Hetê têkberdişê dewlete, medya bi zûrêy xo ekolojîya civatan zî xirabe kena û civatî sewqê karên bêehlaqî kena. Tirkîyayî de vizêrî ra heta ewro medya seyî ra 80-90 hetkarê dewlete kena. Dewlete zey ‘Homayê erdî’ daya şinasnayiş. Semedo ke dewlete zafêreya medyayî giroto lepê û pera vera qirika înan daya ra medyayeke mûsayo loqêy rehet û heram vejyayo meydan. No medya xorotox virazyayişê komara tirkan ra heta ewro semedê qirkerdiş, helênayişê ziwan û kulturê kurdan kar û barê xo bi zûran û xeberên pakêt resnaya nêy rojan.
Verbê medya zûrker medya kurdan serrêy 1990 de bi serkeşeya Apê Mûsayî, verî ra geştir bi û ewro medya kurdan verbê qirkerdişêy kurdan bigo ra rol û mîsyoneke zaf gird kay kena. Semedo ke kurdîy biresê mafêy xo lazimo her kurd zey muhabîreke biewno dormeyê xo, cıvata xo û netewa xo, û mazlûmêy dinyayî. Neheqîya ke kes, kesîy, dewlete û hukûmete civatî ser de kenêy ra foto bioncêy, an zî dîmenê ci boncê, fotokêşa xo telefona xo an zî çîyeke bînî, ke delîl bibo û înternetî de wa vila biko. Ma vîra mekerêy ke serrêy 1990’in de eger destêy kurdan de zey ewroyine telefon û fotokêşêy bibîyay dewlete do nêşikyayê ke bi hezaran dewan veng bikerdayê û cabica qirkerdişêy loqal yê zey Roboskî, Gurgum (Mereş), Sîwas, Dêrsim û zwb. nêşikyay ke biviraştaynê.
Ez şikyeni bivajî hetê serkewtişê têkoşîna şerewanê kurdan yê 40 serran, serrêy peynî de semedo ke kurdîy medyayî tikeyna weş karnay hetkarî day şerwanêy ma kurdan û kurdîy bi xebateke kolektîf û komîn resay aseteke berz. Ma nêşkenê biavjê kurdîy rola xo ya medyayî çarî ra çar ana ca. Ewro medya azad ya kurdan çarî ra 2 encax gureyê xo kena. Bi no halê xo çend serrêy peynî de nêverda qirkedişê Roboskî ra dim qirkerdişêy loqal yê gird bibêy. Eger medya kurd ra nêbîyayê se, serkewtişê Kobanî do qels bibîyay, an zî do nêbîyayê. Semedo ke medya kurd şerî deqîqe bi deqîqe da kurdan û dinyayî Rojawan de serkewte bi. Cayê şer tede estbîy û kurdan mîyan de medya azad ya kurd bi pirdeke zaf gird. Şarê kurd, çepê tirk û Dinyyî goreya herikyayişê şerî da teşekerdişî. Encamî de bi saya şoreşgeran, hetkarîya kurdan, dostê înan û medyayî, Rojawan de modela xoserîya demokratîk a newe ke girêdayê kultur, qîmet û paradîgmayê kurdewar û ehlaqeke weş erdî bin ra vetîy û kuwe kerdîy û ewro zî pawiyayişê ci beno.
Medya tirkan vizêrî û ewro xo teslîmê dewelete û hukûmetî kerdêy qetilkarêy şarê kurd û mazlûman êy. Çimkî bi xeberêy înan yê zûr, şar xapîya, Tirkîya û rayberêy înan zey melek û gulîstanî de şarîy cuyiş danê mojnayiş. Halê tirkan vizêrî ra heta ewro pey medya tirkan şîyşî ra xeripyayo. Medya û weşanêy înan de ma vînenêy ke cenî zey ‘mal’ vînenêy û pazareya ci kenêy. Medya hinî kerdo ke bi rojname, bername-fîlmêy eşq û meşkî û bi fîlmêy şîdettî, ke dewlete pirîm dana nînan civatî bêehlaq kerdêy. Boya bêehlaqeya înan tikeyê kurdêy ma de zî kuwe bîyo û kurdêy ma ra tikeyê lîberalîzmî kuwe kenêy.
Ehmedê BIRA