Di Tirkîyaye de 700 madenî de madenê lînyît û komirî yena vetiş û nê madenan de zî 190 hezar û 346 karkerê madenî xebityenî la çi heyfo ke nê karkeran ra 42 hezar û 20’î bê sîgorta yanî qeçax xebityenî. 2 hezar û 831 karkerê madenî roja xo bi rewşa bêkarî de firaz kenî. Di Somaye de 301 karkerê cuyayişê xo dabi, peynîya qirkerdişê Somaye ser karkeran yew felaket hîna ame û sermayedarê madenî yew şewe tena bi peyama telefonî karî ra vetî. Nê karkeran zî ocaxa Eynezî de xebityaynî. Taybetê di madenan de mergê karkeran di dema AKPî de qetbiqet berz bi. Zatî kam madenî pergala Rodovans yena se şuxulnayiş di no madenî de cînayetê karî hîna zaf o. Di Soma de rîyê pergala Rodovansî ser 301 karker cuya xo vinî kerdbî. Hewna Ermenekte zî 18 karkerê di binê 350 m. Axê mendbi. Semedê nê cînayetî karî zî pergala Rodovans ra yena.
Bê sendîka xebityenî
Rakamê ke Wezaretê Karî dîyar kerd, di nê rakaman de zî di warê madenî de sendîkagerî verê çimê anena. Di tewr zaf warê madenî de karker cuyayişê xo danî û karê ra yenî vetiş û no ser zî tewr zaf no warê karkeran sendîkagerî lazim o. Rakamê ke wezaretî dîyar kerd, di Tirkîyaye de 190 hezar karkerê madenî ra tena 38 hezar û 492 karker endamê sendîkayî. Di sektorê madenî de sendîkaya Kedkarê Pêroyin a Madenî û Sanayîya Enerjî û Karê yê Madenî (ESM), Genel Maden Îş û Dev Maden Sen xebatê rayvistişê kenî.
Sendîkayê sermayeyî
Di warê sendîkayê de sendîkayeke xebat kenî, taybetê têkilîyê nê sendîkayan hukûmata AKP û sermeyedaran de est o. Di dema qirkerdişê Somaye de Odeya Endazyarê ya Madenî, berpirsîyarê qirkerdişan ra yew zî sendîkaya Karê yê Madenî mojna bi. Hewna na sendîka bila semed karê vetişê karkeran ra qet bertek nêmojna û no zî têkilîya na sendîkaye sermeyaderan de vejna meydanî.Di qezayê karî de Tirkîya dinyaye de yewin a, Ewropaye de 3’in a. Warê sektorê madenî zî cînayetê karî de di Ewropaye de yewin û dinyaye de zî diyin a. Taybetê bê kontrolîya Wezaretê Enerjî û sewbî sazîyan ser warê madenî rewşa dejî de ya. Hukûmata AKP zî di warê madenî de kewta mîyanê newe warê rantî. Di 2 kanûne de rojnameyê Fermî de Wazaretê Enerjîyî akerdişê 294 madenî ser biryar da. Yanî yew merdim eşkana tena 30 hezar wayîrê madenî bibo.
Madenkarî peynî beno
Sekekê Dev Maden Senî Tayfun Gorgun vat ke di Tirkîyaye de madenwanan êdî na rewşe ra nêvanê çarenuştişê ma yo û wina vat: “Tirkîya warê madenî de welateke zaf dewlemendo û bi hezar serra ke di Anatolyaye de karê madenî yena kerdiş. Hukûmata AKP her tim seba sermeyadaran xebat kena û no ser polîtîkayê xo leyminî ser karkeran şuxulnena. Êdî rîyê polîtîkayê AKP ser madenwanî peynî bena. Tena çare ma zî verba no zilmî têkoşîndayişo. Êdî karkerê madenî tena seba mîtînge AKP zey qelebalix yena vînayiş. Ez heme karkerê madenî ra seba xoverodayişê veng dana. Bi hezaran karkerî nika binê telukeya bêkarî de cuyenî. Ma zî ganî seba nan û rûmeta xo verba no zilmî têkoşîn bidî.”
DENİZ NAZLIM/DÎHA /ENQERE