”Anayasanın tadil edilmesi gerektiği doğrudur ama bu tadilat 16 Nisan’da yaratılan rejime yönelik revizyon biçiminde değil, güçlendirilmiş bir demokratik parlamenter sistemin tesisi yönünde olmalıdır.”
DİREN YURTSEVER / MA/ANKARA
Oy oranı giderek düşen, MHP ile yetinmeyip İYİ Parti ve Saadet Partisi’ni de ‘ayartmaya’ çalışan AKP Genel Başkanı ve Türk Cumhurbaşkanı Recep T. Erdoğan, AKP’li eski bakan Faruk Çelik aracılığıyla cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda geçerli olan yüzde 50 barajının yüzde 40’a çekilmesini tartışma açtı.
Eski bakanlardan Faruk Çelik’in “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde, cumhurbaşkanı seçiminde yüzde 50+1 Türkiye’yi yorar, yüzde 40 olmalı” sözleri, Ankara’da iktidar ile muhalefeti karşı karşıya getirmekle kalmadı, muhalefeti, “Cumhurbaşkanlığı sistemi çöktü” görüşünde bir kez daha birleştirdi. Faruk Çelik’in başlattığı tartışmaya Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Bu bizim işimiz değil, muhalefetin işidir” sözleriyle dahil olması da, iktidarda 18 yılını dolduran AKP’nin oylarının sorgulanmasına yol açtı. MA’ya konuşan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili Özgür Özel, Erdoğan’ın açıklamalarının itiraf niteliğinde olduğunu söyledi. Özel, “Cumhurbaşkanı seçilebilmek için yüzde 50 artı 1 olarak tanımlanan oyların salt çoğunluğunu alabilmek gerektiğine ilişkin anayasa hükmünün değiştirilerek bu barajın yüzde 40’a düşürülmesi noktasındaki açıklamaları hayretle takip ettik. Bir eski bakanın bu ifadelerinin ardından, Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı’nın da konunun tartışılabileceği yer olarak Parlamento’yu işaret etmesiyle, bu konunun iktidar partisince düşünüldüğü anlaşılmaktadır” dedi.
Yüzde 40’ı zor aşar
Özel, AKP-MHP birlikteliğinin yüzde 40’ı zor aşar duruma geldiğini ve çıtayı yüzde 50 artı 1’den yüzde 40’lara kadar indirdiğini belirterek, şunları söyledi: ”Geçmişte 50’nin üzerinde oyu olan bu birliktelik kimseye kazandırmıyor, ülkeye kaybettirdiği gibi bunu savunanlara da kaybettiriyor. Bu itiraf son derece önemli ama bunun tutar tarafı yok. Çünkü Türkiye’nin hak ettiği yönetim biçimi ve Türkiye için en doğru olan yönetim biçimi demokratik parlamenter sistem.”
Biz önermeyeceğiz
Erdoğan’ın yüzde 40 önerisini muhalefetin getirmesi gerektiği yönündeki açıklamasını da hatırlatan Özel, CHP olarak böyle bir önerilerinin olmayacağını söyledi. Özel, “Bu tartışma ciddiyetsiz bir tartışmadır ve bu tartışmanın ciddiyetsizliği şuradan kaynaklanmaktadır: İki yıl önce ne eleştiride bulunduysak AKP’liler onu şikâyet olarak dile getirmeye başlamıştır. İki yıl önce biz bu uyarıları yaptığımızda bizim söylediklerimize kulakları tıkayanlar kendileridir” dedi.
Bu garabetten kurtulmalı
Özel, şunları söyledi: “Bir anayasa değişikliği yapılacaksa parlamenter demokratik sistemin tesisi ve güçlendirilmesi noktasında olmalı. Anayasanın tadil edilmesi gerektiği doğrudur ama bu tadilat 16 Nisan’da yaratılan rejime yönelik revizyon biçiminde değil, güçlendirilmiş bir demokratik parlamenter sistemin tesisi yönünde olmalıdır. 16 Nisan’dan öncesi de iyi değildi. Biz 16 Nisan öncesine değil, 12 Eylül’den de kurtulmuş, 16 Nisan öncesinin sorunlarını da çözmüş bir sisteme dönüşü savunuyoruz. Bir eski bakanın tetiklediği bu tartışmalar da bu sistemin yarattığı garabetlerden bir an önce kurtulmamız gerektiğini ortaya koymaktadır.”
Muhalefet dediği MHP’dir
Bu arada CHP Grup Başkanvekili Engin Özkoç ise Erdoğan’ın muhalefet diye tanımladığının, Cumhur İttifakı kurarak seçimlerde ortaklık yaptığı MHP olduğunu söyledi.
DW Türkçe’den Hilal Köylü’ye konuşan Özkoç “MHP’yi tetikçisi olarak görüyor. İşlerini ona yaptıracak. MHP, yüzde 40 önerisini Meclis’e getirirse şaşırmayız” dedi. Özkoç, eski başbakanlardan Ahmet Davutoğlu ile Ekonomi Bakanı Ali Babacan’ın AKP’den kopup, yeni parti kurma hazırlıklarını yoğunlaştırması, AKP’nin yerel seçimlerde İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere yenilgiye uğramasının AKP’nin oy kaybını hızlandırdığını söyledi. Özkoç, “Kaybedecekler, anladılar. İşte bunun derdini yaşıyorlar” diye vurguladı.
İYİ Parti: Sistemi reddediyoruz
İYİ Parti Grup Başkanvekili Lütfü Türkkan, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin reddettiklerini, acilen parlamenter sisteme dönülmesini istediklerini söyledi.
Türkkan, DW Türkçe’ye “Gündeme bir şey sokuşturmaya çalışıyorlar ama bizimle ilgisi yok. Yüzde 50, 40 gibi bir şeyle uğraşmıyoruz. Bu sistemi kökten reddediyor, acilen parlamenter sistem istiyoruz” dedi. Türkkan, cumhurbaşkanlığı seçiminde yüzde 50+1’den yüzde 40’a dönük bir revizyon yapılmasının sistemi daha da ucube hale getireceğini söyledi.
Son dönemdeki AKP-İYİ Parti temaslarının “nezaket” olarak görülmesini isteyen Türkkan, “Nezaketin dışında milim kıpırdamaya ihtiyacımız yok. Tabanımız bütünüyle AKP karşıtı. Biz tarikat partisi değiliz. AKP, kaybedeceğini gördükçe gündemde saçma tartışmalar ortaya çıkıyor, vaktimiz kayboluyor” şeklinde konuştu.
Ağırdır: Suyu bulandırıyor
KONDA Genel Müdürü Bekir Ağırdır, ”Anayasa değişikliği için de referandum yapılmalı. Halk böyle bir şeyi kabul etmeyecek” dedi. Yüzde 50 artı bir oyun yüzde 40’a indirilmesi açıklamalarını bianet’ten Rabi Tuncel’e değerlendiren KONDA Genel Müdürü Bekir Ağırdır, yüzde 40’ın hayata geçirilmesi için Anayasa değişikliğine gidilmesi gerektiğini belirtti ve ekledi: “Anayasa değişikliği için de referandum yapılmalı. Referandumda halk böyle bir şey kabul etmeyecek ve bu nedenle böyle bir şeye cesaret etmeyeceklerdir. Sadece suyu bulandırıyorlar, hiçbir şey yapamazlar.”
SP: AKP yüzde 10’a muhtaç olacak
SP Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, ”Yüzde 40’ı fazla söylemişler. AK Parti yüzde 10 barajına muhtaç hale gelecek” dedi.
Saadet Partisi (SP) Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, gündeme dair açıklamalarda bulundu. Yeni Ekonomi Programına ilişkin konuşan Karamollaoğlu, ”Ekonomimiz uçuşa geçmiş, havada da nereye ineceğini bilemiyor” dedi. ”Sayın bakan kimi ikna etmeye çalışıyor?” diye soran Karamollaoğlu, “Üretim artmadan işsizlik oranı düşmez. Türkiye’nin ekonomide reforma değil anlayış değişikliğine ihtiyacı var. Kendileri gibi düşünmeyenlerin hepsi hain. Sizin karşınıza geçenler size düşman olduğu için değil, sorunlarını çözemediğiniz için karşınıza geçiyor. İnsanlar borçla ev, araba aldılar, hacca gittiler, düğüne gittiler. Borca dayalı bir ekonomi çökmeye mahkûmdur” diye konuştu.
Yüzde 50+1 tartışmalarına da değinen Karamollaoğlu, şunu ifade etti: ”Yüzde 40’ı fazla söylemişler, AK Parti yüzde 10 barajına muhtaç hale gelecek. Bir kişiye bütün yetkileri verirseniz halkın iradesini yansıtamazsınız.”
HDP: 40+1 diye bir kriter yok
HDP Sözcüsü Saruhan Oluç, “Dünyanın hiçbir yerinde yüzde 40+1 diye bir kriter yok. AKP usulü çıkışlarla karşı karşıyayız” dedi.
Böylesi bir kriter için anayasa değişikliği gerektiğine dikkat çeken Oluç, anayasa değişikliği için de AKP ile MHP’nin Meclis’te yeterli çoğunluğa ulaşamadığını söyledi. İYİ Parti’yi yanlarına alsalar bile durumu kurtaramayacaklarını kaydeden Oluç, iktidarın özellikle İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerin yönetimini kaybetmesiyle birlikte oy kaybı korkusunun da büyüdüğünü vurguladı. Oluç, “Çok mümkünse referanduma gitsinler. Halkın kendileri hakkında ne düşündüğünü biliyorlar. Yok eğer daha ciddi bir tartışma olacaksa cumhurbaşkanlığı sistemi tartışılsın” dedi.