Sûka Kurdistan Dersim jew cayo ke dewlet tewr jêde polîtîkayê asîmîlasyon, dejenerasyon û qirkerdişî ferz kena yo. Şaredarîya Dersim ke muhîmiya gird dana kultirî, 12 serrî yo zon ra heta kultur, muzîk ra heta tîyatro xîzmetê kursî dana. Saredarî ya ke dûştê polîtîkayanê asîmîlasyonî kursê damûsnayisê zonî dana, heta nika bi seyan domanan perwerde kerd.
Şaredarîya Dersim ke mavêna serranê 1999-2004î destê CHP de bî. Weçînayinanê 2004î de şaredarî kewt destê BDP. Weçînayinanê 2009î de de zî BDP û 2014î de şaredarî destê DBP de mend. No 12 serrî yo şaredar Songul Erol Abdîl, Edîbe Şahîn û hemşaredarê nikayî Mehmet Alî Bûl û Nûrhayat Altûn xîzmetê erja kerdî û nika kî gureyînê girsî ramenê.
Navendê Kultur yê Gencan
Xêlê gureyînê Şaredarî hetê Navendê Kultur yê Gencan ke girêdayê Şaredarî yo yenê ramiten. Na ca, 7 rojê hefte rakerde yo. Navendo ke sodir seat 08.00’î de beno ra, heta sewe seat 22.00’î akerde maneno.
Saredarîya Dersim de ser zon, kultur û hunerî 16 kursî yenê dayen. Nê kursan ra jew kî kursê damusnayisê zonî ser o. Nezdîyê 48 domanê ke mavêna 6 û 13 serrî yê tewrê kursê kirmanckî benê. 16 wendekarê pîlî kî sonê kursî û eve zonê xo de nuştiş û wendisî musenê. Kursê kirmanckî hetê Kemal Karabûlût yeno dayene.
‘Omedya Mestû’
Tenya seweta damusnayisê zonî nê, bin banê saredarî de hetê kulturî kî gureyînî yenê ramiten. Nê gureyînan ra jew o ke ver çiman de ro koroyê muzîk yê domanan koma Omedya Mestû ya. Na kom kî serra 2009î de hetê Karabûlût amê pêser û gureyînî dest kerd ci. Badê gureyînan albumê ‘Omedya Mestû’ ya bi kirmanckî vejîya. Na koma ke xêlê festîval û şahîyan de sehne girot, 2013’î de vejîya tûrneyê Awrûpa.
‘Vengê Awe’
Seweta cenîyanê Dersim kî hetê şaredarî xîzmetê hera yenê dayen. Serra 2012î de kî jje koroyê ceniyan yê bi nameyê ‘Vengê Awe’ roniya. Na komî nejdîyê 8 asmî perwerde yê zon û muzîkî dî. Ebi destegê Koma Zelemele Awrûpa de produksîyonê Mîr Mûltîmedîa ra albumê ‘Vengê Awe’ vejîya. Na albumî de 10 eserî ca girewtî. Na koro heta nika Dersim de xêlê sahî, festîval û konseran de sahne girewt. Herzewbîn 2015î de zî vejya turneyê Awrûpa No koro, dinya de sifte koroyê ceniyan ebi kirmanckî yo.
Xîzmetê 12 serran Navendê Kultur yê Şaredarî yê Dersim 12 serrî yo xîzmet dano hometî. Heta nika 3500 talebeyan na ca de kursê ciya dî. Emserr kî 300 talebeyî (wendekarî) Navendê Kulturî de kursê zey şan, temûr, gîtar, tîyatro, keman, pîyano baterî, erbane, flut, baterî, klarnet û yê zonî gênê. Nika kî koma domanan ’Omedya Mestû’, koma cenîyan ‘Vengê Awe’, koma Îşuwa ra piya, koma tîyatro ya ebi kirmanckî bin banê Navendê Kulturî de gureyînê xo ramenê.
Nê pêrokîn kursî ebi şaredarî ra piya hetê mualîm Kemal Karabûlût, Xelîl Tacay, Ozgur Gulmez, Sezgîn …, Berîtan Derya yenê dayen. Asma Wusarê peyenê (Gulan) ra tepîya kî kursê semah û resîmantis kî dest kenê ci. Saredarîya Dersim ebi nê gureyînan, jû hetî ra zon, îtiqat û kulturî damûsnena, heta bîn ra kî vernîya raya dejenerasyon û asîmîlasyonî gêna.