Rojava'da hazırlanan toplumsal sözleşmede kadının yerini değerlendiren Kongreya Star Koordinasyon üyesi Henîfe Hisên, toplumsal sözleşmenin kadın özgürlüğünü garantiye aldığını belirtti.
Kongreya Star Koordinasyon üyesi Henîfe Hisên, hazırlıkları uzun süreye dayanan ve topluma sunulan toplumsal sözleşmede, kadını ve kadın haklarını ilgilendiren maddeleri değerlendirdi.
Kadın özgürleşmezse toplum özgürleşemez
Sözleşmenin toplumun demokratik, politik ve ahlaki sözleşmesi ve örgütlenmesine dayalı hazırlandığını ifade eden Hisên, teorik yanının da tamamen kadın özgürlüğüne dayandığının altını çizdi. Toplumsal zihniyetin 5 bin yıllık erkek egemenlikli merkeziyetçi zihniyetle şekillendiğini söyleyen Hisên, "Bu da kadını sömürme ve kölelik temelindedir. Merkeziyetçi sistem gelişimi beraberinde kadın ve erkek, doğa ve insan arasındaki eşitsizliği getirmiştir. Mülkiyet esası üzerine bir ilişki gelişmiş ve komünal kültür ortadan kalkmıştır. Bu nedenle sözleşme maddeleri 'Eğer kadın özgürleşmezse, toplum özgürleşmez, toplum özgürleşmezse eşitlik olmaz, eşitlik olmazsa demokratik bir sistem hayal ve büyük bir yalandan ibaret olur' anlayışıyla sıralandı" diye devam etti.
Eşit temsil, eşit katılım
Sözleşme maddelerinin eşit temsil, eşit katılım ilkesine dayandığını, bunun da eşbaşkanlık biçiminde somutlaştığını dile getiren Hisên, kadınların siyasal, toplumsal, kültürel, eğitim, ekonomik vb. yaşamın her alanında temsil bulmasıyla pekiştirildiğini söyledi.
Hisên, öngördükleri sistemle kadınların özgün olarak örgütlenmesinin önünü açtıklarını, kadının kendi özgün sistemini genel sistem içinde belirlemesine imkan tanındığını belirtti.
Hisên, genel kurum ve örgütlenmelerde ise etnik, dini farklılıklara ayrılan kota yanında bir de kadınlar için kota belirlendiğini de sözlerine ekledi.
Özgün yargı mekanizması
Toplumsal sözleşmelerde halk mahkemeleri içinde de kadın temsilinin önemine dikkat çeken Hisên, bu hususun işleyişine ilişkin ise şöyle dedi: "Kadın tüm halk mahkemeleri'nde temsilini bulacak. Aynı zamanda özgün yargı mekanizmasını da kurabilecek. Kadınla ilgili davalar, kadınların kurduğu yargı mekanizmasında görülecek. Bunun düzenlemesi de sulh komiteleri ve kadın evleri ile yapılır, genel yargıya kadar da gider."
Kadını mülkleştiren yaklaşımların, kadına yönelik şiddetin ve cinsler arasında ayrımcılığın suç kapsamında değerlendirildiğine dikkat çeken Hisên, aile içerisinde ortak yaşam ilkesi çerçevesinde özgür irade sahibi olmasının da sözleşmeye madde olarak eklendiğini söyledi.
Kadın hakkında kadınlar karar verir
Kongra Star Koordinasyon üyesi, 'demokratik konfederalizm sistemi içinde görev ve sorumluluğunu nasıl yerine getirecek?' şeklindeki soruya ise şöyle cevap verdi: "Basit örneklerle şöyle ifade edebilirim. Herhangi bir yerleşim bölgesinde bir seçim olduğu zaman, tüm kadın hareketleri etnik, inanç, kimlikleri gözeterek kendi aday listesini çıkarıp, genele sunar. Bu, kadınların kendilerini kadın örgütlülüğünün dışında görmemelerini sağlar. Diğer yandan kadınlarla ilgili tüm kararları, özgün kadın kuruluşları alır. Örneğin bir bölgede, bir komite veya konseyde bir kadının farklı yere düzenlenmesi sözkonusu olduğunda, kadının hizmet ettiği kurum sadece öneri yapabilir ancak karar verecek olan kadın hareketidir. Bu, sözleşmenin 31. maddesinde ifade edilmiştir.
ARÎN DENÎZ/NAZDAR EBDÎ/ANHA/QAMIŞLO