Sağlık sigortası ek yükler getiriyor

• Federal Sağlık Bakanı Nina Warken’in planladığı sağlık reformu hâlâ hararetle tartışılıyor. Reform paketinin, yasal sağlık sigortasını (GKV) önümüzdeki yıl yaklaşık 20 milyar euro rahatlatması hedefleniyor. Bu tutarın bir kısmı (yaklaşık 5 milyar euro) hastalar ve sigortalılar tarafından karşılanacak.

Federal Sağlık Bakanlığı (BMG), yaptığı açıklamada, planlanan reforma göre aylık brüt geliri 3 bin 500 euro (yıllık 42 bin euro) olan bir kişi için yıllık prim yükünün yaklaşık 380 euro artacağını belirtiyor. ARD'den Pascal Siggelkow, bu artışta hangi faktörlerin rol oynadığını izah etti.

Prim matrah sınırı

Önümüzdeki yıl prim matrah sınırının ek olarak yükseltilmesiyle yaklaşık 2,4 milyar euro daha fazla gelir elde edilmesi öngörülüyor. Bu tutar, işverenler ve GKV üyeleri arasında paylaşılacak. Bakanlığın taslak metninde şu ifadeye yer veriliyor: “2027'de ayrıca bir defaya mahsus olmak üzere aylık prim matrah sınırı yaklaşık 300 euro daha yükseltilecek. Böylece prim adaletini güçlendiriyor ve işverenler ile yüksek gelirli kişilerin reform paketine dayanışma katkısı sağlamasını sağlıyoruz.”

Prim matrah sınırı, yasal sağlık ve bakım sigortası primlerinin hesaplandığı maksimum brüt geliri ifade eder. Bu sınırın üzerindeki kazançlar prim dışı kalır. Prim matrah sınırları her yıl federal hükümet tarafından yeniden belirlenir ve gelirlerin gelişimine göre ayarlanır. Şu anda yıllık prim matrah sınırı 69 bin 750 euro (aylık 5 bin 812,50 euro) seviyesindedir. Geçen yıl bu rakam yıllık 66 bin 150 euro (aylık 5 bin 512,50 euro) idi.

Taslak metinde, prim matrah sınırının aylık 300 euro ek olarak yükseltilmesi öngörülüyor. Bu rakam, normal yıllık artışın dışında tutuldu. Normal artışın ne kadar olacağı henüz bilinmiyor.

400 euro daha fazla

Mevcut prim matrah sınırı aylık 300 euro artırıldığında, yeni sınır aylık 6 bin 112,50 euro veya yıllık 73 bin 350 euro olur. Yasal sağlık sigortalarındaki genel prim oranı, prim ödemesi gereken gelirin yüzde 14,6’sıdır. İşçilerde bu oranın yarısını işveren karşılar. Buna bir de ilgili sağlık sigortasının ek primi eklenir. Sağlık Bakanlığı bu ek primi ortalama yüzde 2,9 olarak belirlemiştir ve bu da işçi ile işveren arasında paylaşılır.

Bu durumda, yıllık en az 73 bin 350 euro kazanan yasal sigortalı bir işçi için sağlık sigortasından yılda yaklaşık 315 euro daha fazla kesinti yapılacak. Buna bakım sigortası primi de ekleniyor; bu primin miktarı özellikle çocuk sayısına bağlıdır. Çocuksuz bir işçi için bu tutar yaklaşık 86 euro daha fazla olur. Toplamda yıllık 401 euro ek yük ortaya çıkıyor. Ancak ödenen sosyal primlerin vergilendirilebilir gelirden düşüleceği unutulmamalıdır; dolayısıyla net yük daha düşük olacaktır.

Yıllık geliri 69 bin 750 euroya kadar olan GKV üyeleri için prim matrah sınırının yükseltilmesi herhangi bir mali sonuç doğurmayacaktır. Buna karşılık, çocuksuz ve yıllık en az 73 bin 350 euro kazanan serbest meslek sahipleri için sosyal primler yılda yaklaşık 781 euro artacaktır, çünkü burada işveren katkısı bulunmuyor.

IGES Enstitüsü’nün tahminlerine göre; prim matrah sınırının yükseltilmesinden GKV’nin yaklaşık 6,9 milyon üyesi (serbest meslek sahipleri ve çalışmayanlar dahil) etkilenecek. BMG ise bu sayıyı yaklaşık 5,4 milyon olarak tahmin ediyor.

Aile sigortasında değişiklik

Taslak metinde yer alan bir diğer önemli düzenleme, eşler için geçerli olan beitragsfreie Familienversicherung (ücretsiz aile sigortası) ile ilgili. Bu uygulama ciddi şekilde sınırlandırılacak. Şu anda Almanya’da ikamet eden ve aylık toplam geliri 565 euroyu aşmayan tüm eşler ve kayıtlı yaşam ortakları ücretsiz aile sigortasından yararlanabiliyor. Yeni düzenlemeyle bu hak, 7 yaşını doldurmamış çocuğu olanlar, engelli çocuğu olanlar, bakıma muhtaç yakını olanlar ve normal emeklilik yaşına ulaşanlarla sınırlandırılacak.

Taslakta şöyle deniliyor: “Diğer durumlarda, şu anda ücretsiz sigortalı olan eş için GKV üyeleri, prim ödemesi gereken gelirin yüzde 3,5’i oranında ek prim ödeyecek. Çocukların ücretsiz sigortası ise tamamen korunacaktır.”

Bu düzenleme, 2028’den itibaren yürürlüğe girecek ve yılda 2,2 milyar euro ek gelir sağlaması bekleniyor. Bu ek primin miktarı, istisnalardan yararlanamayan eşin sigortalı olduğu kişinin maaşına bağlı olacaktır. Yıllık 40 bin euro kazanan biri için ek maliyet yılda bin 400 euro, 60 bin euro için 2 bin 100 euro, 80 bin euro için ise 2 bin 800 euro olacak. Bu son senaryoda ayrıca prim matrah sınırı artışından kaynaklanan 401 euro da eklenecektir. Burada da ödenen sosyal primlerin vergilendirilebilir gelirden düşüleceği unutulmamalıdır.

1 milyondan fazla eş

IGES Enstitüsü’nün hesaplamalarına göre; yeni düzenlemeden yaklaşık 1,3 milyon yasal sigortalı eş etkilenecek. Bu hesaplamada engelli çocuğu veya bakıma muhtaç yakını olan eşler hariç tutuluyor. Bu rakam, BMG’nin tahminleriyle de örtüşüyor.

IGES Enstitüsü, hem prim matrah sınırı artışından hem de aile sigortası değişikliğinden aynı anda etkilenecek GKV üyesi sayısını 400 bin olarak tahmin ediyor.

Ek ödemeler artırılıyor

GKV üyelerini doğrudan ilgilendiren değişikliklerin yanı sıra taslak metindeki diğer düzenlemeler de ek masraflara yol açabilir. Örneğin reçeteli ilaçlar için ödenen katılım payı 5-10 eurodan 7,50-15 euroya yükseltilecek. Bu durumda her kişinin ek maliyeti bireysel olarak değişecektir.

Tekniker Krankenkasse (TK) verilerine göre; 2024'te çalışan TK sigortalılarının yüzde 68,5’i en az bir ilaç reçetesi aldı. Federal Sağlık Bakanlığının 2024 verilerine göre ise her sigortalı için ortalama 9,3 hazır ilaç reçetesi düzenlendi. Bu da yılda ortalama 22,50 ila 45 euro arasında ek maliyet anlamına geliyor.

Planlanan performans kısıtlamalarının etkileri de oldukça bireysel olacaktır. Örneğin diş protezi için devlet katkısı 10 puan düşürülecek veya 6 haftadan uzun süren iş göremezlik durumunda hastalık parası yüzde 5 puan azaltılacaktır. Taslak metinde yük sınırının korunacağı belirtiliyor. Bu, sigortalıların brüt gelirlerinin yüzde 2’sinden (kronik hastalar için yüzde 1’den) fazla katılım payı ödemesi durumunda, ek ödemelerden muaf tutulabileceği anlamına geliyor. BERLİN