Geçen yazıda Rojava'da son üç yılda geliştirilen sokak, mahalle, alan/kent ve bölge/Rojava'da hayata konulan halk meclislerini tanıtmaya çalıştık. Halk demokrasisi olarak ifade edilen bu sistem gerçekten de ne kadar gelişkin ve ne kadar yaşamda etkilidir?
Halk meclislerinin üst ifadesi olan 'Batı Kürdistan Halk Meclisi' (MGRK) sistemi 2011 yılın başında kurulmaya başlarken Suriye'nin hepsinde isyan ve protestolar başladı. Bu kısa sürede savaşa döndü ve öyle yoğun hale geldi ki, devlet birçok yerde çökmeye başladı. Suriye'nin çoğu bölgelerinde savaşın yoğun olduğu için Rojava'da (Batı Kürdistan) devlet kendisini çekirdek konuma çekti. Bir 'otorite boşluğu' özellikle 2012'de ortaya çıkınca, MGRK'nin geliştirilmesi Rojava halkı açısından bir zorunluluk hale gelmeye başlandı.  
MGRK sistemin 2011'de kurulması bugün Rojava toplumunun çoğunluğu tarafından doğru bir stratejik karar olarak görülmektedir. MGRK'nin 2012'de güçlü bir şekilde ortada var olması, Rojava'da yaşayan herkes (MGRK'de örgütlü olmayan insanlar için de) için büyük bir şanstı. Çünkü MGRK ve onun yönetimi olan TEV-DEM sosyal, ekonomik ve kültürel hayatı, çok zor olan 2012 ve 2013 yıllarını organize edebildi. Örneğin dükkan ve pazarlardaki fiyatların aşırı artmasını, insanların açlıktan ölmesini engelledi ve temel gıda ile diğer maddelerin halka ulaştırılıp adilce dağıtılmasını sağladı. Yine yerleşim yerlerinde asayişi toplum kendi imkan ve silahlarıyla yaptı (çoğu ailelerde geleneksel olarak silah bulunur). Toplum halk meclislerle organize olmasaydı, bu düzenlemeler bu şekilde başarılı gerçekleştiremezlerdi. Halk meclislerinde insanlar kendilerini daha fazla görebiliyorlar ve kendilerini daha fazla katıyorlar. Halk kendisini yönettiğini hissetmeye başlıyor. Daha önce bir otoriter devlet herşeyi organize ederken, şimdi kendisi çözüm bulmak zorundadir.
Bundan dolayı halk meclisleri bugün her mahalle (istisna: diğer halkların ezici çoğunlukta yaşadığı mahalleler) ve neredeyse her sokakta (komün) mevcuttur.
Halk meclisleri her mahallede bir halkevi (Mala Gel) kurdular. Bu ev halkın değişik amaçlar için uğradığı bir mekandır. En başta tartışmaların ve örgütlenmelerin yapıldığı yerdir. Yine insanlar arası sorunlar (sosyal, kültürel) yaşandığı zaman buraya uğrarlar. Mala Gel kadar Mala Jin de önemlidir. Kadınların özgürce toplanabildiği bir mekan ilk defa Rojava'da ortaya çıkıyor. Kadınlar burda değişik eğitimler, kurslar ve atölyeler gerçekleştiriyor ve erkek şiddetine maruz kalmış kadınlara destekte bulunuyorlar. İki eve de Kürtlerin yanında Araplar ve diğer halklardan insanlar da zaman zaman uğruyor.
Ayrı bir öneme sahip olan merkezler kültür ve sanat merkezleridir. Her alanda TEV-DEM'in desteğiyle kurulan bu kurumlar toplumun her kesimi için bir çok kurs (enstrüman, görsel sanatlar vb.) sunuyor ve govend ekipleri, müzik ve tiyatro grupları kuruyor. Genelde bir gösteri salonlarına da sahip bu kurum gençlerin akınına uğruyor.
TEV-DEM'in inisiyatifiyle her kentte ve kırsal alanda belediyeler kuruldu. Temel hizmetlerin (temizlik, su temini ve dağıtımı, ulaşım, sokakların düzenlemesi vb.) sağlanabilmesi amaçlı yeni bir sistemle belediyeler her yerde kuruldu. Şu an 100'ü aşan belediye sayısı vardır. Bu belediyeler kıt imkanlarla savaş ortamında temel görevlerini yerine getirebiliyorlar. Burda önemli ve diğer devletlerden ayıran nokta olan belediyelerin denetimini alan halk meclisi ve TEV-DEM'in yapmasıdır.
Ayrı önemli bir kurum Şehit Aileleri Evleri'dir. Her alanda savaşın devam etmesiyle savaşta kaybeden savaşçı, asayiş ve sivil sayısı artmaktadır. Toplum için maneviyatı yüksek bu kurum titizlikle ayakta tutulmaktadır. Ciwanên Şoreşger ve Xwendekarên Kurd li Suriye örgütlenmelerde yer alan gençler de her kentte kendilerine bir merkez kurmuşlar. Burdan kendi faaliyetlerini organize ediyorlar.
Bunların dışında başka daha çok değişik kurumlar mevcuttur, ancak her alanda (şehirde) bulabileceğiniz kurumlar yukarda saydıklarımızdır. Bunlarla halk kendi örgütlülüğünü pekiştirme çabası içindedir.