Halîl Usyal (Dag) koyan ser de şert û mercêy zehmetî de cuyayişê ke azad fikirya û bi ziwanê koyan û gerîlayê kurd. Heta ke destê ey ra ame raşteya paradîgmayê kurdan damojnayiş. Temenê xo yê ciwan û kilmî de îmza xo eşt binê zaf fîlman. Kamera xo zey çekeke karna. Kaseta kamerayî ra vatê şajor, pîlê ci ra gule, deklanşorî ra zî vatê tetîk û bi ney hawayî zî wendekarê ci qebûl kerdîy û bîy semedê akerdişê zaf berêy neweyan şerî de enîya medyayî de heme qadan de serkewte bi. Tu rayan teslîmîyetî qebûl nêkerd û raşteyî ard ziwan û vernîya gerîlayan û hetê înan bi û qeyda xo zey çeka herî muhîm karna û karnay. Ey cuyayişê xo yê kilmî de 6 fîlmêy derg-kilm viraştêy. Bi fîlma Berîtanî şarî dest pêkerd qala ey kerd.
Vatişeke Dagî bi ‘Min hewna deynê xo nêdao koyan’ ra belîyo ke hewna zaf projeyê ey bîy ke bi koyê Kurdistanî de bar bikero û bido mojnayiş û hetkarîya paradîgmayê kurdan bikero.
Pêrodayişeke 1 nîsan 2008’î de bi 3 ombazêy xo kunê kemîneyeke û oca de cuyayişê xo vinî keno. Projey xo nîmcet verada. La fikr û ramana ey zey felsefeyeke bi kişta şopdarê ci ra amey şopnayiş û rayîraberdiş. Ewro zî sînamakêşêy kurd anêy ziwan ke do her tip şopdarê Dag bibêy.
Sînema verbê pergalî bi
Komûna Sînamayî ra Zeynel Doganî derheqê emanetê Dagî de qisêy kerd û vat: “Fikrê sînama Dagî verbêkapîtalîzmî û serdestan de bersiveke weş o. Hetê bînî de esasê azadîya şaran aşkerakerdiş bi.
Doganî dergeya qisey xo de: “Dag semedê sînama kurd û dinyayî kesayetîyeke xoser bi. Zaf çîy ke cuya ra tecrûbe girot. Verbê amayişê koyan de sînama ser de xebat kerdê la tecrûbeyê koyî ey hewana zana û zanistna. Ey vatê; ‘Eke ez çîyê cuyayişê tîyayî nêşikyî bimojnî şarê kurd û şaran se ez do xo deyîndar bihesibnî.’ û bi ney felsefeyî şew û rojê xo da sînemaya gerîlatî.”
Tesîra ey zaf bi
Doganî derheqê qiseyê Dagî ke bala ey onto kerd û dewam kerd: “Min merdimêy xoverdayox vîna ke şer kenêy. Min kesêy ke cuyayişeke newe afirnenêy vîna, min gerîlayan vîna min vat gere ez nînan bikî sînamayî…” Heme çîy çimêy ey ver de bîy. Semedê bibiryar bi sînama kurd ra zaf muhîm bi. No qala ey him ey de him zî ma de bi semed ke zaf berêy girote yê sînama kurd abibo û bedilnayişêy zaf gird biraşt.”
Mamosteyê ci keda ey bi
Derhener Teymur Evdikê zî Dagî ser de wina vat: “Filma Berîtanî ser de Dag vatê ‘Ez raşteyî ani ziwan’ û bi ney esasî fîmê xo ontê. 44 kesêy ke fîlmî de teslîm bîyê eynî wextî de mezelê xo zî kenayê û viraştê. Yanê raşteya merdişî xo bi xo cuyayê.”
Evdikê derheqê Dag de vat: “Ey zafêreya karê xo bixo kerdê. Keda ey ke dayê sînamayî eynî demî de mamosteyê ey herî gird bi.O her tim ma ver de rayîr şîyê û raşteyan ma ra rewtirey vînayê.”
Derhener Pîran Baydemîr zî cuyayişê Dagî ser de wina ard ziwan: “Dag vatê; ‘çîyê ke manêşikyay bioncê zereyê ma de mendîy’ no qiseyê ci mûyê canê min day lerznayişî. Bi semed ke ez hewna zêd xo bidî sînemayî. Ez her tim dersêy sînamayî de vajîyayê, fîmêy bi pereyê pir weş êy, la cuyayişê gerîlayan de şert û mercêy zaf zehmetin de zaf fîmêy bi qalîte bi îmzeya Halîl Dag ame viraştiş.”
DÎHA/AMED