Nuştox Daghan vat ke ganî Qirkerdişê 10’ê Citmenge bêro roşnkerde, eke roşn bibo sey çila do ameyoxê welatê zî roşn biko, o seba Qirkerdişê 10’ê Citmenge dokumanêk bibo, no ser nê di kitabî nuşto.

LÊL AMED / AMED

Kadîr Daghan eslê xo semsurij o la demêko derg o Enqere de cuyeno. Qirkerdişê 10’ê Citmenge zaf tesîrê ci kerdo. Qirkerdişê 10’ê Citmenge nîro vîrkerdiş ser o di kitabê nuşto nameyê nê kitaban Cuyayê Zelalî û Qirayişê Bê Nasnameyî yê. Nuştox Kadîr Daghan prosesêkî yeno cuyayiş û kitabanê xo ser o qise kerd.

Nuştox Kadîr Daghan vat ke sifte bivajo, ez nuştox nîya, ez tena qîrena û wina vat: “Qîrayişê ziwanê dayîka min a qedexe kena, qirayişê welatê min de domanî ke azad pîl nebenî kena. Çi heyfo ke welatê ma de Kurdî nêeşkenî bi ziwanê dayîka xo hewn bibînê. Di kitab nuşta la ez zî nêzana qey nê kitaban nuşta, çimkî fikrê min ê winayin çinê bî. Heme qirkerdişê dijî merdimîye yê, dej ê. Yew welat de bi qedexe û çinhesibnayişî pîlbîyayiş encax merdim cuye biko fam kena. Cografê min de çi heyfo ke nêeşkenî bivajê dayê to ra zaf hes kena, her kes baw û bawkalanê xo ra astenek goşdarê kerdinê la ma her tim dejêkî antî goşdarnayî. Ma nêeşkeyayî nameyê xo bironî, ma bi ziwanê xo vengê yewbînan nêeşkîyayî bidê.”

Dayîkanê Roboskî û Pirsûsê nuştê

Nuştox Daghan aşkera kerd ke vateyê kitabê Cuyayê Zelalî û Qirayişê Bê Nasnameyî estî, werekna nêbîynî û wina dewam kerd: “Westayê resmxezkarê Tabloya Guhernikayî ra persenî, ti na tablo qey xêz kerd, o zî generalê faşîstî ra vano ke min xêz nêkerd, şima bi kerdişanê xo xêz kerdê. Kitabê Cuyayê Zelal û Qirayişê Bê Nasnameyî min nênuşt, ma nuştî. Dayika pirsûsij, qirkerdişê de dayîkê ke domanê xo vînî kerdî ra vatişî, werekna domanê ma bimraynê, şima meyman bîyê, qîrayişê dayîkan nuşt. Qirkerdişê Roboskîyî de lejkerî ke domanê înan qetil kerdê, demo ke qeza kerdê sifte dayîkê Roboskîyî destê xo ra resmê domanê xo veradayî û şîyê vatî şima zî domanê ma yê, dayîkê ke no vatiş ardî ziwan nê kitabê nuştê. Ma no welat de aştî, aramî û ameyoxê bi kêfweş wazenê, êdî bes o, ma do mîyanê aştî de biciwî. Kesî ke seba aştî bedel dayî, nuştê nê kitabî.”

Nameyê heme Kurdî bi pîroz ê

Daghan pare kerd ke taybetî nameyê kitabê Cuyayê Zelalî ronayo, çimkî nameyê Zelal nameyêko bi arizî yo û wina dewam kerd: “Cograyayê min de heme nameyê arizî yê. Verê asîmîkerdiş û tedayê dînî cograyayê min de heme nameyê xoza ra ameyî misal Gulik, Berîvan, Zelal. Zelal yeno vateyî şîtê ke singa dayîka ra şono fekî domanî yo. Zelal yeno vateyê roşnayê tincî ke demo ke reseno vaşî ra rengek vejîyeno yo. Zelal yeno vateyê huyayişê dayîke yê demo ke domanê xo vînena yo. Heme qirkerdişê wehşetî yê. Qirkerdişê 10’ê Citmenge qirkerdişê bînî ra cîya yo, çimkî 10ê Citmenge de hêzê tarîyî, bi aşkera xo nîşan dayê û bi aşkera qirkerdiş kerdê. 10’ê Citmenge de qirkerdişêko bi wehşet ame cuyayiş, çi heyfo ke kes kesî ke cuya xo dayî de elaqadar nêbîyê, rayedarî yewbînan sûcdar kerdê. Ma peynîya 10’ê Citmenge newe newe têgehan musayî, misal rêxistinê kokteylî.”

Qirkerdişê 10’ê Citmenge mîlatêk bî

Daghan tewro peynîya vat ke peynîya qirkerdişê çik sey verin nêbî, bi hezaran domanî ra tecawiz ame kerdiş la çi heyfo ke rayedarî bi aşkera vatî ke yew ray de çik nêbeno, Dinya de yew cayî de nêameyo vatişî ke yew rayde çik nêbeno, qirkerdişî nê vejyayê werta yî.

Qîrayişê xo arda ziwan

Daghan wina qedîna: “Dinya de mergî ra rêz yeno nîşandayiş, hetta goreyê Îslamîyetî kesêko merino aîdê Homayî yo. No ser peynîya mergî de qiseyê nêbaş nîno kerdiş. Maçêk de seba vîrardişê Qirkerdişê 10’ê Citmenge rêzgirewtişêk ame viraştiş la bajerêko bi dîndarîya xo vejîyeno wer kesî ke rêz girewtî ra nengu çinayî û heqeret kerdê. Exlaq têk şîyo, no ser êdî bê exlaqî û sewbî kerdişê lêminî sey çikî basît yenî dîyîş. Peynîya 10’ê Citmenge ez nêeşkena persê ti senîn î ra bi rehet verpers bida, çimkî ez peynîya Qirkerdişê 10’ê Citmenge qet rewşa min weş nîyo. Armancê nika ra pey vîrnêkerdiş û vîrnêdayişê 10’ê Citmenge serî yo, çimkî nasname û ziwanê min qedexe yo. Goreyê min ganî Qirkerdişê 10’ê Citmenge bêro roşnkerde, eke roşn bibo sey çila do ameyoxê welatê ma zî roşn biko, min peynîya Qirkerdişê 10’ê Citmenge vindert eceba çik bêrî nuştiş la nêameyî nuştiş. Ganî seba Qirkerdişê 10’ê Citmenge dokumanêk bimanaynî, no ser nê di kitabî ez nuşta. Bi nê kitaban vera qirkerdişan qîrayişê xo arda ziwan.”