Serrneweyê kurdan her serre 13ê Çeleyî de yeno pîrozkerdiş. Şarê kurd seba ke serrnewyê xo pîroz bikero û seba nê hedrekerdişê pîrozkerdişê serrneweyî şewa serrneweyî de kuçlanî de pelxaçe û kilore dekerdê binê adirî, yanî binê wela adirî de pelxaçe pewjenê. 

Mîyanê na pelxaçe de qarmeyê goştî dekerdê mîyan û eynî wextî de zî mîyanê na pelxaçe de yew pere dekerdê mîyan ahînê wextî werdişê pelxaçe de nê pere qismetê kamî bîynê. 

Kose û veyveke estbî

Pîrozkerdişê nê serrneweyî de en muhîmî zî şewa serneweyî de yew kose û yew veyveke xo xemilnayênê û şîynê dam dam her keye gêrayênê veyveke û koseyî kay kerdê û wayîrê keyî ra şîrane waştê û nê şîrane zî bastêx, sinciq, kesme û qarmeyê goştî bîy. Wexto ke kose û veyveke kay kerdêne nê esna de zafî kesan gala veyveke kerdê waştê ke rîyê veyveke biveynê tabî koseyî zî seba pawitişê weyveke ra tedarikeya xo kerdê û daîmî destê koseyî de çiweyê ey hedre bî û kamî gala veyveke bikerdê se koseyî zî hema çiweyê xo veşênayênê û veyveke pawitênê. 

Sewbîna tewir zî êreya yanî şan de yew keye de kom bîyênê şano kay kerdênê. Mesela bi nimune kaykerdişê şanoyî sînorê hêgayî kay kerdê û nê kaykerdişî de di kesan kay kerdê eynî wextî de nê di kesan her go yew kesî yew gede yan zî ciwan wegirotê maneyê xo û yew kes zî destê û lingê ey girêdayênê kerdê sînor. 

Yeno vîrîkerdiş

Wexto ke nê di kesan semedê sînorî şer kerdê palasqa reyde danê yewbînan ro esil derbî zî ayê ke wegirotî derbê înan werdê û sînor zî orte de kay kerdênê. Welhesil nê tewirê şanoyî zaf bî. La çi heyf ke ewro zî hînê kora beno se, pîrozkerdişê serrneweyê kurdan vînî beno.

Ewro zî hînê kura beno se nê tewir kulturê kurdan yeno vîrîkerdiş. Mesela roşanan de hedreyîya roşanî de seba hedreyîya bimbarikkerdişê roşanî kilîncey, patîla, zarbetî ameyênê pewtiş. Enka zî nê pewtişê kulturê werî hêdî hêdî yeno vîrîkerdiş. Wextê veyveyan de bi tewir tewir kaykerdiş bîyênê enka zî nê kaykerdişê veyveyî ra bi tena kaykerdişê govende û kaykerdişê kayê qilance mendo. 

Helbûkî verê coyî zaf qeydeyê kaykerdişî bîynê. Mesela nê kaykerdişanê veyveyî ra kayê tirsî hema hema nêmendo. Kayê tirsê zî di kesan weniştê estore û estore xardanê, estore ser de şer kerdê. Enka zî veradê kayê tirsî hînê veyveyê verênî nêmendî û enka hema hema heme kesî salonan de veyve ronenê. Mesela kulturê kurdan de en muhîm çîyî zî estonek î; meseleyê dergi bîyênê. Wexto ke telewîzyonî hema çinîbî. Dewan de her şewe yew keye de kom bîyênê û merdimê verênan mesele û estonekan vatê heme kesî zî nê estonekî bi rewşa zerrî û keyfê coşî ra goşdaritê. Hînê kura bîynê se her kesê nê meseleyî û estonekî ezber kerdê. 

Şar xerîb beno

Ewro zî veradê ezberkerdişê nê meseleyan mêrdimê verênî û kalî zî nê meseleyî û estonekan xo vîra kerdî. Hînê verade ewro dewan de yew keye de kombîyayîş yewer nêşonê meymaneya yewbînan. Enka zî herinda meseleyan û estonekan de her kes her şewe dîzîyan temaşe kenê û nê dîzîyan ezber kenê û nê sebeb ra zî her roj tikêyna kultur û ziwanê xo ra xerîb û durî benê.

 Kulturo en muhîm zî ziwan o, êdî ameyo duştêko winasî ke ziwan zî ver bi vîrîkerdişî de şono. Dewan de verê coy yewerî tirkî nêzanayênê û enka zî heme kesî tirkî qisey kenê. Bitaybetî gedeyî (domanî) ziwanê maya xo ra hînê dûrî manenê. En çîyo ecêb zî mayî (dayikî) gedeyanê xo de tirkî qalî kenê. Çi wext ez şêra dewe û wexto ke ez gedeyan reyde qalî kena gedeyî zî bi israr ziwanê tirkî reyde cewab danê. Bi verênî ra asîmlasîyon keyê ma de yo û adir keyê ma de veşeno. 

Asîmîlasîyono dîyin zî dibistanan de yo. Dibistanî zî keyeyê ma veşnenê û ma zî bi rewşa zerrî ra nê asîmlasîyonê dibistanan ra hes kenê. Nê warî de heyana kurdî xoserîya xo îlan nêkerê, her tim qirkerdişê ziwanî û kulturî do dewam bikero. Ganî no het de verê verkan hedreyî û rêxistinîya bingeyî ya xoserîya demokratîke bivirazîyo. Eke nê warî de heme kes bi rewşa zerrî ra xebata rêxistinî bikero, xoserî hîna leze ronîyena. Ewta de mesela her kes bi rewşa zerrî ra xebata rêxistinî nêkeno. Komelî, sazîyê partîyê legalî hema zî bi zîhnîyetê îqtîdarî ra hereket kenê. Eke no het de her kes bi hawayo durust û ehlaqî hereket bikero, o wext heme çî bi hawayo asanî hedre beno.


ZAZA CEBELÎ