Cinîya Kurde! Wayîrê cuye. A ya ke cuye afirnaya la bê cuye menda. Bê cîf menda. Bê nan û awe menda. Bê ziwan menda. Bê seda menda. Sedaya verêne ya tewr weşe aye viraşta la bê seda û bê veng menda. Her ke şono cigerayîşê arkeolojî hîn zîyaderî ispat kenê ke cinîyan merdimbîyena merdimî de rolode esas kay kerdo. Tarîxê merdimîye zîyaderî bi rengê cinîye rameyo. Bi hezaran serran cinîye rayber a. Mekanê nê demî yo ke qala ci êno kerdene Mezopotamyaya Corin a. Yanê Kurdistan o. Nifşê merdimî yew û nêm milyon serre verê Rojhilatê Efrîka ra derbazê Rojhilata Mîyanênê beno û êdî uca de maneno. Yanê herra Rojhilata Mîyanênê ê demî ra têpya qet bê merdiman nêmenda. Merdime cigêroxê ke Rojhilata Mîyanênê de gêrayê tawo ke zengînîya herra aye, çîyê ke herra aye de ameyê afirneyane dîyê înan aye ra vato Kewana Zernênê. Herra Kurdistanî kî kewena na Kewana Zernênê. Bi îklîmê xo yê çar mewsîmî, bi nebatê xo yê zengîn, tewr bi tewr heywananê xo merdimîye rê bîya derguşe. Merdimîya ke hîna nêşkîna, nêzanena xozayê bivurno, hîna kultur nêviraşto ra bena derguşe û merdimîye uca kultur virazena.
Pêşengiya cinîyan
Pêşenga nê demî cinî ya. Cinîye bi serranê dergan na pêşengiya xo ramnena. Merdimîyê rê herra dayike de dayîktîye kena. Merdimîye lawnena. Kena girs. Eke herra Rojhilata Mîyanênê û sey merkez kî herra Kurdistanî ewro gonî berbena, no şermê pêro merdimîyo. No yêno nê maneyî; ewladê xo şitheram vecîyayê. Kanê qisawetê pêro mayano; gelo ewladê xo şitheram vecîyê ya şit helal?
Bi raverşîyayîşê desthilatdarîya mêrî ra a cuya efsûnî ya ke dormarê cinîye de dormarê dayîke de virazîna xerepîna. Xerepîyayîş ra kî zîyaderî raye ra vecîna. Cayê hîşmendîya azad, têdûşt, parker, aya ke cîyatîyan zengînîye vînena-gerdûn bi cîyatîyan esto- hîşmendîya koledar, neheq, ezez, ya ke cîyatîyan dişmen vînena raver şona. Hişmendî û cuya ke qiymetê dormarî zanena, pêro gandaran ra dost a sîye de manena. Bin sîya hişmendî û cuya ke heta dest ra êno zerar dana dormarî de manena.
Kurdistan bi merkezê cengî
Reyna cigêrayîşê pêyenî destnîşan kenê ke coxrafyaya Kurdistanî bîya merkezê nê vurîyayîşî. Bîya merkezê nê cengî. Cengê nirxanê komînal û desthilatdaran. Bi raverşîyayîşê dewlete û desthilatîye ra êrîşê ser erdnîgarîya Kurdistanî dest pêkerdo. Eke merdim Destanê Gilgamêşî etud bikero na rastîye zaf rehet aseyena. Nêm heq, nêm merdim Qralê Uruqî Gilgamêş bi hemkarê xo Enkîdu ra êrîşê erdnîgarîya Kurdistanî keno. Bi raya Enkîdû erdnîgarîya Kurdistanî kolonyalîzmê ra bena ya û her ke şono cengê ser Kurdistanî zêde benê. Desthilatdarê ey demî cinî û domanan kîşenê camêrdan benê kenê karker,kenê kole. Yewîn derbeya tewr girane coxrafyaya Kurdistanî û şarê kurd tawo ke artêşê Ereban bi name îslamê de kewenê Kurdistan wenê. Na rey deshilatdar çi camêrdo ke destê xo sîleh gêno, şîkîno ceng bikero kîşenê, cinî û domanan sey ganîmetî xo rê benê. O taw şarê kurd beno parçe. Ey demî ra têpîya her ke şono şarê kurd ver bi cêr ra şono. Coxrafyaya Kurdistanî ya ke çekuya cenetî ci ra vecîya bena cayê îstîla û cenganê giran. Bena cayê qirkerdîşan. Bena cayê terteleyan. Bi raverşîyayîşê modernîteya kapîtalîst re terteleyî benê rengê esas ê Kurdistanî.
Kurdistan, warê koyanê berzan
Kurdistan! Waro koyîn. Warê koyanê berzan. Warê tirran, çirr û çirrtanan. Warê awanê serdinan. Warê çemanê girsan. Şarê xo çi rey teyna nêverdano. Hemverê Gilgamêşan, Dehaqan, Xalit Bîn Welîdan, Îskenderan, Kîrosan, Quyucu Memedan, Mistefa Kemalan û roja ma ya ewro de Erdoxanan de şarê xo qet tenê nêverdano. Pêro şaranê xo. Tenê şarê xo yê kurdî nê pêro şarê xo tenê nêverdayê. Şarê kurd çi taw ke bi êrîşan ra rî bi rî maneno xo erzeno koyanê berzan, xo erzeno tirranê welatê xo. Xo erzeno waran. Uca de xo pawitneno. Uca de xo ver ro dano. Teslîm nêbeno. Enkîdu, Harpagos, Barzanîyê xo estbê kî o tuyê rûyê înan keno. Teslîmîyetê, koledarîyê çîyê tewr pîs hesibneno. Seba ke teslîm mebo, mekuyo destê dişmenî, mekuyo destê neyaran xo koyanê berzan ra erzeno, xo tirran ra erzeno. Nawo înan ra yew e. Yew cinî ye. Yew cinîya kurd e. Yew cinîya tirran; Besê!
Cinîya koyanê berzan
Kam çi zaneno verê Besê çend cinîyan seba ke mekuyê destê neyaran xo teraşanê koyanê berzan ra eşt. Besê nawo verê çimanê ma der a. Şahadê Besê hîna cuyenê. Yê ke bi çimanê sereyê xo ê rojî dî hîna ser hard der ê. Besê cinîya koyanê berzan bîye. Cinîya koyan û coxrafyaya asî bîye. A coxrafyaya ke hende kuyayîş werdbî, werdênê la çi rey sere nêtewandbî, nêtewandênê. Hîna serre berz û asê ya.
Kurdistan nika serhildan bî. Raperîn bî. Serî heta lingan raperîn bî. Başur, Rojhilat û Vakurê ey raperîyabî. Vatênê ma kî estîme. Vatenê no welato qedîm ê ma yo. Ma wazenîme bi ziwanê xo qiseybikerîme, bi ziwanê xo biwanîme, bi ziwanê xo biberbîme û bihume. Eke estbo cuyêk bi ziwanê ma bo. Eke estbo merdenêk bi ziwanê ma bo. Vatenê mird ya kî vêşan serê hardê xo de bîme.Kî hardê înan besê înan kerdênê zaf bî kî. Dewleta romî bi qerar bîye. Aye Kela pêyenê ya ke xo ver ro dênê gereke biguretênê. Tenê guretîş bes nêkerdêne gereke sey Koçgîrî, Gelîyê Zîlan, Dara Hênê û sey Agirî binbeton bikerdênê.
Dêrsîm de firdana, Xakurke de bena Bêrîtane
Kela xoverrodayîşî Dêrsîm! Besê! Cinîya teraşan. Ciwanika Dêrsimî. Hevala Sey Rizayê Kalî. Cengê Dêrsîmî de Besê cinîya ke ceng kena. A kî sey pêro qehremanê ke Dêrsîm de heta pênîye ceng kenê ya. Tenê Hevala Sey Rizayî nîya a cengewer a cengî ya. Rojnameyanê dewleta romî de Besê sey pêşenga serhildanî ya pey perde êna nasnayene. Bi hewlîya xo bal ancena. Çek karardîşî de pispor a. Bê ters heta guleyê xo ya pêyênê ceng kena. Tawo ke mermîyê xo qedînê bi kemeran ceng kena. Cengewarîya Besê çimanê eskeranê romî ra nêremena. Înan qarnena. Înan hakesnena. Ê gereke aye pêbicêrê. Ê gereke aye teslîm bigêrê.
Nawo wext o. Wextê kîşta teraşî de biperbîyeno. Wextê dewamkerdîşê kulturî yo. Kulturê; çi rey teslîm mebe. Êdî gonîwerî zaf nêzdî bîyê.Nawo vengê Besê yo goşan ra şono; şima nêşkînê mi weş pêbicêrê! Besê perranê xo kena ya. Besê firdana. Besê teraşanê Dêrsîm de firdana, teraşanê Xakurke de bena Bêrîtane…