Yunanistan’ın Evia bölgesinde bulunan Antia köyünün sakinlerini kullandığı özel bir “ıslık dili” (sfyria) yok olmanın eşiğinde.
Antia köyünde bu dilin tarihçesinin yaklaşık 2.500 yıl öncesine kadar dayanıyor. Islık dili burada çoban ve çiftçiler tarafından kullanılmış. Onlar çocuklarına öğretmiş.
Sadece 6 kişi konuşuyor
1980’lerde 250 olan köyün nüfusu bugünlerde 37 kişiye düşmüş durumda. Bu nedenle artık Islık dilini sadece altı kişi konuşabiliyor.
Uzaktan uzağa iletişim kurmak için ıslık dilinin birebir olduğu görülüyor. Zira ıslıkla gönderilen mesajlar, açık ovada 4 kilometrelik mesafeye ulaşabiliyor. Bu da çığlığın ulaşabileceği mesafenin 10 katına tekabül ediyor.
Sadece bir telefon vardı
Antialılar Islık diliyle sohbet bile edebiliyorlar. Her bir ıslık ve frekansı farklı harf ve hecelere tekabül ediyor. BBC’ye konuşan 50 yaşındaki Yannis Tsipras adlı çoban 1977 yılında köyde tek bir telefon olduğu için köylülerin sadece bu şekilde iletişim kurabildiklerini anlatıyor.
Atina’ya gidenlerin annesinin evini telefonla aradığını ve annesinin de dışarıya çıkarak kendisine aktarılanları ıslık diliyle yakınlarına ulaştırdığını söylüyor.
70 ıslık dili
Kürdistan dahil, dünyada 70 ıslık dili bulunuyor. Bu diller özellikle de ücra ve dağlık köylerde konuşuluyor.
Islık dili; parmak, dil, diş, dudak ve yanaklar yardımıyla oluşturulan seslerden birleşen heceler üzerine kurulmuştur. Islık sesi, tiz olduğu için uzaklara ulaşmaktadır. Yapılan araştırmalara göre uygun bir coğrafyada, iyi bir ıslık tekniği ile ıslık sesi kilometrelerce uzağa varabilmektedir. Parmaklar yardımıyla da parmaklar kullanmadan da ıslık dili konuşulur, ancak parmak yardımıyla çalınan ıslık daha kuvvetlidir ve daha uzak mesafeden duyulabilmektedir.
Islık sesinin frekansı 1000- 4000 arasına inmektedir. Islığın uzak mesafelerden duyulabilmesi veya gürültülü bir yerden işitilebilmesi bu frakans aralığıyla ilgilidir.
Pazarda, evde, dükkanda
Fransız biyoakustik mühendisi Julien Meyer’ in tahminine göre dünyada 70’e yakın ıslık dili kullanılmaktadır. Ona göre ilke olarak konuşulan her dil ıslık sesine dönüşebilmektedir ve ıslık dili, halkın ortaklaşa kullandığı bazı seslerin birleşiminden oluşan kalıplara sahiptir. Meyer’in araştırmalarına göre Meksika’nın Huautla Jimenez bölgesinde ıslık dili pazarda, evden eve, bir dükkandan diğerine haberleşmede kullanılacak kadar günlük yaşamın içerisindedir.
Zorunlu ders olmuş
Tayland’da ise sevilen kişiye ilgi gösterme amacıyla kullanılır. Kanarya Adaları’ndan La Gomera adasının geleneksel ıslık dili Silbo Gomero, 2003’te ilkokullarda zorunlu ders olmuştur. Ayrıca 2005 yılında ıslık dili konusunda doktorasını tamamlayan Meyer, Kürdistan ve Türkiye’de de bu dilin konuşulduğunu belirtmiştir.
En büyük tehlike cep telefonu
Meyer’in araştırdığı bu ıslık dilleri dünyada bir avuç insan tarafından kullanılıyor artık. Hepsi küreselleşme ve kentleşme yüzünden yok olabilir. En büyük tehlike ise cep telefonu. Sonuçta dağın tepesinden vadiyle görüşmek mümkün. Meyer, Meksika’da bir Mazatek köyü olan Eloxchitlan’da çok ilginç bir durumla karşılaşmış. Bölgede geleneksel olarak sadece Mazatek ıslık dili kullanılmakta. Fakat kısa bir süreden beri kimi gençler resmi İspanyol dilini de ıslık diline çevirmeye başlayınca yeni bir ıslık dili daha doğmuş.
Giresun’da Islık dili
Giresun’a bağlı Kuşköy, dik yamaçları, yer yer yüksek ve alçak zeminiyle biliniyor. Kuşköy’de yaşayanlar, uzun mesefelerde birbirleriyle anlaşmak için Islık dilinı kullanıyor. Kuşköy sakinleri bu yöntemle, birbirlerini çok iyi anlayabiliyor ve üstelik kelime hazneleri de bir hayli zengin. Islık yaklaşık 5 kilometre uzaklıktan duyulabiliyor ve insanlar birbirini anlayarak rahatça iletişim kurabiliyor. Ancak iletişim araçlarının tehdidi altında olan Islık dilini yaşatmak için Ankara’da özel bir okulda öğretmen olan , öğrencileri Berk Reçber ile Selin İslam’ın proje yarışması için hazırladığı projesiyle Islık dilini jital ortama aktarılarak sesli bir sözlük oluşturuldu.