ABD Senatosu, F-35 savaş uçakları başta olmak üzere yeni nesil savaş silahların Türkiye’ye teslimatını yasaklayan bir tasarıyı kabul etti. Tasarı, 10’a karşı 85 gibi ezici bir çoğunlukla kabul edildi. Trump’ın onaylaması durumunda tasarı yasallaşacak.
AKP iktidarının 24 Haziran seçimlerinde oy devşirmek için sürekli “Geldi, geliyor” dediği, F-35 savaş uçaklarının satışına ABD Senatosu’ndan blokaj kararı geldi. F-35’lerin 21 Haziran’da bir törenle Türkiye’ye teslim edilmesi planlanmıştı ancak Senato’nun kararıyla birlikte teslimatı oya çevirmek isteyen AKP’li yöneticilerin sevinci, kursaklarında kaldı.
ABD Senatosu Savunma Bakanlığı’na 2019 yılında 716 milyar dolarlık bütçe ayrılmasını öngören yasa tasarısını kabul etti. Tasarının Türkiye bölümünde, Türkiye’ye yüz adet F-35 savaş uçağı ile Chinook tipi ağır nakliye helikopterleri gibi yeni nesil silahların satışinin bloke edilmesi talep eden bir bölüm de yer alıyor.
Tasarıda ayrıca Patriot hava savunma sistemleri, AH-1 tipi Kobra, H-60 Black Hawk tipi helikopterleri ile F-16 uçaklarının satışının da bloke edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) olarak da bilinen Savunma Bakanlığı bütçesine ilişkin tasarıda, buna gerekçe olarak Türkiye’nin Rusya’dan S-400 savunma hava savunma sistemleri almasından duyulan endişe ile bazı Amerikan vatandaşlarının Türkiye’de tutuklanması gösterildi.
Ezici çoğunlukla kabul edildi
Senato’nun kabul ettiği tasarının metni Demokrat Partili Senatör Jeanne Shaheen ve Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis tarafından hazırlanmıştı.
Metinde şaibeli 15 Temmuz darbe girişiminin ardından Türkiye’de yargılaması devam eden ABD’li papaz Andrew Brunson’ın tutuklunun devam etmesi ile Ankara’nın Rusya’dan satın alacağı S-400 füzelerinin tansiyonu yükselttiği belirtilmiş ve Türkiye’ye silah satışının yasaklanması istenmişti.
AKP’nin ‘Fetöcü’ olarak tanıttığı Papaz Andrew Brunson, 9 Aralık 2016’dan bu yana Türkiye’de cezaevinde tutuluyor. Bronson’un tutukluluğu Türk-ABD ilişkilerinde büyük gerginliklere neden olmuştu.
Tasarı Senato’da 10’a karşı 85 oyla kabul edildi.
Bundan sonraki prosedür
Tasarının yasalaşmasından sonra 60 gün içinde Savunma Bakanı’nın, Dışişleri Bakanı’na danışarak Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilere dair Kongre’nin ilgili komitelerine kapsamlı bir rapor sunması talep edildi.
Bu rapor tamamlanmadan Pentagon’un Türkiye’ye Kongre’nin onayına tabi herhangi bir dış silah satışına onay veremeyeceği sınırlaması getirildi.
Tasarı, onay için ABD Başkanı Donald Trump’ın masasına gelmeden önce Konferans Komitesi olarak bilinen ortak bir komisyonda tek yasa tasarısı haline getirilmesi gerekiyor.
Tasarının yasalaşması için ise ABD Başkanı Donald Trump tarafından da onaylanması gerekiyor.
Binali tepkili
Öte yandan Senato’nun kararı ardından Türk Başbakanı Binali Yıldırım “Talihsiz bir gelişme. Türkiye alternatifsiz değil. Bu teşebüssler stratejik ortaklığa aykırı” dedi. İngiliz Financial Times ise kararı “ABD Senatosu, Türkiye’ye F-35 satışlarını bloke etti” şeklinde okuyucusuna duyurdu.
Gazete “Karar, kilit bir NATO müttefiki ile artan gerilimi yansıtıyor. Tutarı 10 milyar dolara yakın 100 savaş uçağının satışı gecikebilir” şeklinde ifade kullandı.
Kabul edilen bütçenin ayrıntıları
ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) 2019 mali yılı bütçesi 716 milyar doları buluyor.
Bu bütçeyi oluşturan kalemler ise şunlar: 617.6 milyar dolar temel bütçe, 68.5 milyar dolar deniz aşırı muhtemel operasyonlar, 21,6 milyar dolar Enerji Bakanlığı’nın savunma bağlantılı programları ve 8.2 milyar dolar savunma bağlantılı diğer harcamalar.
Bu arada Senato’daki bütçe tasarısında sonradan yapılan bir düzenlemeyle Amerikan kurumlarının Çinli ZTE ve Huawei firmalarından ürün satın almasını engellemeye yönelik bir madde de eklendi.
WASHINGTON