Kurdistano Azad îlan kerdê, seba xirsê xo yê îqtîdarî û menfîetanê malbatî, nîmeyê axa ke bi gunîya şarê kurdî ameya awdayîş, di şewêke de bêke fişekêke biteqno teslîmê çeteyanê Haşdî Şabî kerde.
Gelo naye ra wet, îxanet senî beno. Barzanî û malbata xo êdî bîyê qilûzê paştîya şarê Kurdî. Gere no îxanet bi tu awayî nêro efûkerdiş û gere şarê Başûrî û heme şarê Kurd, gamêke raver nêy qilûzî paştîya xo ra bierzo û yewîtîya netewî pêk bîyaro.