Red:Tarihsel bir süreçle yüzleşme

• Kobanê’de DAİŞ’e karşı savaşırken şehit düşen Suphi Nejat Ağırnaslı (Paramaz Kızılbaş) ve SYKP kurucularından Mustafa Kahya’ya adanan Red Belgeselinin yönetmeni Kadir Akın, “Sosyalistler Türkiye’de mücadelenin TKP ile başladığını anlattılar. Ben de öyle sanıyordum, ancak bunun öncesi de var. Bu belgeselde bilinçli olarak unutulan tarihsel süreci işlemeye çalıştım” dedi.

SERDA DEMİR/ALMELO 

Hollanda’nın Almelo şehrinde uzun yıllar çalışmalar yürüten Yerevan Vakfı Red belgeselini gösterime sundu. Belgeselin ardından HDP milletvekili Garo Paylan, yazar Hayko Bağdat ve belgesel yönetmeni Kadir Akın’ın konuşmacı olarak katıldığı bir sohbet gerçekleştirildi. 

Etkinlik Kadir Akın’ın açılış konuşmasıyla başladı. Akın konuşmasında “Sosyalistler Türkiye’de mücadelenin TKP ile başladığını anlattılar. Ben de öyle sanıyordum, ancak bunun öncesi de var. Bu belgeselde bilinçli olarak unutulan tarihsel süreci işlemeye çalıştım. Türkiye solu sahip olduğu şoven gelenekle yüzleşmeli’’ sözlerine yer verdi. Konuşmanın ardından Kobanê’de DAİŞ’e karşı savaşırken şehit düşen Suphi Nejat Ağırnaslı (Paramaz Kızılbaş) ve SYKP kurucularından Mustafa Kahya’nın anısına çekilen belgesel izlendi.

Ermeni devrimcilerin mücadele tarihi

Ermeni devrimci Paramaz’ın sözleriyle başlayan belgeselde Kadir Akın hafızasızlığa dikkat çekiyor. Gizli kalan tarihsel sürecin hafızada yarattığı eksik yanın tamamlanmasına yardımcı olacak 55 dakikalık belgesele birçok dönüm noktasını sığdırmaya çalışıyor. 1878 Berlin Antlaşması’ndan 1915 Ermeni soykırımına kadar uzanan tarihte Ermeni halkının direnişlerini, örgütlenmelerini ve öz savunma birliklerini özetliyor belgesel. 

Marksist bir parti olan Sosyal Demokrat Hınçak Partisi’nin kuruluşu, parti programı ve devlet tarafından uğradığı saldırılar, tarihin tekerrür ettiğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Alman emperyalizminin işbirliği ve Enver Paşa’nın emirleriyle arındırma politikası artıyor, Müslüman ve Türk olmayanlara karşı saldırılar büyüyor. O dönem silahlı mücadele kararı alan Ermeni devrimcilerin sosyalist olmalarına rağmen, Ermeni kimlikleriyle öne çıkarılmalarına karşı bir serzeniş de duyuluyor filmde: “Aynı topraklarda bedel ödeyen nice devrimciler var, ancak Ermeni devrimciler görmezden gelindi.’’

Dostlarımız da anlamadı

Belgesel, Paramaz ve 19 yoldaşının Beyazıt Meydanı’nda idam sehpalarında haykırdıkları sloganlar ile sona eriyor: “Başımız dik gideceğiz! Yaşasın sosyalizm!’’ Filmin ardından yapılan sohbette konuşmacılar söz aldı. Hayko Bağdat konuşmasına şu sözlerle giriş yaptı: “Gönüllü bir hafızasızlığa dönen bu motivasyon nasıl olur? Türkiye sol hareketlerinin hafızasında kadim bir halkın yok edilmesi nasıl silinir? İbrahim Kaypakkaya hariç hiç kimsenin bundan söz etmemiş olması nasıl açıklanır? Kötü olan dostlarımız da anlamadı bizi.’’ 

Adalet olmadığında, yas da olmaz

Garo Paylan yaptığı konuşmada ise “Babaannemden biliyorum, onun en büyük kırgınlığı acısının adaleti bulmamış olmasıydı. Ermeni halkı yas tutamadı, çünkü adalet olmadığında yasa geçilemez’’ dedi. Paramaz’ların Ermeni milliyetçileri olmadığını, sosyalist olduklarını öne çıkaran belgeselin tarihi olarak önemli bir yerde durduğunu vurgulayan Paylan 100 yıl sonra da Paramaz ve yoldaşlarının hayallerini taşıyanların olduğunu sözlerine ekledi.

Etkinlik dinleyicilerin yorumları ve yönelttikleri soruların ardından sonlandırıldı.