AKP Genel Başkan Yardımcısı Numan Kurtulmuş, dün Türk medyasının Ankara temsilcilerine yönelik düzenlediği basın toplantısında, savaşın Türkiye ekonomisine tahmini maliyeti ile ilgili raporu açıkladı. Türkiye’nin gündeminde uzunca bir süredir “çözüm süreci ve demokratikleşme paketi”nin yer aldığını anımsatan Kurtulmuş, bu çerçevede AKP Ekonomi İşleri Başkanlığı bünyesinde hazırladıkları çalışmada eldeki verilerin tamamını toparlamaya çalıştıklarını bildirdi.
‘Sürecin devamına katkı için’
Kurtulmuş, bu konuda yapılmış kapsamlı çalışma olmadığını gördüklerini belirterek, “Dolayısıyla bu çalışmanın gerçekten hem sürecin devamına önemli katkı sağlayacağını hem de Türkiye kamuoyunun zihninde 28 yıldır devam eden bu terör meselesinin Türkiye’ye ne büyük maliyetler getirdiğine ilişkin bir takım ipuçlarını vereceğini düşünüyorum” diye konuştu.
Kurtulmuş, 28 yıllık sürecin ekonomik bir maliyeti olduğunu, Türkiye’ye getirdiği önemli kayıplar bulunduğunun altını çizerek, bunların en başında gelen manevi kayıplar arasında 35 bin insanın hayatını kaybetmesi olduğunu dile getirdi. Kurtulmuş, geçmiş dönemlere bakıldığında işkencelerin, yargısız infazların, köy boşaltmaların, demokrasi tarihine geçtiğini söyledi.
Eğer savaş olmasaydı
Genel bakış açısı ile savaşın büyüme performansına etkisi başlığı altında iki ayrı tahminde bulunduklarını anlatan Kurtulmuş, Türkiye’nin 28 yıl boyunca yüzde 4,07 oranında büyüme sergilediğini, Türkiye’nin her yıl yüzde 0,25 oranında daha fazla büyümesi durumunda 1 milyar 144 milyon TL, yüzde 0,50 oranında büyümesi durumunda ise 2 milyar 345 milyon TL büyüme elde edilebileceğini bildirdi.
Kurtulmuş, 1986-2012 yılları arasında faiz giderlerinin 633 milyar TL olduğunu, bu rakamın bugünkü karşılığının ise 1 trilyon 600 milyar TL olduğunu bildirerek, aynı dönemde devletin yaptığı harcamalar ve yatırımların toplamının ise 1 trilyon 944 milyar TL, bugünkü değer ile rakamın 4 trilyon 46 milyar TL’ye denk geldiğini söyledi.
Savunma ve güvenlik harcamalarının 1986-2012 yılları arasında 162 milyar TL olduğunu, bugünkü rakamlara çevrildiğinde ise 495 milyar TL’lik bir rakamın ortaya çıktığına vurgu yapan Kurtulmuş, savaş olmazsa ve harcamaların yüzde 50 oranında azaltılması durumunda 2012 yılı rakamları ile 247 milyar 600 milyon TL, faiz giderlerinden de 110 milyar 500 milyon TL tasarruf yapılabileceğini aktardı.
Borçlanarak militarizasyon
Kurtulmuş, Türkiye’nin savunma harcamalarını cebinden değil, borçlanarak yaptığına işaret ederek, “Hepsini topladığınız zaman 358 milyar 100 milyon TL savunma ve güvenlik harcamalarına yapılmış olan ilave masraflardır, maliyetlerdir. 1986-2012 yılları arasında Türkiye’nin savunma güvenlik harcamalarının yıllık artışları ortalama yüzde 41’dir. Ancak bu oran 1990-2002 yılları arasındaki yüzde 68,4, son 10 yılda ise sadece yüzde 5,4’tür” değerlendirmesini yaptı.
Kurtulmuş, Türkiye’nin savaş harcamalarına ayırdığı payın, dışarıdaki silah tüccarlarının güçlenmesini sağlamaktan başka bir anlam taşımadığını kaydetti.
Savaşın borçlanmaya etkisi
Kurtulmuş, 1990-2002 yıllarında savunma ve güvenlik harcamalarının faiz dışı bütçe giderlerine oranının yıllık ortalama yüzde 17,5, 2003-2012 yılları arasında ise yüzde 8,8 olarak gerçekleştiğini belirterek, savaşın borçlanma maliyetine etkisinin ise 28 yıllık toplamının 633 milyar TL olduğunu, söz konusu rakamın bugünün değeri ile 1 trilyon 610 milyar TL olduğunu aktardı. Kurtulmuş, 1986-2012 yılları arasında savaşın olmaması durumunda borçlanma maliyetinin her yıl için yüzde 10 daha düşük olacağı varsayımıyla yaptıkları hesaplamada ilave maliyetin bugünkü değerinin 161 milyar TL olduğunu söyledi.
Turizm gelirlerine ket vurdu
Türkiye’nin 1986-2012 yıllarında toplam 600 milyar TL turizm geliri elde ettiğini hatırlatan Kurtulmuş, savaş olmaması durumunda turizm gelirlerinin her yıl yüzde 10 artacağını ve 60 milyar 300 milyon TL ek gelir elde edileceğini, yüzde 20 artması durumunda ise 120 milyar 600 milyon TL ek gelir elde edilebileceğini açıkladı.
Kurtulmuş, Türkiye’ye 28 yılda toplam 263 milyar 800 milyon TL doğrudan yatırım geldiği bilgisini vererek, “Terör olmasaydı ve 1986-2012 yılları arasında Türkiye’ye her yıl yüzde 10 fazla doğrudan yabancı yatırım gelseydi, 26 milyar 300 milyon TL ek doğrudan yabancı yatırım elde edilecekti. Her yıl yüzde 20 fazla doğrudan yabancı yatırımcı gelseydi, 52 milyar 600 milyon TL ek doğrudan yabancı yatırım elde edilecekti” dedi.
Barış ekonomisinden beklenen
Kurtulmuş, Türkiye yüzde 0,25 oranında daha fazla büyümüş olsaydı bugün Türkiye’nin kişi başına düşen milli gelirinin 11 bin 150 dolar seviyesinde olacağını kaydederek, şöyle devam etti: “Hane halkı ortalamamız 3,7’dir. 600 ile bunları çarptığınız zaman 2 bin 400 dolar her ailenin yıllık milli gelirinde artış demektir. 28 yıllık süre içinde eğer Türkiye böyle bir şeyle karşılaşsaydı, Türkiye’de her aileye ev, her aileye araba almak mümkün olurdu. Türkiye’nin en küçük hesaplarla karşılaştığı maliyet budur. Ne kadar baraj yapardık, mesela Türkiye böyle bir kalkınmayı sağlamış olsaydı 150 tane İstanbul-Ankara hızlı tren projesini bitirmek mümkün olurdu. Türkiye’nin 17 bin kilometreye yakın ilave yol yapması mümkün olabilirdi.”
Tek kurşun atılmayacak zamanlar
Türkiye geçmiş performanslarına bakıldığı zaman eğer savaş olmasaydı, her yıl ortalama 0,50 puan daha fazla kalkınmanın mümkün olabileceğini savunan Kurtulmuş, “Bunun da rakamsal karşılığı 2 trilyon 45 milyar TL, dolar olarak karşılığı 1,2 trilyon dolardır. Türkiye maalesef böylesine büyük bir kayıpla karşı karşıya kaldı. Demokratikleşme sürecinin en kısa zamanda sona ermesi ve adımların atılması ve Türkiye ilanihaye silahların toprağa gömüleceği bir döneme girecek. Bu memlekette bir tek kurşun atılmayacak dönemler yaşayacağız. Türkiye, bundan sonra barış ekonomisinin getireceği güçle, ivmeyle daha ileriye doğru gidecektir” dedi.
Kurtulmuş, tarım arazilerinin mayından temizlenmesine ilişkin bir soru üzerine, bunun hükümetin de gündeminde bulunduğunu ve bölgedeki son gelişmeler çerçevesinde akamete uğradığını bildirdi.
9 milyon göç etti
Kurtulmuş, 30 büyükşehir üzerinden yaptıkları hesaplamada, nüfusu 58 milyon olan bu büyükşehirler içerisinde 9 milyon 200 bin kişinin Kürt bölgesinden geldiğini ve göçün yıllık maliyetinin de 2 milyar 600 milyon TL olduğunu bildirdi. Göçün 30 yıllık süreçteki maliyetinin yaklaşık olarak 78 milyar olarak hesaplanabileceğini kaydeden Kurtulmuş, iller arasında yılda 900 milyon TL ile en fazla maliyete İstanbul’un katlandığını kaydetti.
Savaşın istihdam üzerindeki etkisine bakıldığında, Kürt illerinde 2004-2012 yılları arasında 324 bin 400 ilave istihdam oluşacağı ve bunun da 30 yıl içerisinde 22 milyar TL’lik ekonomik büyüklüğe tekabül ettiğinin hesaplanabileceğini dile getiren Kurtulmuş, elektrik kayıp ve kaçaklarının 28 yıllık dönemdeki kaybının 46 milyar TL olduğuna işaret etti.
Kurtulmuş, savaş dolayısıyla ile zarar gören yurttaşlara İçişleri Bakanlığı’nın ödediği tazminatların 3 milyar TL’ye ulaştığını bildirdi.
Rekabet gücüne pranga
Kurtulmuş, maliyet hesaplarını kamuoyunun vicdanına bıraktıkları diğer kayıplar arasında yer alan maddeleri şöyle sıraladı: “Türkiye’nin küresel rekabet gücünü zayıflatmıştır. Türkiye’nin kadim ekonomik sorunlarından birisini çok fazla büyüttüğünü çok vahim hale getirdiğini altını çizmek isterim. O da Türkiye’deki bölgeler arasındaki dengesizlik meselesidir.
Zonguldak-Hatay hattının batısındaki 30 ilin 2012 rakamları ile GSMH’ye katkısı yüzde 78’dir. Bu 30 il arasında İsrail’in ekonomik büyüklüğünden fazla olan illerimiz var, Kocaeli gibi. Hatay-Zonguldak hattının doğusuna geçildiği zaman oradaki 51 il GSMH’ye katkısı sadece yüzde 22’dir. Türkiye bu dengesizliği mutlaka gidermek mecburiyetindedir. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye’nin 2023 vizyonu bakımından üzerinde durduğumuz en önemli konulardan birisi budur. Türkiye ne yapıp edip, bölgeler arasındaki bu dengesizliği ortadan kaldırmak zorunda.”
Tahmini toplam maliyet
* Savunma ve Güvenlik Harcamalarına Etkisi: 358,1 Milyar TL
* Borçlanma Maliyetine Etkisi: 161,4 Milyar TL
* Turizm Gelirlerine Etkisi: 120,6 Milyar TL
* Doğrudan Yabancı Yatırıma Etkisi: 52,5 Milyar TL
* Büyükşehirlere Göçün Maliyeti: 78 Milyar TL
* İstihdama Etkisi: 22 Milyar TL
* Ödenen Tazminatlar: 3 Milyar TL
* Elektrik Kayıp-Kaçaklara Etkisi: 46 Milyar TL
* Büyüme Performansına Etkisi (Yüzde 0,25 daha fazla büyümüş olsaydı): 1.144 Trilyon TL
* Büyüme Performansına Etkisi (Yüzde 0,50 daha fazla büyümüş olsaydı): 2.345 Trilyon TL.
ANKARA