Hem transseksüel kimliği hem de engelli olmasından dolayı kendisine iş verilmeyen kadın aktivisti Ece Devrim, tekerlekli sandalyesinin üzerine kurduğu seyyar tezgâhıyla çakmak satarak geçimini sağlıyor.
Ece Devrim, “Bu toplumu senelerdir sadaka kültürüyle beslemeye çalıştınız. Sadaka kültürünü kaldırın bana yapabileceğim kendi işimi verin, ben maaş istemiyorum” diyerek seslendi.
SAFİYE ALAĞAŞ / JINNEWS/İSTANBUL
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 1992 yılında Uluslararası Engelliler Günü olarak ilan edilen 3 Aralık vesilesiyle engelli yurttaşlar, bir kez daha sorun ve taleplerini dile getiriyor. Türkiye’de yaşam alanlarını engellilere göre engelsiz şekilde düzenlenmesi üzerine kısmen de olsa farkındalık oluşsa da hala engellilerin dışarıda bir başkasının desteği olmadan hareket edebilmesi oldukça zor.
Engellerle mücadele etmek zorunda bırakılanlardan biri de Ece Devrim. Ece, transseksüel ve engelli bir kadın. Toplum onun karşısına üç kere engel çıkarıyor. 2014 yılında geçirdiği kaza sonucu hayatını tekerlekli sandalye ile sürdürmeye başlayan Ece, her akşam İstiklal Caddesi’nde bulunan alışveriş merkezinin karşısında, tekerlekli sandalyesinin üzerine kurduğu seyyar tezgâhıyla çakmak satarak geçimini sağlıyor. Ece, engelli olmadan önce birçok kursa gittiği halde transseksüel kimliğinden dolayı iş bulamamış. Şimdilerde ise hem transseksüel kimliğinden dolayı hem de engelli olmasından dolayı iş bulamıyor. Engellere meydan okuyan Ece, Emekçi Hareket Partisi’nin (EHP), Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun ve Kadın Meclisi’nin üyesi olan bir aktivist.
Engelliler yok sayılıyor
Engellilerin de LGBTİ+’lar gibi yok sayıldığını ifade eden Ece, engelli kişilerin çoğunun bu hayata alıştırıldığına ve hiç evden çıkmadığına işaret ediyor. Şehir mimarisinin engellilerin yok sayılarak geliştirildiğini söyleyen Ece, şöyle devam ediyor: “Engelli yolları yok, engelli asansörlerinin çoğu çalışmıyor ve yetersiz. Sözde yeni yapılan kentsel dönüşümdeki binaların engelli giriş ve çıkışlarının zorunluluğundan bahsediliyor ama gidip yeni yapılan binaları incelediğinizde hiçbirinde asansör yok, varsa da yetersiz. Engelliler için ayrılan yerlere araçlar park ediliyor. Kaç tane üniversite açıldığının bir önemi yok çünkü bu ülkede eğitim yok.”
Toplumu sadakayla beslediler
Destek almak umuduyla Küçük ve Orta Ölçekli Sanayiyi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı’na (KOSGEB) başvurup girişimcilik eğitimi alan Ece, “Maalesef her şey hikaye. Defalarca başvurmama rağmen engelli olduğum halde hiçbir destek görmedim. Öyle bir dünya yok. Önceleri transseksüel kimliğimden dolayı yoktu şimdi ise engelli olduğum için yok. Size döneriz dediler. Onlar dönene kadar oldum 52 yaşında. En son dedim böyle olmuyor. Şişli Belediyesi’nden simit tezgahı istedim. Ama vermediler. ‘Ben engelli maaşı istemiyorum. Bana işimi verin’ diyorum. Ben sizden sadaka istemiyorum. Zaten bu toplumu senelerdir bununla beslemeye çalıştınız. Sadaka kültürüyle. Sadaka kültürünü kaldırın bana yapabileceğim kendi işimi verin, ben maaş istemiyorum. İş bulamadığım için engelli maaşı alıyorum. Engelli maaşı da yetmediği için seyyar satıcılık yapıyorum. Çünkü bu ülke açlık sınırının altında yaşıyor” diyor.
Nereye gitsen engel
Engellilerin yaşamda karşılaştığı zorluklara değinen Ece, şunları dile getiriyor: “Bir bankamatiğe gidiyorsun, boy engeli olanlar için önüne duba koymuşlar. Ben nasıl yetişeceğim. Nereye gitsen bir engelle karşılaşıyorsun. Bizim bir çevre grubumuz var. Bir dönem Şişli Belediyesi ile görüştük. Sorunlarımızı anlattık. Bizden dosya istediler. Biz de nerelerin nasıl olması gerektiği üzerinden bir dosya hazırladık verdik. Ama dosyamız öyle kaldı. Bir ses seda çıkmadı.”
Kâr için yapılmıyor
“Önemli olan insan olabilmek. İnsan olabilmenin eğitimle bir alakası yok” diyen Ece, her insanın yapabileceği bir işin olduğuna dikkat çekiyor. Ece, yaşamda engellerin kalkması için önce yeni yapıların, engellilerin kullanımına uygun yapılması gerektiğini belirtiyor. Yasalara rağmen yeni yapılan binaların engelli girişine uygun olmadığına değinen Ece, şunları söylüyor: “Bundan sonraki yapılan düzenlemelerde eğer engelli girişi yapılmazsa ruhsat iptal edilecek. Adam kâr edebilmek için engelli girişi yapmıyor. O ruhsatı onaylayan insanlar da demiyor, hani bunun engelli girişi? Denedim, yok. Yolların giriş çıkışı denetlenmiyor. Bana iş verseler de nasıl işe gideceğim?”