Kürt halkının öz gücüne dayalı kendi özerk yapılarını inşa ettiği Batı Kürdistan’da kadınlar da kurumsallaşıyor. Kadınlar hem karma yapılar içinde yerlerini alıyor hem de kendi özerk yapılarını geliştiriyor. Rojavalı kadınlar, yaşamın bütün alanında - sosyal, siyasal, eğitsel, kültürel ve askeri - temsiliyetini bulmakla sınırlı kalmıyor, aksine öncülük yapıyor. Rojava’da Kürt kadınının örgütlenme düzeyini yerinde izledik.
Kürt kadınları, Rojava’da halkın yönettiği tüm yerleşim yerlerinde Navenda Zanist û Perwerdeyê Jinê (Kadın Bilim ve Eğitim Merkezi) adıyla açılan merkezlerde örgütlenme çalışmalarını sürdürüyor. Bu merkezler 2 aydan fazla bir süredir aktif bir şekilde çalışıyor. Sadece Kürt yerleşim yerlerinde değil, Kürtlerin yaşadığı Arap illerinde de kadınların örgütlenme merkezi olarak yerini alıyor. Bu merkezlere gelen her yaştan kadın, yaşadığı aile ya da toplumsal sorunları gelip burada diğer kadınlarla paylaşıyor. Birlikte çözüm yolları arıyor. Yine bilim ve eğitim konusunda kadınlar geliştiriliyor. Eğitimin önemi ile başlanan eğitimler, Doğal Toplum, Cinsellik, Toplumsal Cinsiyetçilik, Kadın Tarihi, Kürt Tarihi, Demokratik Özerklik, Meşru Savunma, Özel Savaş gibi derslerle devam ediyor. Koşullara göre kimi zaman 15 günde bir, kimi zaman da haftada bir eğitim alınıyor. Aralarda ise seminerler düzenleniyor.

Kobanê’de kadın meclisi kuruldu
Kobanê’de ziyaret ettiğimiz Navenda Zanist û Perwerdeyê Jinê’de Kadın Meclisi hakkında bilgi aldık. Henüz 2 ay önce açılan merkez ilk kurulduğu zaman, kadın meclisi bulunmuyordu. Kadınlar, gene meclislerin içerisinde kota uygulaması ile yerini alıyordu. Toplam 9 bölge olarak düşünülen Kobanê’de her bölgede meclisler oluşturulmuş, halk oylaması ile seçilen bu meclislerin her birinde 75 kadın yerini almıştı. Sonrasında Kadın Meclisi kurma kararı alan Zanist û Perwerdeyê Jinê merkezi, kadınların oylarına başvurarak Kadın Meclisini oluşturdu. Çünkü artık, kadınların kendi cins kimliği ile oluşturdukları meclis ile karma meclisle ortak çalışmasının gerekliliği açığa çıkmıştı. Resmi olarak ilanı yapılan Kadın Meclisi’nde 135 kadın üye yer alıyor. Qamişlo, Amûde, Kobanê ve Afrîn’de siyasi ve toplumsal alanda aktif çalışan kadınlarla, örgütlenmeleri, yaptıkları çalışmalar ve devrime sürecine dönük duygularına ilişkin konuştuk.

‘Bu halkın hizmetçisiyim’
Evinde ziyaret ettiğimiz Kobanê Bölgesi Halk Meclisi Başkanı Ayşe Efendi, bizi Kürtçe „Hûn bi xêr hatin welatê me yê azad!“ (Özgür ülkemize hoş geldiniz!) sözüyle karşıladı. 55 yaşlarındaki bu kadın, Kobanê halkının oylaması ile seçilmiş. Halkın kendisine ‘Ana’ diyerek hitap ettiği Ayşe Efendi’ye, kapsayıcı ve bilge duruşuyla etkilediği bizler de aynı şekilde hitap etmeye başlıyoruz. Ve bu kendiliğinden oluşuyor. Ayşe Ana seçim gününü heyecanla anlatıyor bize: „Kürsüye çıktım. Karşımda kalabalık bir halk. Her tarafta devrimin sıcaklığı. Bayraklarımız. Sonra dedim ki ‘Ben bu halkın hizmetçisiyim. Halkım benim onlara hizmet etmemi isterse, hazırım!’ Sonra bir alkış, zılgıt. Sonra oy çoğunluğu ile seçildim.“

‘Yeni bir siyaset yürütüyoruz’
Kadınlar olarak eskiden bu kadar rahat bir araya gelemediklerini vurgulayan Ayşe Ana, gizli çalışmalarını şöyle anlattı: „Bazılarımız, toplantı yapılan evin dış kapısında nöbet tutardı. Orada aldığımız kararları çok gizli bir şekilde alırdık. Çok sıkıntı yaşadık. Devletin baskılarına, bir de aile baskıları da ekleniyordu. Bu yüzden bu çalışmalarımıza her kadın katılamazdı. Fakat sayımız buna rağmen az değildi.“
Rojava’daki devrimle birlikte Kürt kadınlarına da özgürlük sağlanıldığını ifade eden Ayşe Efendi, tüm köy, ilçe ve illerde kadın meclislerin kurulması için çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Oluşturulan kurumlarda farklı sosyal yapılardan kadınlarla eğitimlerine başladıklarını belirten Efendi, eğitim çalışmalarının önemini şu şekilde özetledi: „Bu zülüm, zorbalık ve kadınları tanımama politikasının içinde, kadınlar artık kendini anlayabiliyor. Kendini tanımlıyor ve çözümlüyor. Artık zorbalığı hiçbir kadın kabul etmiyor. Bu şekilde çalışmalar yürütmek istiyor.“ Kürt kadınlarının Rojava’daki çatı örgütlenmesi olan Yekîtiya Star’ın siyasi çalışmaları yanında daha çok toplumsal konular üzerinde durduğuna işaret eden Ayşe Efendi, „Kürt kadınları olarak tüm dünyada kadın üzerinde yapılan yanlış politikalara karşı yeni bir siyaset şekli yürütüyoruz. Biz Suriye devriminde Yekîtiya Star kadınları olarak tüm Kürt kadınlarının haklarını almak için çok çalışacağız. Biz Kürt kadınları Kürt Halk Devriminin öncülüğünü yapıyoruz ve yapacağız“ diye konuştu.

Qamişlo Mala Gel Meclis Başkanı Remziye Muhammed:
„Kadın olmadan başarı elde edilemez. Kadın bir evi tek başına ayakta tutabilme yeteneğine sahip. Böylesi güçlü özeliğe sahip olan varlık, kurumlarımızda önemli bir pozisyon elde edemiyorsa, bu bizim için en büyük eksiklik olarak görülür. Fakat toplumumuzda bu bilinç henüz tam olarak oturtulamadı. Yıllardır, Arap kültürüyle iç içe yaşayan Kürt erkekleri de, ister istemez o bilince entegre oluyor. Bu da bizim yaptığımız işin zorluğunu ikiye katlıyor. Bir yandan eski Arap sistemini yok etmeye çalışırken, onların yerleştirdiği yanlış ve ahlaki olarak gösterilen zorba kuralları halkın kafasından atmaya çalışıyoruz. Topluma enjekte edilmiş Arap zihniyetini aşmaya çalışıyoruz. Bu şehirde kadının en ön saflarda yer alması için çok çabalayacağız. Şehirde bu bilinci yıkmak daha kolay oluyor. Köylerde işimiz daha zorlaşıyor. Köy halkı her zaman kadının evde olmasını istiyor. Yıllardır böyle görmüşler. Ama bunun değişmesi için ciddi çalışmalar yapıyoruz.“

Kürdistan Hessen (Amûde Kadın Bilim ve Eğitim Merkezi):
„Burada yaşayan bir kadın olarak çok gururlanıyorum. Artık tüm dünyaya, ‘Buradayız! Biz de varız!’ diyebiliyoruz. Devrimle beraber burada çok şey değişti. Kadın bilim ve eğitim merkezi de bunlardan biri. Burada eğitim alarak öğrendiğimiz şeyleri yaşamımıza dahil ediyoruz. Hayatımızda birçok şey olumlu yönde değişim gösterdi. Fakat henüz değişmesi gereken birçok şey var. Değişimler sadece kadının örgütlenmesiyle sınırlı kalmamalı. Birçok alanda değişim göstermeliyiz. Bunun için çalışmalar yürütüyoruz.  Kürt olarak ele el ele vererek özgürlüğümüzü elimize aldık. Özgürlük için birçok şey yapmaya hazırız. Ben Kürt kadını olarak artık dünyaya sesimi duyurmak istiyorum. Tüm dünyanın biz Kürtlerin var olduğunu bilmelerini istiyorum. Artık ezilmek istemiyorum. Kendi topraklarımda, kendi Kürt kimliğimle yaşamak istiyorum.“

Fatê Mihemmed (Efrîn Kadın Bilim ve Eğitim Merkezi):
„Yaklaşık 2 aydır burada Yekîtiya Star bünyesinde çalışmalarımızı yürütüyoruz. Kadın merkezleri, kadın eğitim alanları, toplantı alanları kurarak çalışmalarımızı hızlandırıyoruz. Kürt kadınları olarak bu ülkede zaten birçok zorluğa göğüs gerdik. Şimdi de Kürt halkının devrimine tanıklık ediyoruz. İşte bu yüzden çok hızlı bir şekilde ilerlememiz gerekiyor. Çok başarılı olmamız için, sıkı bir eğitimden geçmemiz gerekiyor. Kürt kadınları olarak diğer halklara ve kadınlara örnek olmak istiyoruz. Başkalarını örnek almayı istemiyoruz. Biz çok güçlü ve zeki kadınlarız. Kendimizi bu eğitim alanlarında çok hızlı bir şekilde ilerleteceğimize inanıyorum. Bazılarının gölgesinde yaşayarak ve onlardan medet umarak elimize hiçbir şey geçmez. Bunun bilincinde olup, kendi kendimizi içten onarıp yükseltmemiz gerekiyor.“

Yarın: Rojava Halk Savunma Birlikleri YPG’de yer alan genç kadınlar


HAZAL PEKER/JINHA