Cihan Çelik'in KOM müzikten yayınlanan "Pag" adlı albümü sevenleriyle buluştu. Qoçgirî bölgesinden derlediği eserleri seslendiren Çelik, bu anlamıyla bir çok ilke imza atıyor. Canlı performas olarak kayda alınan albümde yer alan şarkılar, Qoçgirî'nin tarihi, kültürel, sosyal ve siyasal yaşamını dile getiriyor. 'Şîn /Ağıt' denilen anonim ezgilerden oluşan albüm, Qoçgirî'de yaşanan acıları anlatıyor. Ağıtların gerçek yaşamdan kesitlere yer verdiğini vurgalayan Çelik, Qoçgirî'nin diğer Kürt-Kızılbaş müziğinden farkının ise çok sayıda ağıdın bulunması ve farklı duygu hallerini anlatan bir çok ezgiye de sirayet etmesi olarak ifade ediyor. Çelik, albümün Kürt halkının yıllardır verdiği özgürlük mücadelesinin bölgesel bir yansıması olarak gördüğüne değiniyor.
Asimilasyon deyişlerimize yansıdı
Albümün dikkat çekici yanlarından biri Kürtçe deyişe yer veriyor olması. "Keko Bira" adlı Kürtçe deyişin 'Kürtçe deyiş olmaz' diyenlere önemli bir cevap olduğunun altını çizen Çelik, bugün çok fazla Kürtçe deyiş olmamasının sebebini ise Kemalizmin tekleştirme ve asimilasyon politikalarına bağlıyor. Çelik, önceki albümünde de "Em Kulî însan", "Li ervay alemê", "Destana Muhamedî Henifî" adlı ezgileri derleyerek Kürt-Kızılbaş geleneğinde önemli bir yere sahip olan şarkıları okuduğunu söylüyor. "Büyük ozanlarımız baskı altında tutulmuş ve Türkçe deyiş yazmaya yönlendirmiş ya da mecbur edilmiştir" diyen Çelik, bu tezini ise Davut Sulari, Aşık Daimi, Hüdai, Ali Ekber Çiçek gibi ozanların Kürt olmasına rağmen kendi dillerinde çok az esere yer verdiklerini belirterek doğruluyor.
Qoçgirî'nin tavrı
Qoçgirî'de temburun yaygın bir şekilde kullanıldığını, albümde kendisinin de bu enstrümana yer vererek bölgenin tavrını kendine has özelikleriyle yansıtmak istediğini kaydeden Çelik, albümde ağırlıklı olarak yer bulan Tembur ile ilgili şunları söylüyor: "Tembûr, Alevi toplumunda Cem û Civat'larda Seyîdlerin, Pîrlerin çaldığı kutsal bir enstrümandır. İran'da Ehl-i Haq'lardan tutunda coğrafyamıza kadar yaygın olarak çalınan bir enstrüman. İnançlarına Rê/Yol diyen kendilerini tarif ederken 'Em Kurmancinê' diyen Kızılbaş Kürtler beyitlerini, deyişlerini bu kutsal sazla dile getirmişlerdir. Bizde bu geleneği sürdürme gayreti içindeyiz."
Qoçgirî Direnişi de albümde
Albümde yer alan iki ağıtta da Qoçgirî direnişini anlattığını söyleyen Çelik, Qoçgirî'de yaşanan büyük acıların yarattığı travmaları ağıtların dile getirdiğini ifade etti. 'Sebir Bira' ağıdında Topal Osman ve çetesinin Qoçgirî direnişinde halka yaptıklarının anlatıldığını vurgulayan Çelik, "Topal Osman çetesi Zara Kürtkılavuz köyüne doğru ilerlerken Kürt Fedailer mağaraya sığınırlar. Sebir da fedailerin içindedir. Topal Osman çetesi mağarayı bulur ve ateşe verir. Kürt fedailerden bir bölümü dumandan ölür, bir bölümü de çatışmada öldürülür. Sebir'ın kızkardeşi bu ağıdı yakar. Pepug misali bu ağıt söylenir Qoçgîrî'de."
Çelik, "Otuz" ağıdında da Qoçgirî ve Dêrsim isyanına katılan ve savaşan Otuz İsmail adlı halk eşkiyasının anlatıldığını belirtiyor. Ağıtta diğer çete üyeleri tarafından devlete teslim edilmek üzere tuzağa düşürülerek öldürülen Otuz İsmail'i yine kızkardeşinin anlattıklarıyla dinleyeceğimizi kaydediyor.
Bu kadar acı, trajedi ve ihaneti yaşayan bir halkın neşeli şarkılar da üretebildiğini ancak acıların ifadesini bu şarkılarda bile gözlendiğini sözlerine ekleyen Çelik, "Tarihten bugüne bu coğrafya o kadar acıya şahit olmuştur ki birçok hicivli ezgi ağıt havasıyla okunur" diyor.
Kızılbaşlar geçmişi koruyor
Alevi-Kızılbaş inancı ile Zerdüşti gelenek arasında benzerliklerin albümde de görülebileceğini söyleyen Çelik, "Pepo Keko" şarkısı öncesinde okunan duanın bunun çok güzel bir göstergesi olduğuna değiniyor. Duada okunan "Ya sûwarê peşiya ro welatê (Ey güneş ülkesinin süvarisi) / Ya Xizirê ser kelek û gemiyan, xwedanê bêkes û bê xwediyan (Ey gemilerin kayıkların koruyucusu Hızır ,sahipsizlerin sahibi kimsesizlerin kimsesi) / Ya melekên serê sibê (Ey sabahın seherin melekleri) / Ya heq ya Êlî ya Pîr (Ya Hak ya Êlî ya Pîr)" sözlerine dikkat çeken Çelik, "Kürt halkının geçmişten getirdiği inançların büyük bölümünü Alevi Kürtler korumaktadır" diyor.
ÖNDER ELALDI