Şengal’e dönüş mücadelesi

MURAT MANG/BİELEFELD

Êzîdîlere yönelik 3 Ağustos 2014’te DAİŞ tarafından gerçekleştirilen katliam ardından yüzbinlerce insan Şengal’dan göç etmek zorunda kaldı. On binlerce kişi Avrupa başta olmak üzere birçok ülkeye yayıldı. Sürgüne çıkmak zorunda kalan Êzîdîlerin birbirleriyle, ülkeyle bağlarını diri tutmak, yaralarını bir nebze de olsa sarabilmek ve uluslararası alanda çalışma yürütmek için 2015 yılında Almanya’da Şengal Diaspora Meclisi kurulmuştu. „Meclisa Şengalê ya Derwayî Welat“ artık sadece Almanya’da değil Hollanda, Belçika, Avusturya ve İsveç gibi ülkelerde de çalışmalar yürütüyor. Meclisin eşbaşkanı Fikret İgrek le aradan geçen 3 yıl içinde yurt dışındaki Êzîdîlerin durumunu konuştuk. Geri dönüş için çalışma yürüten Meclis, Şengal’in statüsü ile YBŞ ve YJŞ’nin Şengal’in savunma gücü olarak tanınması için de çalışma yürütüyor. 

Katliamın yıldönümü olan 3 Ağustos’ta (yarın) Avrupa genelinde eylemler olacağını belirten İgrek, „Başta Êzîdîler olmak üzere tüm halkımız 3 Ağustos günü yapılacak eylem ve etkinliklere katılmasını bekliyoruz“ çağrısında bulundu. 

70 bin Êzîdî diasporada

Katliam yaşandığında Şengal’de 500 bin kişi yaşadığını söyleyen İgrek, halkın çoğunun Kürdistan’daki kamplarda kaldığını belirterek, „Tespitlerimize göre katliam ardından 70 bin kişi Şengali terk ederek Almanya, İsveç, Danimarka, Norveç, Hollanda’ya geldi, az sayıda Êzîdî de Amerika, Kanada gibi ülkelere gitti“ dedi. Duhok ve çevresinde yaşayan Êzîdîlerin de Avrupa’ya geldiğini belirten İgrek, „Aslında Şengal’den Avrupa’ya çıkanların sayısı öyle sanıldığı kadar çok değil. Welatşêx bölgesi dediğimiz Duhok ve çevresinden Avrupa’ya gelen Êzîdîler var. Bunlar da Şengal’den gelenler olarak yansıtılıyor“ diye belirtti. 

Xanêsor netleştirdi

Êzîdî toplumu üzerinde şimdiye kadar yürütülen siyasetin toplumu parça parça yaptığını belirten İgrek, başlangıçta diasporadaki Êzîdîlere ulaşmakta zorluk çektiklerini belirterek, „Fakat 3-4 Mart günü Xanêsor’a yapılan saldırı Şengal toplumunun büyük kesiminde değişim yarattı. Başta bize mesafeli olan, bizim ulaşmadığımız Hollanda, İngiltere, Almanya’da yaşayan Şengalli Êzîdîler Meclisimize dahil oldular. Yine örgütlenen gençlerin sayısında da artış oldu. Gençlerin sayısı ve komiteleri öyle bir düzeye geldi ki planlamamız içinde gençlik kongresinin yapılması var“ diye belirtti. 

Büyük kongre 2018’de

Dağınık olmalarının ve aşiret anlayışının hala güçlü olmasının da sürgündeki Êzîdîlere ulaşamamakta etkili olduğuna vurgu yapan İgrek, „2018 yılında tüm dünya genelinde Êzîdîlerin katılacağı bir kongre planlıyoruz. Hangi düşünceye sahip olursa olsun çağıracağız. Mesela Ermenistan’da ki bir kısım Êzîdîler ‘biz Kürt değil Êzîdîyiz’ diyorlar. Bunları da çağıracağız. Tartışarak birliğimizi daha da güçlendirmenin planlamasını yapacağız“ bilgisini paylaştı. 

Avrupa’daki ailelere destek oluyor

„Acıların, travmaların, ölümlerin yanında ferman, Êzîdî toplumu için diyalog yolunu açtı. İlişkiler gelişti. Tüm dünyada yaşayan Êzîdîler arasında bağlar yeniden pekişti. Kendi savunma gücünü oluşturdu“ diyen İgrek, ulaşabildikleri Şengalli ailelere yönelik çalışmaları hakkında da şu bilgileri verdi. „Somut bir rakam veremeyeceğim fakat birçok ülke ve şehirde meclislerimizin ailelerle ilişkisi var. Ailelere bürokratik, tercümanlık gibi alanlarda yardım ediliyor. DAİŞ‘in elinden kurtulup Almanya’ya gelen kadınlarla ilişkilerimiz var. DAİŞ’in elindeki esir Êzîdî kadınlara ilişkin ise Avrupa Özgür Êzîdî Kadın Meclisi (TAJÊ) çalışma yürütüyor. Uluslararası düzeyde birçok görüşmeleri var. Bugüne kadar resmi yollarla yaklaşık 300 Êzîdî kadın çocukları ile birlikte Almanya’ya getirildi. Baden Württemberg eyaleti yaptıgı proje kapsamında Êzîdî kadınları getirdi.“

Kadınlara 2 yıl dayatması

Bu kadınların yaşadığı sorunlara dikkat çeken İgrek şunları belirtti: „Getirdikleri Êzîdî kadınlara 2 yıl boyunca bulundukları adreste kalma zorunluluğu getirilmiş. Evli olan kadınlar eşlerinin yanına gitmek için 2 yıllık sürenin dolmasını beklemek zorundalar. Arapça tercüman ile konuşmak zorunda kalmışlar. Bunlar zorlayıcı durumlar.“

‘Meclisimizle ilişkiye geçin’

Ulaşamadıkları Êzîdî ailelere ilişkin çalışma yürütmeye devam ettiklerini ifade eden İgrek şu çağrıda bulundu: „Bu konuda herkesin duyarlı olup bizi ailelerle buluşturmasını beklediğimizi belirtmek istiyorum.“

Dönüşün önünde KDP engel 

Midyat’taki AFAD kampında yaklaşık 1900 Êzîdî’nin bulunduğunu hatırlatan  Şengal Diaspora Meclisi Fikret İgrek, „Onlara dönük yardım çalışmalarımız da var“ şeklinde konuştu. 

Ferman sonrası Şengal’i terk edenlerin birçoğunun Kürdistan’da kaldığını belirten İgrek, „Bunların birçoğu eğer KDP onlara engel olmazsa Şengal’e geri dönmek istiyor. Bir örnek vereyim AFAD kampında kalanların yüzde 70-80’i Şengal’e geri dönmek istiyor. Fakat bunu açık söyleyemiyorlar. İzolasyon içindeler. Dolayısı ile korkuyorlar“ ifadelerini kullandı. 

„Biz isterdik ki katliam sonrası KDP çıkıp ‘Biz Şengal’i korumada sorumluluğumuzu yerine getirmedik. Sorumlulardan hesap soracağız’ şeklinde açıklama yapsın. Fakat aksine bir tavır içine girdi. Bu tavırları Xanêsor saldırısı ile tam açığa çıktı“ diyen İgrek, şöyle konuştu: „Biz KDP’ye karşı değiliz ama Êzîdîlerin KDP’ye güveninin kalmadığını belirtmek zorundayız. KDP’den bu toplumun iradesini tanımasını bekliyoruz. Şengal’i Kürdistan’ın bir parçası olarak görsün.“ 

Dönüş için AB ve AK’ye proje sunuldu

Êzîdîlerin kendi savunmasını, yönetimini oluşturduğunu, geri dönüşleri için de çalışmalar yürüttüklerini ifade eden İgrek şu bilgiyi de paylaştı: „Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği’ne sunduğumuz bir proje var. Bu projede yakılıp yıkılan şehirin, köylerin, evlerin yeniden inşaa edilmesi, saldırılar başladığında tüm mal varlığını bırakıp kaçmak zorunda kalan Êzîdîlerin zararlarının tespit edilerek karşılanması gerekiyor. Bunların sağlanması hem Irak hem de uluslararası anlaşmalar ile karar altına alınmıştır.“

İskandinavya Şengal için seferber 

İskandinavya ülkelerinde yaşayan Kürdistanlılar ve dostları, Şengal katliamının 3. yıl dönümünde DAİŞ çetelerini ve ona destek veren AKP hükümetini protesto etmek ve Êzîdî halkıyla dayanışmak için 3 Ağustos günü meydanlara çıkacak. İsveç, Norveç, Danimarka ve Finlandiya’da çalışma yürüten Sara Kadın Birliği ile Kürt dernek ve kurumları, tüm Kürdistanlılar ve dostlarına beyaz elbiselerini giyip Êzidîlere yönelik soykırımın kınanması ve Êzîdî kadınların özgürleştirilmesi için meydanlara çıkmaları çağrısı yapatı. 

Eylem planı 

3 Ağustos günü yani yarın İskandinavya ülkelerinde saat 11:15’te eş zamanlı başlayacak gösterin yapılacağı merkezler ve adresleri:

İSVEÇ

Stockholm: Medborgarplatsen


Örebro: Våghustorget


Borlänge,: Sveatorget


Göteborg: Brunnsparken


Gävle: Storatorget i Sandviken


DANİMARKA

Kopenhag: Kultorvet


NORVEÇ

Oslo:Karl Johan gate 22

                  0026 Storting


FİNLANDİYA

Helsinki: Kolmen Sepän aukio.  

 ANF/STOCKHOLM