Çewlîg merkeze çande Hurrî û Medan o. Bi xûm xûmê çem û royanê xo, bi koyê xo berz û gelîye xo xorîn, bi zozanê xo zergûn û xemilî sey cennet o û tim û tim berxweder kam bi, eya ra starî kerd o. Biyo warê serhildan û berxwedan heta roja nika no gurî kerdo û hevîye serkewtin viraşto.

Hem serhildanê Şex Seîd de, hem zî vejîyayîşe PKK de, serranê 1970’an ra nat Koyê Karêr, Koyê Çawreş, Koyê Bandoz, Koyê Sûlbûs, Koyê Sipî,Koyê Koz û Koyê Lîs pistê xo akerdo û Şervanê Kurdan ye Egît ra bîyo lîs.
 Çewlîg de, deme Serhildanê Şex Seîd û dima ra sey Heliye Kurdîstan Yado û Emerê Faro, Wisif Begê Yexkî, Riza Begê Valêr re  biyo dizike, serranê 1970’an heta nika gerîllayên HRK,ARGK û HPG re bîyo dizike. Şervanên azadî, bişer û tewire ciwîyayîş xo, ser şare Çewlîg zaf tesîr viraşt. Serhildanê Şex Seîd ra dima, terse ke zerrê şare Çewlîg de virazîyabi, a ters şi û cesarete qisas girewtiş ame.
Hina bi ke, êdî Çewlîg şerê azadî de zî, sey verêcû bi cayê stratejîk, çar-panc eyalat ra bi starî û gerîlayên azadî zî şeref u namûsê Kurdan pawît û pawenê.
Şare Çewlîg, şervanên ke şeref û namûsê eyê pawenê, qisasê serran yê baw û kale eyê genî, wayîre inan vejîyeya û kênek û lajê xo da şoreşê. Çi îmkane maddî û manevî bi seba şoreşê azadî da, texsîr zî nêkerd.
Şerê 30 serrî de hema hema hemi qezaye Çewlîg û Çewlîg bedel da, şehîd da. Cayê ke,  dişmen tewr zaf dewe weşnaye Çewlîg o. Reyna şarê Çewlîg nêtersa û fek dewa ra verenêda û piştîdayîşe kijanê xo ra berdewamkerd.
Bi gerîllaye xo ra, paştê xo da koyanê xo û nêva serd û tefûdumano,  hemvere dişmen re çi dest eyê de ameye ard ca.
Ge-ge kênek û lajên şoreşger tewire Sare Erebûn ya Dewê Xêylan tekoşîn kerd. Seyî badê Serhildanê Şex Seîd de dişmen, Sare Erebûn esîr vist, deme ke reyîre berdene, Sare Erebûn beyntarê Dewe Tanzût û Ziwer de herinde Arîye Wis xo eşt çemê Murad, kênek û lajen Kurd ye şoreşger zî seba ke esîr nêkewnê dest dişmen bomba xo de teqna û xo zinare berz ra eşt.Egîtî ya  înahewa ti şoreşê cîhan de nêbiyo.La kênek û lajen Kurdan Çewlîg de ina fedayîtî kerda.
Çemê Murad, Çemê Perî, Çemê Rîz û hemi qerrê û zinar, dar û daristan, erd û ezmane Çewlîg fedayîtî wîna dîya.Gonî ya şehîdan hemi ca, bine lemi û sîyan rijîyaye, bi gonî ya înan erdê ameye awdayiş. Torosên mîyan de bi gonî ya gerîlla ruhe serhilder newî ra berz bi û ristim da hemi bajar, qeza û dewe Kurdîstan ra vila bi.
Humarek zaf kênek û  lajen Çewlîg rayîre şerê azadî de şehîd kewtî. Nîka bi seyan şehîdên Çewlîg estî.Wayîrê pêro şehîdên bi şerefek berz mîyanê şarê xo de gêrenî.Gor û gorîstanê şehîdên yê Çewlîg bîye zîyar.
Mîyanê şehîdên Çewlîg de, Şehîden gird sey Xeyrî Durmuş û Mehmet Karasangur berxwedêrîye zîndan û şerê gerîlla de sembole û pêşengê tarîxî yê.Xeyrî Durmuş bi rojîye mergî ye 14 Temmuz bedenê xo werdi werdi helîna, bawarîye azadî û ruhek berxwedêr awakerdi. Reyna va ke, “ser kerrê mezelê mi de deyndar binusnenê”. Cîhan de heta nika şehsêk hina fedayî û pêşeng nê ameyo dîyayîş. La Çewlîg de vejîyeyo.
Mehmet Karasungur zî hete şerê çekdarî de fermandarîye tekoşîne azadî kerd. Şerê Hîlvan-Sîwereg de fermandar Karasungur bi. Reyna, agêrayîşe welat de, fermandarê HRK Karasungur bi. Hetê tekoşînê çekdarî de Karasungur more xo piroda.
Şehîdên Çewlîg de çend hewe ke, Şere azadî yê destankî de ca girewto pêşengî kerda inayê.
Xeyrî Durmuş, Mehmet Karasungur, Mehmet Gûler, Celal Barak, Nadîre Kal, Ezîz Turhalli, Zekî Yildiz, Îlhan Çîftçî,Sureya Ozbey, Emrullah Menteş, Îbrahîm Încedursun.
Şarê Çewlîg wayîrê nayê şehîdan û tekoşînê vejîyeno.
Weçînayîşê 2009 yê herêmî de reyê xo da namzedê DTP-BDP Firat Anlî. Firat Anlî serkewt, la AKP û Rêxistina Fetullah Gulen hîlekarî kerd, reyê şarê Çewlîg yê welatparêz veşnê û heqê Firat Anlî werd.
Tewirek neheq namzedê AKP kerd şarêdar. La namzedê AKP zerrê 5 serran de ti karêk nêkerd. Pê pere şarê Çewlîg, Olîmpîyatê Ziwanê Tirkî viraşt. Hîzmetê dewleta Îstîlaker yê Tirk kerd û zê hîzmetkarê Fetullah Gulen kar kerd.. Hîzmetê Tirkpêrestî kerd.  Qet seba şarê Çewlîg yew hîzmet nêkerd. Şarê Çewlîg bê hîzmet mend. Bê aw mend. Pere şarê Çewlîg dizdî kerd û da merdimanê xo.
Hîlekarê AKP û Rêxistina Fetullah Gulen waşt ke weçînayîşê 2011 de zî sey weçînayîşê 2009 hîlekarî bikerenê. La şarê Çewlîg hetanê netîce bigero hewn nêkerd,wayîrê reyanê xo vejîya û Îdrîs Baluken bi wekîlê BDP yê Çewlîg.
Şarê Çewlîg nika zî kar û xebat keno ke, şaredariyê Çewlîg zî destê hîlekar û îstîlakarê Kurdîstanê ra bivejo. Bi reyê xo Îlhan Çakabey û Zarîfê Karasungur bikero şarêdaranê Çewlîg. Bikero temsîlkarê şarê Çewlîg.